ZIKPUII PA 'hnam rilru'

Mizo ziakmite zingah hian ram leh hnam tana thawh hlawk tak tak leh chhuanawm tak tak eng emaw zat an awm a. A ṭhen chuan hla hmangin ram leh hnam an chawi a, a ṭhen chuan essay leh article hmangin an chawi a, lemchan ziaktute zingah pawh thawh hlawk tak tak an awm bawk a. Thawnthu ziaktu lamah pawh chutiang bawkin, Mizoram tlu chhe mai tur leh kawng dik lo zawh tur, an thawnthu hmanga khalh ngil tuma nasa taka bei a, ṭhalaiten kawng dik an zawh theihna tur leh hnam rilru an put theihna tura theihtawp chhuah an tam hle.

Ziakmite leh hla phuah thiamte hi ram leh hnam tan mi pawimawh leh ro hlu an ni reng lah tak a. Chutiang mi Mizoten kan neih zinga a hlu ber pawl leh ram leh hnam tana thawh hlawk ber pawl chu Zikpuii Pa hi a ni kan ti lo thei lo ang. 

Zikpuii Pa hi kum zabi khat chhunga Mizo zinga ziaktu ropui ber (Writer of the century) a ni a. Thawnthu ziah lamah phei chuan han el phak hi an awm meuh lo ti ila kan sawi sual tampui lo ang. Tun hnaiah C. Lalnunchanga a lo lang a, ani hian Zikpuii Pa hi a rawn el phak ta deuh a, an intluk tawk vel ta hial a. C. Lalnunchanga lo lan hma phei hi chuan thawnthu ziah lamah chuan Zikpuii Pa hi a chungnung fal hle-ah a ngaih theih a, amaherawhchu, mi hrang hrang ngaihdan erawh a in-ang lo nasa ve thei viau tho ang a, Zikpuii Pa aia thiam tih zawk nei te pawh a awm ve nawk theih tho awm e. Eng pawh chu ni se, Mizo novelist zingah chuan Zikpuii Pa hi a pachal, a ki kheh chin, han cho mai mai chi loh a ni tih erawh a chiang viauah a ngaih theih ang chu.

Chutiang khawpa thawnthu ziaktu ropui chuan a thawnthu ngaihnawmna piah lamah, a hnam a dah ropui thiam ṭhin dan leh, hnam dangte aia nep bik lo mai ni lo, hnam dangte aia ropui zawka a dah thiam ṭhin hi a ngaihsanawm em emna pakhat a ni. Zikpuii Pa hian awihawm lo leh uchuak takin Mizo hi a dah sang a, hnam dangte chungah a chuantir ṭhin a ni ngawt lo va, bel vawtu-in a tir te aṭanga uluk taka a bel vuak a sawngbawl a, a tawpah mawi taka a tuai hnum a, hralh tlaka a chhuah ṭhin ang hian, a thawnthu inṭan phat aṭangin uluk takin thawnthu kalphung tur a duang a, ngaihnawm satliah ringawt tur zawng lovin, awihawm tel turin thawnthu ruangam a din a. Thu leh hla 
ṭawngkama characterization leh dialogue an tih te chu inhmu rem takin a kal kawptir a. Chu chuan a thawnthu a tingaihnawm a, a chhiartu a hip bet a. Chu thawnthu ngaihnawmna chuan a chhiartu a man beh hnu-ah, awihawm takin Mizo hnam hi ropui takin a din chhuak ta ṭhin a ni.

A thawnthu pakhat, CC Coy No. 27 kan chhiar chuan Mizo tlangval Ralkapzauva chu Shillong khawpuia High School an kal laiin Boy Scout zingah 'Honorary Aid-de-Camp to Governor of Assam' atan ruat a ni a. High School zirlaite tan chuan chu chu dinhmun sang em em, mi naran nih theih loh, chawimawina ropui tak a ni. Hnam dang zirlai fel tak tak leh thiam tak tak karah chu dinhmun sang chu Mizo tlangvalin a luah a, Mizo tan pawh intihtheihna tham a ni. Zikpuii Pa hian chutiang dinhmun sanga ding tur chuan Ralkapzauva kha a duhsak vangin a dah ngawt a ni lo va. A thawnthu hma lam aṭang tawhin Ralkapzauva chu nasa takin a chher a, a tuai hriam a, dinhmun harsa tak takah dintirin, chhelna leh huaisenna nei a, mawhphurhna sang tak pawh tlin thei turin a duang chho a, a thawhrimna leh a huaisenna zarah chutiang dinhmun sangah chuan a ding ta a ni. Zikpuii Pa hian he thawnthu a ziah lai hian a mitthla-ah 'Mizo tlangval' hi a lang chiang hle tih a hriat a. Mizo tlangval chu chhel tur te, huaisen tur te, hnam dang zingah pawh dinhmun sang tak luah thei tura thawkrim tur te-in a duh a, a beisei a, anmahni-ah rinna a nghat tlat a ni tih pawh hai rual a ni lo.  

He thawnthu-ah vek hian a changtupa chu sipai officer chhuanawm tak a ni chho ta a. Sipai officer tak tak ni tura an training laiin sap tlangval leh mihang talngvalte, a Indian-pui ngeite pawhin an tluk lo va, officer 250 training zingah, khawvel hnam hrang hrang karah Mizo tlangval awm chhun chu 'Best Cadet' atan thlan a ni a, ropui taka chawimawi a ni. Mizo tam zawk rilru-ah chuan hnampui kan tih mai, sapho te hi chu tluk ltheih loh leh khum theih loh ang hial an ni a. Mahse, Zikpuii Pa erawh chuan Mizo tlangval hi hnam dang tlangvalte hnuaiah a dah ve ngawt ngai lo va, an thawhrimna leh tumruhna-in a tlin phawt chuan Mizo tlangval hi hnam dang tlangval zawng zawng chungah an leng thei a ni tih lantir a tum hle tih hai rual a ni lo. 

Amah Zikpuii Pa ngeiin, "Hei chu ka masterpiece tura ka ngaih a ni," a tih, 'Nunna Kawngṭhuam Puiah' tih thawnthu ngaihnawm zet mai kha Mizo novel zingah chuan a chungnung leh ropui ber pawl a ni a. Zikpuii Pa thawnthu ziah thiamzia pho lang chiang bertu a tih theih awm e. Kha thawnthu-ah pawh khan Zikpuii Pa-in Mizo hnam a dah sanzia leh, hnam dang tam tak karah pawh a duai lo ber a nihtir zel dan kan hmu a. Chu chuan Zikpuii Pa rilru chhungril berah Mizo hnam hi hnam ropui leh hnam zahawm, hnam chhuanawm leh hnam huaisen kan nihzia a tar lang chiang em em bawk.

'Nunna Kawngṭhuam Puiah' tih thawnthua a changtupa Chhuanvawra chu Shillong khawpuia college hrang hrang inelna, debate an neih ṭumin zirlai tam tak zinga a tiṭha ber a ni a, sipai officer leh sorkar hotute meuh pawhin an ngaisang hle a. Chu mai chu a ni lo va, Mizoram buai vanga harsatna tam tak a tawh hnu-ah Indian Police Officer-ah a tling a. Interview a hmachhawnah pawh interview board member-te lawm a hlawh em em a. Police Officer a nih hnu-ah, a ngaihzawng Ngurthansangi chhan chhuak turin Chandigarh khawpuia misual tawmbuk hlauhawm tak a luh chhuah a. Sorkar meuh pawhin tihngaihna a hriat loh leh a hlauh tlawn zawk mah, misual tawrawt pui puite tawmbuk chu phin darhin a hmangaih Ngurthansangi chu a chhan chhuak a. Chu a thiltih chu mite pawhin ropui an tiin fak a hlawh em em a ni.

Heng zawng zawng hi Zikpuii Pa hian a thawnthu tingaihnawmtu atan a duang a ni ngawt lo va, a rual awhna thuk tak hi a thawnthu-ah hian ngaihnawm takin a phum ṭhin a, Mizo tlangval dik tak a mitthla ṭhin kha a thawnthua a changtupa atan a hmang a, hnam dangte chungah a lentir a, chawimawiin a awmtir ṭhin a ni. Chu chuan hnam hmangaihna rilru a put lenzia a lantir ṭhin a, a rilru hi a Mizo ngawih ngawih a, Mizo tan rual a awt a, Mizo tlangval hi chawimawiin awm sela a duh a, Mizo tlangval hi hnam dangte chungah chuang sela a duh tih a chiang hle ṭhin a. A thawnthu-ah chauh ni lo, a hla leh a essay ṭhenkhatah te pawh chu rilru bawk chu hmuh tur a awm nual mai.
Kha Zikpuii Pa rilru, hnam dang zinga zam ngai lo leh duai ngai lo, tlawm tum lo Mizo tlangval kha ṭhangtharte zingah hian lo tho leh sela, Mizoram nuam leh zual din tura mei kawha ṭan a va pawimawh tak em!