MANGṬHA, LOVE LETTER

Engtikah mah lo kir leh ngai tawh lo turin kum hlui a her liam a. Kum thar lawmawm tak a lo her chhuak a. Hranghlui an liam a, ṭhangthar an lo chhuak a. Engkim tan hun ruat a awm a, thil hlui chu thil tharin a thlak a, hnah hlui a ṭil a, zik thar a lo chawr no ṭhin. Chutianga khawvel leh mihringte inlumlet a, inthlak danglam ṭhin karah chuan, thil hlui chang mek zinga thawnthu ngah leh ngaihawm em em tur, chelh din luih hleih theih tawh si loh chu ‘love letter’ hi a ni.

 

Thawnthu ngaihnawm tam tak paitu leh a hunlaia nula tlangval tana a aia thil hlu awm bik lo kha tunah chuan ṭhangtharten fiamthu thawh nan te an hmang ta mai mai a. Tumah love letter ziak kur ngiai nguai duh an awm ta lo. Tuna patling nutling tam tak zingah hian, han inphawrh duh sela chuan khawvela love letter ngaihnawm tling phak tur lo ziak kur ve ngiau nguai tawh te pawh an awm nawkin ka ring. Hmangaih leh hmangaihte inkara palai hna rinawm taka thawk ṭhintu a ni a, thuruk ngaihnawm tam tak vawngtu a ni. Mahse, khawvel changkannain loh theih lohin chu thil hlu tak chu a lo tlansan ta a. A hming ringawt pawh hian nu leh pa tam tak lung hi chu a la tileng ngawt ta ve ang.

Nula leh tlangval inngaizawngte tana palai rinawm a nih miau avangin hla-ah pawh chawi a hlawh em em a, a koh duat nan ‘palai bawngte’ tih a ni ṭhin. Mizo thu leh hla mai a ni lo va, he thil hi chuan hnam dang literature pawh a luah lum hle tih hai rual a ni lo.

Tleirawl zakzum, hmangaihna avanga zan pawh mu hlei thei lo khan mut hmunah a han suangtuah a. A hmangaih leh duh ngawih ngawih, lum hluma hlawh atan pawha a iai loh kha mitthla-in a han hmu ṭhin a, a duhzia te, a hmangaihzia te, amah ringawt ngaihtuaha hun leh ni chhiar a, zan pawh a mut hleih theih loh dan te chu han hrilh keuh keuh mai a chak ngawih ngawih a. Mahse, a duhthusam leh a suangtuahnate tipuitling tur chuan huaisenna a nei ngang si lo.

A hmangaihzia leh a duhzia te hmaichhana han hrilh chu sawi loh, a bula a kal ringawt pawhin a khur chhe lo chauh a, a powder inhnawih rim hre phak khawpa hnaia a ṭhut ve chang te lah chuan ṭawng ngaihna reng hre lovin a kha a chih tlat a. Sawi tur tam tak a lo hual ve ṭhin, mut hmuna a lo chham chhuah ve ṭhinte lah chu vawm bo ang maiin an bo duak a. Chutiang hun manganthlak leh khirhkhanah chuan a ai awha ding a, a sawi ngam loh leh a sawi chhuah thiam loh zawng zawng sawisaktu a awm a, chu palai rinawm chu love letter a ni. 

Zanah, chhungte zawng zawng mut reh hnu-ah, mahni chauhin pindanah a han ngaihtuah a. Thu mawi leh thlum a hriat ang angte dap khawmin, kut khur dat datin a han ziak a. Vawi khatna-ah chuan duh anga ṭha leh mawiin a ziak nghal thei lo va, a han pawt chhia a, a hma aia ulukin a han ziak nawn leh a. Chutiang chuan vawi eng emaw zat a ziah ṭhat hnu-ah a lungawina khawp chu a han khawr pum ve hram a. Thawven khat chuan a veng ta. Mahse, hmabak chu khirh leh huphurhawm angreng tak a la ni tho. 

A love letter chu tu-in nge peksak ta ang? Miin an lo chhiar ve ang em? Engtiangin nge a lo dawnsawn ang? Uluk takin a lo dahṭha anga, mawihnai takin a rawn chhang ve ang nge, zaktheilo ti tak chungin a lo pawt thler nghal ang? Zawhna tam tak, a chhanna hriat nghal theih si loh a awm a. Zah leh mualpho pawh huama a pek ve rawih mai loh chuan tihngaihna a awm lo.

A ṭhianṭha, a rin ngam ngei kha lehkha pe turin a han pun ta a. Lehkha a pek hnu boruak mawlh te chu a ipikin a thawventhlak loh ting mai a. ‘Min rawn chhang ve ang em?’ tih ringawt chu a rilru-ah a awm ngut ngut a. Chaw ei a tui lo va, mut lah a tui thei hek lo. A tuk khua a lo var a, a chhanna a lo thleng ve tawh ang em tiin a la ngaihtuah chhunzawm reng a, thu lawmawm lam a lo thleng thei si lo. A tawpah, bei a dawn rum rum tawh hnu-ah a chhanna chu a lo thleng ve ta ngei mai a. Thin phu dup dupin, eng thu tak inziak ang maw tiin a han hawng a - Hallelui han pek ṭhuai ṭhuai mai chakawm khawpa thu thlum leh chhiar nuam a lo inziak a. Chutah zet chuan khawvel hi a lo par ta ṭhin a, leilung te hi a lo mawi thar sur a, van rang chhumte khi an ngilnei hliah hliah mai hian a lo hriat ta ṭhin a ni. 

Vawi khat chhiar mai kha a tawk lo va. En lo pawha a sawi chhuah theih vek tawh kha mut hmunah a han chhiar nawn leh a, a ngaihnawm ngaiin a lo la ngaihnawm reng a, vawi sawm tam chhiar hnu-ah pawh chhiar a ninawm thei chuang lo. Chutiang chuan tleirawlte inkarah hmangaihna chi ṭiahtirtu zing daifim a ni a, nula tlangval puitling tawhte tan pawh a hlutna a nep chuang lo.

Telephone te hi in tinah kan la nei ang a, duh hun hunah kan mi duhte chu kan be thei ang tih kan suangtuah phak hma daih leh, smartphone te hi a lo la chhuak ang a, mut hmun aṭang te, lenna aṭang te, fehna aṭang te pawh duh hun hunah inbe theiin, thlalak te kan la inthawn thei ang tih te chu tu pa thluak burah mah a la awm hma khan, nula tlangval inkara hmangaihna hi chuan par a lo chhuang fe tawh a, mite hi kar hla di z<nah te an lo uai fe tawh a, chutiang hunah chuan alawm, love letter hi khawvela thil pawimawh ber mai pakhat a nih ṭhin. 

Zanah thla a lo eng a, nia, mawi chungchuang takin, zan lalnu tih phu ngawih ngawihin, lunglen kaih thawh tum hrim hrim ni awma duhawmin a lo eng kung mai a. Chhingkhual di zuna uai tute tan emaw chuan mittui tam tak surtirtu leh ṭah titamtu a ni lo thei lo. Chutiang hunah chuan maw, mipa pawh a intih mipa  viau theih tawh ṭhin loh a, hnuk hi a tlo tawh ṭhin lo va, chat em lo mah se a ulh ve fo mai nia.

Aw kar a hla duhlai mi u

Min dantu lamtluang a sei lua e

Lunglen biahthu thaikawi bawngte

Thleng zo ang maw ka di runah

tih hla te hi patling lungleng mangang au rawl a ni a, dem ngawt chi a ni lo. Lunglennain na takin a run a, awm ngaihna pawh a hre mang lo va, a innghahna neih chhun chu, “Ka lehkhathawn kha a lo hmu tawh ang em? Nge, dakpu hian a lo tibo mai mai zawk ni ang? A chhanna ka va han dawng har em em ve!” tih vel ringawtin a rilru a luah tawh a, a ngaih a ṭha zo tawh lo va, a lunglen hnem tura a chhanna tal dawn a nghakhlel ngawih ngawih mai a ni.

Zofate zinga lungleng em em award pek tlak khawpa val lungleng pakhat pawh kha zan mut hmunah a han inngaihtuah a, ‘naktukah chuan a love letter a lo thleng ve tawh ang chu maw!’ tiin beiseina sang tak nen muhil hlei thei lovin a let tap tap reng a. Zan a rei a, khawvar hlan a nghahhlelhawm em em a. Chutah khua a lo var a, ni a lo tlang sang a, dakpu hmel hmuh tih reng reng a awm thei si lo.

Ka chung turnipui thangvan zawl kaiin

I thaikawi bawngte ka lunglai hnemtu

Kan run lo kai maw tia dawn chung hian

Chhun ni leh zankhua ka hmang ral leh ṭhin

tiin patling mangang a au chhuak tawh a, thil namai a ni lo tih hai rual a ni lo. Chutiang suangtuahna khawhar leh baihvai tak tak chuan hla thu ṭha tak tak leh mawi tak tak eng emaw zat a hring chhuak a, kan thu leh hlaa a lailum luahtu an ni. Mizo thu leh hla tihausatu pawimawh tak a ni.

Nula tlangval induh leh inthlahlel ngawih ngawihten lunglen thu inhlan tawn nana love letter bak hmanrua an neih loh lai khan, tunlai khawvel changkanga nula leh tlangvalte ai hian an induhna leh an inhmangaihna te kha a rilin a nghet zawk ang em tih te hi ka ngaihtuah fo ṭhin. A kuma kum te an han inhmu lo vang vang a, an kara palai hna rinawm taka thawktu love letter chauh kha an hmachhuan a ni a, love letter lo thleng tur kha an nghakhlel ngawih ngawih a, an tan chuan a hlu ngiang reng a. Love letter karah vanneihthlak taka thlalak a rawn inzeh tel phei chuan, khanchhuk chen chena zuanna tham kha a ni lo thei lo.

Zan thla eng hnuaiah, hun eng emaw chen inṭhen rih tur tih inhre ran chungin an han inhmer vang vang a. An lunglen turzia te, a ruka an ṭah fo ṭhin tur thu te chu ṭawngka-in sawi chhuak lem lo mah sela an mitmeng aṭangin an inhrethiam tawn vek a, tihtheih a tlem ngang mai si. Chutiang huna an inhnem theihna awm chhun chu maw:

Min han dawn ve ṭhin la

Thaikawi biahthu chauh tal chuan e

Lunglen hnem dun ang aw...

tih te hi a ni deuh tlawng mai a. Tunlaia video call tih angreng te hi chu mumang lamah pawh an la mangphan phak teuh si lo.

Hun a kal deuh a, khawvel a changkang zel a, love letter hun tawp lamah chuan pentui rimtui te a lo chhuak ta zel a. Love letter ziahna tur bik hrim hrima siam lehkhapuan rawng mawi bik nen. Khatiang pentui rimrui bik leh lehkhapuan rawng mawi bika ziah ngat mai han dawn te kha chu a dawngtu tana a hlut dan tur chu sawi fiah thiam harsa tak a ni hial ta ve ang.

Chutiang taka thil hlu chu ni mah se, khawvel changkannain thil hlu dang tam tak min hnawlsak ang bawkin love letter pawh hnawl a lo ni ve ta a. A sulhnu thawnthu erawh khawvela thawnthu ngaihnawm ber ber a la ni ta reng a, ṭhangtharte khawvel aṭang chuan paih chhuah ni tawh mah se, thu leh hla khawvel aṭang erawh chuan engtikah mah paih chhuah a ni ve ngai lo ang.