LEILET PUTAR PATHNIH

Favang boruakin khua a fang ṭan a, fur ruah tuiin duhthusama a chawm hnim hringte chu an duah hluah hluah a. Buh hmuna buh kung hring cham dup mai te chu mit titlaitu ni satliah mai lovin, chhung lam natna thlenga damna thlen thei hmel pu hian an thle nghual nghual a. Chu lai hmun, ruam rai nuam em em mai, ngaw hring chhah takin a hual vel kara leilet zawl inpharh duai chu Pu Hranga leh Pu Rova tan chuan khawvela hmun nuam ber leh hmun ngainatawm ber a ni a. Chulai hmunah chuan an thla a ngam a, lungawiin ni an vui liam a, lungmuangin zan an mu ṭhin. 

Tlai ni eng dul reih mai thlir pahin Pu Hranga leh Pu Rova chuan chu lai hmuna tha leh zung tam tak an lo sen tawh leh, thawnthu ngaihnawm leh ngaihawm tam tak an lo hnutchhiah tawhte chu an ngaihtuah neuh neuh a. Ramri lui aṭanga an tui lakna tuikawnga luite tui fim lo luang ri her her leh a chheh vela sava hr^m nak nak te chu an tan chuan rimawi a ni a; tlai tina an hriat ṭhin mah ni se an la ngaithla ning ngai lo. A ni telin khawvel hi a upa telh telh a, hun te hian tu mah a nghak lo va, anni pawh 'tar' tia chhal mai theih an ni ve tawh tih an inhria. Chuti chung chung chuan chu lai ruamrai cham duai maia ni tin thlan tlaa hna thawh chu bansan an tum lo va, an tan chuan chu lai hmuna hna thawk theia hriselna neih aia hlu a awm lo. An tan chuan chawlh hi a hahdam lo va, awm mai mai hi thil hahthlak a ni.

Chu tlai ni eng dul reih hnuaiah chuan leilet zawl te chu an han thlir kual a, thlifim lo thaw-in buh hnah a chhem inchhawkawlh nghut nghut chu lungawi em emin an thlir a, Pu Hranga chuan a aw th^m deuh chel chawl chuan, "En teh Thana pa, he ruam kan luh chilh aṭanga vawiin thleng hian, kumin anga kan buh hnah inzai kim hi ka la hre ngai lo. Zuva-in zah an ngai anga, chhip zawn chu kan ph^ngin ka ring hauh lo asin," a han ti a. Pu Rova chu a han bu nghut nghut a, a ke zungṭang kara lei tang kher nauh nauh pah chuan chil a han pik a. A ṭhianpa chu a chhang dawn ta lo emaw tih tawh hnu-ah, "Kan lo hmanlai mi ve ta a ni ange, ṭhangtharte rilrem zawng hi ka man thiam ve ta meuh lo," a han ti daih a. A ṭhianpa chuan a thusawi man lo ni awm takin chal chuar nang nangin a lo en a. Pu Rova bawk chuan, "Hetiang hmun nuam leh duhthusama ram ṭha, khuarel thil engkim a nih tur ang thlap an nihna hmun ai hian, an phuah chawp khawvel hi thlahlelin, khawpuiah leng leh leng lova inbeng ve hram hram hi zu han thlang zawk hlawma maw le!" a han ti a.

Pu Hranga chuan a ṭhianpa thusawi chu pawmpui awm takin a lo bu nghat nghat a. Pu Rova bawk chuan, "En ta che, kan tuikawng te hi tunah chuan helai ruama leilet nei zawng zawngin inzata kan chan theihna turin fel takin kan ṭhen a, kan insem a, tumah hi chhia se kan duh lo. Tuikawnga nghat> kan man chhun ang ang kan insem tlang a, a tuihang tlem tal lo hawp ve tura kan induhsak tawnna ang te hi ṭhangtharte khawvelah chuan thil mak a ni thuai dawnin a lang," a han ti leh dap dap a. Pu Hranga chuan, "Chu chu kan ṭhangtharte khawvel tur a nih zawngin kan dam thleng ve lo tur te pawh hi malsawmna zuk ni zawk a! I sawi ang chuan, khawpui nun hulum lutuk saw kei pawh ka tei thei der lo va, a theiin a thei lo zawkte an n>k ralna hmun, mahni tana chakai khawrh mai duh tawk lo va, mi chakai man ve tur zawng zawng pawh hup khalh vek duhna thinlungin lalna a channa ramah chuan kei chu nun nuamin ka khawsa ve thiam lo tawp ang le!" a lo ti ve a.

Chutia an titi lai chuan an chung lawkah mute khaw chuan a lo thlawk kual diai diai a. Vauah vate rual an chiar nak nak a, tlai ni tla tur chu a pil fel ṭep a, Pu Rova chuan khawchhak lam thlir voh voh pahin, "E khai, thla-in ar kai a lo deng leh dawn der tawh mai a. Heti hian hun hian min liampui zel mai zawng a ni tak si a leh!" a ti a, muangchangin an tho va. Kawla ni liam mek chu lungleng awm tak hian an thlir dun vang vang a. Eng nge an ngaihtuah zui zel chu hriat ni lo mah sela, an vanglai hun ṭha zawng zawng an sen ralna, an leilet zawl cham duai mai chuan an ngaihtuahna a luah hneh hle tih erawh hai rual a ni lo.

Ni a liam fel a, thla a lo eng kung a. Chu leilet zawlah chuan zan te hi a ngilnei bik hliah hliah hian a hriat a. Thim hlima thlifim lo thaw heuh heuh te chu a nun a nem bik riau hian a hriat bawk a. Leilet biala tui tling leh tuikawng vel aṭang chuan chungu leh uchang an lo tlak tliar tliar a. Zan lama thawm chhuah chi sava chi hrang hrangin thlam bul thing buk leh vau vel aṭang chuan thawm an rawn nei ṭan bawk a. Chu lai hmun, khawl ropui leh thawm bengchheng tak takin a tlawh pawh ve loh, khuarel thil bak thawm dang reng reng hriat tur a awm lohna hmunah chuan thlam kawmchar zawngṭah buk aṭanga chingpirinu rawn thiz<n dut dut te chu thawm langsar leh beng verh bertu pakhat a ni a. Nula ramriak rim tur tlangval ṭhenkhat, meichher nena leilet bial kotlanga an han k<k raih raih te chu mihring rawl hriat tur awm chhun a ni a. Thawhrimna khaw >ng tlansana chutiang zan boruak nuam leh thiang em em mai lo her chhuak leh ṭhin chu chu lai ruam zawla leilet neitute tan chuan a hlu bik ngawih ngawih hian a hriat ṭhin.

Sana banin a kawk tlai telh telh a, leilet zawl erawh chu thla engah a lang mawi tulh tulh a. Buh te chu lungtiawi em em hian an thle nghial nghial a. Thlam tlaitlanah Pu Rova leh Pu Hranga chuan vaihlo zial an pak khu talh talh a. An ṭhutna hmun aṭanga chhak lam han hawi chhoh chuan an leilet kawng chu thla engah a lang reih a. Chu kawngah chuan zing firah ṭhuro nupa inlungrual taka an inzui dat dat te hmuh tur a awm ṭhin a, vahlah rual kawng k^n dam dam te pawh chu lai velah chuan dan pangngaia thil hmuh tur awm ve reng a ni. Mihringte nen chuan chhungkua angin an cheng ho a, tumah intibuai lovin chu lai ruam chu an luah tlang a, tumah an inthik buai lo.

Thla eng no nghulh mai hnuaiah chuan Pu Rova chu lungleng awm tak hian a kiu rul rul a, Pu Hranga chuan a ṭhianpa chu a han en a, "Ngawi teh Thana pa, tunlai ṭhangtharte ningkh^wng han thlir vang vang a, an chet duh ṭhin dan han en hian, kan ram leilung te hi an sawisa mek zel chu a ni ber a. He lai ruama leilet neitute pawh hian an kuthlei hi kan la tuar ve thei mai lo'ng maw?" a han ti a. Pu Rova chu muangchangin a han inher rem deuh a, aw a thian khurh khurh a, "Kan sorkar chet dan hi a dik lo i tihna em ni?" a han ti a. Pu Hranga chuan, "Ni bawk a, sorkar lo pawh, ṭhangtharho hrim hrim hian leilung leh a siamtu zahna hi an bosal ta lutukin ka hre ve khanglang a ni," a ti a. Pu Rova chuan, "A nia sin. Kan leilet chhak lam ram ngaw ṭha laia sorkarin hma an rawn lak a, ṭin sawm hmun teh meuh an rawn vah chereu vak mai te khi eng he hu-ah mah an chhuah leh si lo. Tute emaw chuan sum siam nana hmangin an lo hausak phah a ni awm asin. He lai ruama leilet neituten nasa takin kan tuar a, kan tui hna a tlem phah nasa tih te chu an ngaihtuah duh reng reng hleinem. Min hmangaiha kan hma ngaitu anga langte kut tuar hian helai ruam pawh hi kan la rauhsan lo ang tih a sawi theih loh ve!" a ti a, a tum hmur mai a.

Pu Hranga chuan, "Miin sum hi a pathian tawh chuan pawisak a nei si lo va, keini leilet neitute chu sawi loh, kan ram pawhin hei hi a la chhiatpui tur chu a nih hi. Mihring zahawmna leh nun hlutna hi miin suma a teh tlat chuan dikna chu buhpawl chunga uipui bawk ang maiin a hniam salh salh ang a, ropuina hi hlemhletna hmanga a lei theih tawh chinah zawng he hnam hi a la rethei dawn a ni," a ti a. Pu Rova chuan, "Lungngai ma ta che! Ṭhangtharte chuan duh leh an suahsual rah chu rawn seng zel ang hmiang. Keini te chu kum 60 chuang kan nih tawh hi. Hun hi kan nei rei tawh lo. He lai phai ruamah hian heti hian kan tham ral anga, tu khawkha-in min rawn hriain min rawn vei zui lo ang. Mahse, kan tu leh faten kan chanchin an rawn sawi zui hunah chuan, 'a leiletah ṭhahnemngai takin a thawk ṭhin a, chu lai hmunah chuan a vanglai hun ṭha zawng zawng a hmang ral a, chu lai hmunah v>k chuan thlamuang takin a chawl hahdam ta,' an ti ang a. Sorkar sum ka eiruk thu emaw, ka thawh chhuah phu lova ka hausak thu emaw hi kan tuten sawi tur pakhat mah an hre dawn lo. Dikna ngainatu tute emaw chuan kan thlanlung tal chu an la rawn zah ve ch>k ang," a ti a, a rum nghut a.

Chutih lai chuan ral khata thlam tlaitlan aṭang chuan tlangval lungleng an rawn zai vau vau a. An ṭingṭang perh ri te pawh chu thli thaw ri heuh heuh karah chiang takin a hriat theih a. Thla lah chu en namen lo hian a eng kung mai a. Pu Rova leh Pu Hranga chu an ngawi vang vang a, tlangval zai ri chu an ngaithla nge ni a, an suangtuahna kawmin nunhlui leh vanglai an chhui kir tih pawh a hriat loh. Rei tawk fang an ngawih vang vang hnu-in Pu Rova chuan, “Ngawi teh Ṭhuama pa, keini pahnih khawvel chu helai ruam rai zawl hi a ni mai a. He hmunah hian hlimna kan hmu a, duhamna leh hlemhl>tnain kan rilru-ah hmun a chang lo va. Rualawhna khawvel chu kan hnungchhawn daih a, inhmangaih tawnna leh induhsak tawnna nen ni kan vui liam a, chu aia khawvel nuam chu a awm bik dawn chuang em ni?” a han ti leh hluai a.

Pu Hranga chuan, “Ni e, rual awhna leh dik lo taka ṭhenawm khawvengte pal thluk pawh hreh lova intlansiakna khawvel hi chu keini pahnih tan hi chuan a hautak lutuk a, kan tlin chi a ni ve lo. Chutah chuan hlimna tak tak pawh a awmin ka ring hek lo. He lai hmuna kan lawmna leh kan lungawina ang hi tu pa neih sum mah hian va lei zo suh!” a lo ti ve hluk a. Miten ‘Leilet Putar pahnih’ an tih mai ṭhin, lungawi taka kum chhiar liam a, an hlimna ber khawvel zim t>a cheng a, tu’ma awh loh leh tumah awt lova leilet zawl luah lum tlattute pahnih chu an inmangṭha a. An mutna tur an pan lai chuan, thla eng chh<min a hliah pawh chuan rawn mangṭha ve ni awm takin, chh<m kar aṭang chuan a rawn bih ve d<k d<k a. Leilet zawl chu a reh vawng vawng a.