Lo hrethiam tehreng sela chuan...

Kan hma lam hun hi kan va hre lo chhah tak em! Hlim taka kan awm laiin ban phak lekah lungngaihnain min lo hmuak a, lungngaia kan rum laiin hlimna kawl a lo eng thut a, thlamuang takin kan la inkuah d>l d>l zel dawn emaw kan tih laiin mittui nen kan inṭhen leh thut bawk ṭhin.

Rokunga hla, ‘Lungduh inṭhenna ram’ tih hian min vel ṭap tawh a. Zah pawh ka zak lem lo, he inṭhenna hla hian min vel miau va. “Dam takin aw, zamual chu liam ang che,” la inti tawn thei chunga kan inṭhen mah hi n^ kan ti ṭhin a, thihnain nupa ṭang a ṭhen leh lek phei chu... sawi ngam a ni lo! Ka la tawn loh thil a ni a, amaherawhchu, Tluangte Hnamte hla, “Lo hrethiam tehreng ila,” tih hian inhmu tawh ngai reng reng lo tura thihna kut vawtin nupa inthlahlel ngawih ngawih lai a pawh ṭhente khawvelah min zu chentir a, vawi eng zat nge he hla hi ka chhiar chhuah tawh ka hre seng lo. 

Nia, he hla hi ka chhiar ning thei lo va, “Engati nge Pu Tluangtea hian a lo hriat loh le aw...!” tiin ka inzawt leh ṭhin. Hepa inchhir aw r^wl thangkhawk hi Zofate thu leh hla khawvelah hian rohlu a ni kumkhua tawh ang. 

Amah Pu Tluangtea kha ka kawm nel em em hran lo va, a thu leh hla tam tak erawh ka hlimpuiin ka nuihpui ṭhin., Lei Hringnun chanchin a enkawl laia a horror scope hre phak chin chuan Tluangte Hnamte thluak ṭhatzia kan hre vekin a rinawm a, poetry lam tuipui ve tan chuan a kutchhuakte a ngaihhlut loh theih loh bawk.

Lengzem chanchinbu enkawla kan buai em em ṭhin laiin, Editor leh ṭhian dang pahnihte nen khan room khatah kan inkhung chawt ṭhin a. Ch$k taka lo en chuan a nupui a sunna sulhnu a hmelah a la hmuh theih a, a ṭahna mittui kha hul tawh mah se, mittui luang mek aia chiangin a mitmengah lusunna sulhnu a la lang chiang zawk a. A chang chuan ngawi rengin kan hnathawhna bulah a lo ṭhu ve reng a, titi a vawr ngai meuh lo. Ka lo beisei leh ka lo mitthla ṭhin Tluangte Hnamte kha a nih loh avangin ka be ṭha ngam ngai lo va, ka titipui ch^k lo va, kawm hlim ka tum buai lo law law ṭhin. Mi lungngai leh lungleng a nihzia hai rual a awm lo va, lo biak ve sek khan min ning ang tih ka hlau zawk ṭhin a, lainat takin ka thlir ringawt mai ṭhin.

Thu leh hla lama hnuhma nei hraw em em, Mizote tana sulhnu ṭha tak hnutchhiahtu, Tluangte Hnamte khan a hmangaih ngawih ngawih, a nupui duh tak kha a ch^n a, tihtheih eng mah a nei tawh lo. He leia an hun hman dun hnuhnung ber kha a han ngaihtuah let a, nunphung pangngai; kumkhuaa an hun hman dun reng dan tur emaw tiin a ngaihlu em em hran lo. Mahse, a hnuhnung ber leh a tawp berna tur a lo ni reng si! Lo hrethiam tehreng sela chuan maw, thlipui leh ruahpui hnuaiah pawh nghet takin a kuah vawng vawng ang a, kawl phe leh ṭek tla lakah pawh hlau leh khura a awm loh nan nghet taka pawmin, thlamuanna a pek theih ang zawng zawng chu a pe ve tur hi a nia. Mahse, a inhnem theihna awm chhun chu- “Lamtluang chhui dun hnuhnun ber a nih tur lo hre tehreng ila,” tih chauh hi a ni ta si.

Khatih lai, an hun hnuhnungah khan eng nge a sawi pawh a hre chhuak zo tawh lo. “Ih maw, Tluangte...” tia a beng bula a rawn phun ser ser lai te khan a lo ‘aw e’ liam ve mai mai a, mahse, chu ‘aw’ ngaihnobei tak, kumkhuaa a ngaihthlak leh a hriat reng tura a ngaih a inrin loh laiin a tawp thut a, a hnuhnung ber leh a tawpna tur a lo ni reng si. A bengthlaah chuan kha aw kha a ri thangkhawk reh tawh hauh lo ang a, mahse, kha aw dik tak kha chu he leia a awm chhung hian a bengin a ngaithla leh ngai tawh dawn lo. Lo hrethiam tehreng sela chuan maw, khatih laia a thusawi zawng zawng te kha, tlar khat pawh hmaih nei hauh lovin a lo ngaithla ang a, uluk takin a thinlung phekah a lo vawng ang a, a lunglen ni leh a khawhar zual chang te, a mangan leh a thawpik zual chang te pawhin inhnemna atan a han chham chhuak leh ṭhin tur hi a nia. Mahse, an hun hnuhnungah khan eng thu nge a sawi a hre tawh lo - “I anka dawng tawh ngai lo tur ka ni ang tih lo hre tehreng ila,” tia indawm kun ngawih ngawih chunga a inchhirna mittui lo luang thla hr<k bak  tihtheih a nei tawh si lo.

Mi hausa ni lo mah sela hmangaihtu leh hmangaih neitu chu mi rethei a ni ngai lo va, rohlu hi tangka leh rangkachak ringawta teh chi a ni hek lo. Pu Tluangtea rohlu ber chu eng lai maha hnuchhawn ngai reng reng lotu, a nupui duh tak kha a ni. Chu a rohlu ber chu ch^n mai turah a indah ngai lo va, suangtuah pawh a suangtuah chhin ngai lo. A lungngaihna leh a manganna te hnem a, a lawmnaah te lawmpuia a, kumkhuaa a bula awm ve reng turah a lo ngai ṭhin a. Mahse, a ngaihtuah ngai reng reng loh thil chuan a inrin loh lai takin a rawn nangching thut a, a hrethiam thei lo. Van khi a lakah chuan a nunrawng lulai lutukin a hria a. Hun a la ti lo va, a la inring hek lo.

Zan kal ta, an zan hnuhnung ber lo ni ta mai te kha a han ngaihtuah let leh a, lungawina chhan tur reng reng a nei lo. Kha zan kha an zan hnuhnung ber  tur a nih a lo hre miau lo va, khawfing lo chat leh tur chuan an tan hlimna kawl a rawn en chhuahpui dawn emaw a lo tih mek lai khan khawfing chu a lo chat leh ta ngei a, mahse-

Kan zan hnuhnung ber tur 

a nih lo hrethiam tehreng ila;

Khawfing chat ngai lo turin Pa ka ngen ang a...

tih hi a ṭah hla a ni leh si. He hla tlar hnih lekina mi a deh nat theih dan te, ngaihtuah a tihthuizia leh a mawizia sawifiah tur hian tumah rin tawk ka nei lo.

Lo hrethiam tehreng sela chuan, lungawi taka a hmel thlir mai kha duh tawk lovin, duat takin a pawm ang a, hun kal tawha hmangaihna a lo hlan tawh zawng zawng let engemaw zat kha a hlan thar leh ang a, chu zan hnuhnung chu khawvar leh kawl engin a bawh buai tawh ngai loh turin engkim tithei ‘Pa’ hnenah chuan a dil tur hi a nia! Eng tik lai maha a thlir nin theih ngai loh, a hmel mawi tak a thlir lai te khan, ngawi renga thlir mai mai lovin, a dam chhan leh a hlimna ber a nihzia te, eng tik lai mahin a hmangaihna a dai ngai lo a ni tih te a hrilh anga, duat takin a kuah tur hi a ni a. Lo hrethiam tehreng sela chuan...!!

Literature hi hringnun tarlanna darthlalang a ni a, he hla tluka lungkuaia hringnun ze dik tak pho chhuak chiang hi a tam bik lo tawp ang. He hla hi fak chawpa mawi chi a ni lo va, sawi ropui chawp chi lah a ni hek lo. A phuahtu themthiamna leh ngaihtuahna hi a ropui lutuk a, keini ang duang han phulpui ve atan chuan a zahawm lulai lutuk tih pawh hre ve reng mah ila ka ngawih bopui thei bik si lo. Tluangte Hnamte, vaivuta siam chu vaivutah v>k a kir leh tawh a, a lei taksa chu ṭawih ral mai tur a ni. Mahse, he a kutchhuak ropui tak erawh hi chu Zofate thu leh hla ṭha huang aṭanga paih chhuah tawh ngai loh tur, ṭawih ral ve tawh ngai lo tur a ni a. Tute hla emaw anga han saka han lampui hut hut chi leh, khuang hniha han chum chilh chiam chi a ni ve lo va, pindan rilah, mahni chauhva chhiar a, ngaihtuah a, suangtuah a, chhiar nawn leh ṭhin chi a ni.

Lo Hrethiam Tehreng Ila!

            Tluangte1 Hnamte

Lamtluang chhui dun hnuhnun ber 

a nih tur lo hre tehreng ila,

Hlim tein khuangruah sur kan do dai dun ang a,

Nghet taka kuahin ka thlah phal lo ang chia,

Thlipui ruahpui paw’n min hnawt tiau zo lo’ng;

Lamtluang chhui dun hnuhnun ber 

a nih tur lo hre tehreng ila.

I anka dawng ngai tawh lo tur ka ni ang tih 

lo hre tehreng ila,

I tawngkam chhuak zawng zawngte kha 

thinglunga vawngin leh,

Thangril khawhar lai tea chham chhuak lehin,

Min hnemtu atan ka hmang thin tura;

I anka dawng tawh ngai lo tur ka ni ang 

tih lo hre tehreng ila,

Ka thinlung rohlu ber chu nang i ni a,

Eng lai mahin mi hnuchhawn ngai lo a ni si a;

A ngaihna hre lo, atthlak takin dam reng 

turah ka dah chia,

Mahse, a hun a lo thlen a, ka inrin loh lai tak khan,

Hnutiang min chhawn ta mai si a.

Kan zan hnuhnung ber tur a nih 

lo hrethiam tehreng ila,

Khawfing chat ngai lo turin Pa ka ngen ang a,

I lam hawia i hmel mawi ka thlir lai khan,

Ka hmangaihna a dai ngai lo tih ka hrilh tur che a;

Lo hre tehreng ila, lo hrethiam tehreng ila aw!

Lo hrethiam teh reng ila chuan maw;

Hmangaihna zawng zawng ka hlan 

thar leh tur che nia...!