“Mangṭha” Min Ti!!

Ka pindan tukverh aṭang chuan ka han hawi chhuak a, thlasik khaw thian hunlai a nih avangin van chu thian namen lovin a thiang a. Ka thinlung erawh sawi ngaihna awm lo khawpin a zing phui tlat thung si. Hla takah uicho rilṭam ni awm tak hi a rawn < raih raih a, chu zan reh takah chuan chu uicho mai lo chu min menpuitu an awm tawh lo ni hian ka hria a. 

Engati nge mi zawng zawng lungmuanga an mut tawh lai chuan mu thei lova ngawi renga ka la ṭhut? Khawvel hi a her ngaiin a la her reng a, van r^ng chhumte khian an zia an la hloh lo va, leilung hian her zel tumin a kawng zawh ngai a la zawh reng a, kei hian ngai ka awh ve ta si lo! Nia, nun hian hlutna a va nei chau ta ngai em! Khaw’nge hlimna kan tih ve ṭhin te kha? A hming chu kan hriat ve ṭhin kha mawle! Mahse, chu hlimna chuan min thlawh bosan a, lungawina chhan tur eng nge ka la neih? Hlim taka nuih ai chuan ṭah ka thlang a, lawm taka lam ai chuan mittui nena che lo chang lova ṭhut tlawk tlawk mai chu ka thlang ta a nih hi! 

Kawlah ni thar a lo chhuak leh ang a, eng nge lawmna tur a rawn herchhuahpui chuan ang? Khawvel hi a tawp tawh asin! Nun hian hlutna a nei tawh lo. Khawvel hi a tawp tawh a ni tih hre reng reng lovin nungchaten r^wl an rawn chhuah leh ang a, chungleng savaten van boruakah nunchan an rawn zir leh ang a, ka thlir ngam dawn em ni? Ka tan chuan khawvel hi a tawp tawh si a! 

Skeeter Davis ka hre chhuak a, ngaihruatnain a zai ka han ngaithla a, a tawrh chu ka tawrh ai hian a nep bik lo tih ka hria.

    Why does my heart go on beating?

    Why do these eyes of mine cry?

    Don’t they know it’s the end of the world?

    It ended when you said ‘goodbye!’

    I wake up in the morning and I wonder

    Why every things the same as it was?

    I can’t understand, no I can’t understand

    How life goes on the way it does...?

a tih kha ka han ngaihtuah a. A nia sin, engati nge hringnun hi a her ngaia a la her reng a, engati nge ka mit aṭang hian mittui te hi an la rawn luan chhuah cheu ni? Awmzia a awm tawh lova, khawvelah hian engmah hian hlutna an nei tawh lo. ‘Mangṭha’ tiin min thlah liam tawh a, ka lungphu te hian phut an mamawh tawh hleinem! Ka khawvel chuan min mangṭha tawh a, ka tan khawvel dang a awm thei tawh dawn em ni? Amah kha ka nunna a ni tih hre miah lovin min vai liam a, lungawi taka liam mai turin duhsakna nen min thlah a, lei hi ṭahna ram a lo ni ta!

 

Tihtheih engmah ka nei lo. A thinlung hneh turin chakna ka nei lova, hmeichhe laka zam ngai lova inngai ve siin, kha hmeichhe hmaah khan ka khur a, min hmangaih ve ngawih ngawiha inchhal hmeichhiate bulah pawh hmangaihna thu chhak chhuak duh ngai reng reng lo khawpa mipa ngawhngawl khan khati zat kha ka hmangaih thu ka hrilh a. Mahse, a chhanna chu, ‘mangṭha’ tih hi a ni si! Eng nge tih leh tur ka neih? Eng mah tih tur dang ka nei tawh lo, ṭah a ni mai. Kei mipa hi ka ṭap ang maw? Ka hmaah hian hmeichhe ṭhenkhat chu an ṭap ve zawk ṭhin kha a ni lo’m ni? Mahse, ka mit aṭang hian mittui a luang chhuak lo a nih pawhin, ka thinlung erawh chu thlem lungawi ngaihna awm lo khawpa lungchhiain a ṭap si a nih hi! 

A mitmeng mawi em em mai te kha kumkhuaa hmuh tawh loh ka duh a, mahse, ka la thlir kham thei si lo. A aw ngaihnobei tak mai te kha hre tawh ngai reng reng lo ila, ka thinlung hliam hian a dam hma phah zawk maithei, mahse, ka la ngaithla kham tlat si lo! Eng hi nge ka tih tak ang? Ka hre lo. Tih tur ka hre lova, tih loh tur pawh ka hre chuang hek lo. 

Kan inmangṭha zan, zan lungchhiatthlak tak te kha aw...! Mi pawh en lovin, in chhunga mi luhsan pahin mi mangṭha a, kei chuan ka la en kham mawlh lo asin mawle! Min luhsan a, khawvel hi a reh vawng vawng a, muangchangin ka inher a, engtin nge chesual lova in thlenga ka inkhalh haw ka hrethiam tawh lo. Ka hriat chhun chu ‘min hmangaih lo’ tih chauh hi a ni. 

Hlim taka awm hi Siamtu hian min phalsak ve lo tihna a ni thei ang em? Chu em em chu ni lo se ka ti. Mahse, engati nge ka mithmuhah kha hmeichhia kha a rawn chhawp chhuah a, chin tawk awm lo khawpa ka hmangaih hnu-ah a lak aṭanga mi pawh hran leh si? Chhan ṭha tawk a lo nei ru reng a nih pawhin chu thil chu ka thlang thei ngai chuang lo vang. 

Ka duhsakna sang ber nen hlim taka awm zui turin ka thlah a, mahse, ka va tuar nasa tak em! A hlimna chu ka duhsak ngei a, a hlimna v>k chuan min vaw na tlat bawk si. A tan duhsakna ka hlan a, ka duhsakna chuan min ṭahtir mek a, malsawmna dawng turin ka duh a, a malsawmna dawn chu ka ṭahpui mek a ni si! Hringnun hi a kal sual ta em ni? Ni lo ve, keimah hi ka kalsual a ni. Eng vanga hmangaih ve ngawt nge ka nih? ‘Min hmangaih lo mai rawh,’ a ti lawm lawm a ni lo’m ni? A thu kha ka awih thei tlat lo va, a tawpah ka ṭah phah leh si. Ka thiam loh liau liau a ni a, mahse, inchhirna chhan tur ka neih ka hre lo. Ka hmangaih a, ka duhthusam leh rilru duh danin a thunun phak loh, ka thinlung hian a hmangaih miau a, ka tan chet ngaihna a awm lo va, eng mah tihtheih ka nei lo. 

A tana ka tihtheih chhun chu hrehawm ti taka tawrh ngawt ngawt hi a ni mai. Hnemtu ka mamawh lo, thlamuantu pawh ka duh lo. A tana tawrh ringawt pawh hi ka ngaihlu a ni! Thil dang eng mah a tan tihtheih ka nei ve lo va, ka tawrhna hi a tana ka tihtheih awm chhun a nih miau avangin tumah hian min hnem se ka duh lo va, amah ka theihnghilhna turin ka rilru n^ hi thawi dam ka duh lo. Kha hmeichhia kha ka thlarau pakhat a ni si a! Freddy Fender hla ka hre chhuak a, zan lai pelh tawh, thawm dang reng reng hriat tur a awm tawh lohnaah chuanchu hla ngei mai chu ka’n ngaithla leh a, a mawi thlawt a ni. Kan chan chu thil thuhmun a ni. Tihtheih kan nei chau khawp mai: 

    If he brings you happiness

    Then I wish you all the best

    It’s your happiness that matter most of all

    But If  he ever breaks your heart

    If the tear drops ever starts

    I’ll be there before the next teardrop falls

He hla hi ka inhnem theihna awm chhun a ni. Hlim mawlh teh se, a hlimna aia pawimawh a awm lo. A hmangaih hnen aṭang chuan hlimna tluantling hmu sela, lungngaihna chuan kawlvalenchhamah thlawh bosan mawlh rawh se. Mahse, hun leh nunphung inher danglam ṭhinna khawvela cheng kan ni miau a, hlimna chuan a bawm chatuan bik lo maithei. Hmangaihte an inṭhen ṭhinna khawvelah hian ka hmangaih ve pawh kha a hmangaih khan lungchhe taka ṭap turin a la liamsan ve maithei asin! 

Chutiang chu thleng se ka tih vanga he hla hi ngaihtuah chhuak ka ni lo va, mahse, chutiang hun chu a lo thleng a nih hlauh chuan, kei hi chu a tan ka awm kumkhua dawn si a. Ka thinlunga hmun a lo chan tawh hi mi dangin an luah ve ngai dawn lo. He lei ṭahna ramah hian a ṭah ai ṭap turin ka mittui hi ka ui lova, a tawrh ai tuar turin ka taksa hi a inpeih reng a, a lungngaih ai lungngai turin ka thinlung hi a inkau reng bawk ang. A lungngaihnaa hnem turin ka lei hi ka duh tawk lo mah zawk a, a mittui hru hul turin engtik lai pawhin ka kut hi ka phar chhuak thei reng ang. 

Zan thla eng thiang k<k mai chu ka han thlir a, hmanah chuan hlimna min pe ve ṭhin. Tunah zet chuan dam man ti awm lo zualtu leh chantawka lungawi loh tizualkaitu mai a ni ta. Min rawn chhemtu thlifim karah te chuan a aw mawi tak mai kha rawn thangkhawk tlat hian ka hria a, ngun lehzualin ka’n ngaithla a, a reh leh daih ṭhin si. Freddy Fender zai bawk chu ka’n ngaithla nawn leh a:

    I’ll be there any time you need me

    By your side to drive away 

    Every teardrop that you cried

A huam ang chin hi chu ka huam ve khawp mai. Mahse, a laka ka inhuamna thu takngial pawh hi ka sawi chhuah a rem ve tawh lo va, ka hrilh a thiang tawh lo. A lakah chuan mi hrang ka ni tawh. Mahse, suangtuahna hi mihringte min timihringtu a nih ve miau avangin hei hi chu ka ngaihtuah lo thei si lo; lungngai taka ṭap tura phatsan a nih darkarah chuan kei hi min rawn hre chhuak ve se ka ti. Eng mah tihsak theih ka nei lo a nih pawhin, engtik lai mahin ka hmangaihna hi a chuai ngai lo a ni tih thu tal hi ka han hrilh nawn leh ang a. Ka hmangaihna hian hlimna a pe ve thei a nih ngai chuan a mittui chu a tla leh ngai tawh tawh lo tur. 

    If he ever leaves you blue

    Just remember I love you

    And I’ll be there before the next teardrop falls

    I’ll be there before the next teardrop falls

tih ṭawngkam tal hian han thlah liam thei ila, hma lam hun thlir chungin ka lei kum te hi ka la chhiar chhunzawm ve thei tur hi a nia. Mahse, chu zan reh ruih maiah chuan beiseina chhe t> pawh nei tawh lovin ka chan chu ka han ngaihtuah a, lungzing tak chungin he hla hi ka ziak chhuak ta a:

    Nuihzatbur Mai Ka Ni Si!

    Thinlunga khat liam khawp hialin 

    ka hmangaih a, 

    Hlimna ka chhar phah si lo.

    Ka thlarau hian a ngai ngawih ngawih a;

    Tawrhna bak min thlen si lo.

    Ka nunna hian a mamawh ṭhin a;

    Nunkhua ka hman nawm phah si lo.

    A chhingmit chu thla vanglai ai khian 

    a mawi zawk a,

    A ni, siar te ai pawh khian a duhawm a;

    A tan erawh nuihzatbur mai ka ni si.

    Ka chhingmit hian chatuan pawhin

    A hmel mawi kha tawng tawh lo se,

    Ka beng hian a nui ri hre tawh hek lo se,

    Nem te’n nunkhua ka pal dai mahna

    Ti-a ka dawn mek lai pawhin;

    Tawn leh chakin ka van si ṭhin!!

    Ka tawrh zawh loh mawina zung z^m

    Duhawmna leh ṭhatna zawng zawng,

    Pumbilh vektu ka hmangaih ve kha; 

    A tan chuan nuihzatbur mai ka ni si!!