Nunhlui Liam Hnu

Lunglennain mi­hringte min ṭhawn nat theih dan hi sawifiah thiam a har ngawt mai. A hre tawhin a la hre lote hnena hrilhfiah ngawt theih a ni lo va, a la tawng lo tan thu maia hriatthiam chi a ni hek lo. Tawn phawt a, hriatthiam ve chi a ni. Kan hrethiam a, kan sawi thiam si lo. Mahse, mi ṭhenkhat, mi bik tura Pathian belruat, 'hla phuah thiam' kan tihte hi an awm a. Hengho hian rilrua kan vei leh kan hriatthiam, kan au chhuahpui thiam si loh chu hla thu mawi tak hmangin min sawi chhuahsak ṭhin. A zai thiam ve lo leh a phuah thiam ve lo hlei hlei hi kan lo luangliam ta ṭhin a, hla phuah thiamte hi Pathianin malsawmnaa leilung a vurna hmanruaah pawh a hlu pawl tak chu an va ni chiang tak em! Anni hi awm lo se hringnun hi engtin nge kan virpui ang tih ngaihtuah tham tak a ni. 

Chutiang mi, 'mi bik' kan tih ang chu Mizote pawhin kan nei ve nual a, chu'ng zinga kan nun nguai kai harhtu leh thlipui anga dim hlek lo va min nuaitu pakhat chu Pi Zualbawihi (Lalsangzuali Sailo) kha a ni. A hla tam tak kan sawi dawn lo, a hla pakhat lung tileng em em, kawchhunga naut> thlenga nghawr che dawt dawt theitu, 'Nunhlui ngaih hla' hian sawi hleihtheih loh khawpa lunglenna ruamah min nawr liam a, mittui a thlem chhuak fo ṭhin. Hla tam tak a awm a, hla ṭha bik tlem t> a awm. Chu'ng zingah chuan he hla hi khung loh phal chi a ni lo. He hla thu hi nguntakin han bih chiang ve chhin teh. Hringnun nih phung dik tak a rawn phawrh chhuah chianzia leh, suangtuahna a kal thui theihtirzia hi mak i ti ve lo thei lo ang.

Tihian ka suangtuah mai mai ṭhin; he hla a phuah dawn hian Pi Zualbawihi kha pindan chhungrilah a tawm a, lunglenna sawi thiam theih lohin a tur ngut ngut a, tukverhah te a han dak ṭhin. Awm ngaihna hre lovin, zan thla eng hnuaiah chuan pawnah a va chhuak dek dek a, a khawharna hnemtu chu sawi loh, hawina lam apiang maiah chuan lunglen tizualtu hlir maiin a lo hmachhawn bawk si. A nunhlui liam tawh, kumkhua chatuan pawha lo kir leh ngai tawh reng reng lo turte kha a mitthlaah an rawn lang nawn awn awn a. A mittui a tla lo thei lo. Eng nge a ngaih ber pawh a hre chuang lo, engkim hian a lung a tileng em em ringawt mai a, a sawi chhuah thiam loh chutiang lunglenna chu khawtlang lunglen an tih hi a ni anga ti te-in a ngaihtuah a. Chutiang boruak karah chuan tihian a han ziak chhuak ta a:

Zantlai khawthiangah mahten zai ka sa,

Suihlung a leng e, lunglam ka vai ruai e;

Nunhlui liam hnu ka dawn, 

ngaih bik awm lo a leng si aw,

Ka hril thiam lul lo, khawtlang lunglen em ni?

Zan khua lah chu a thiang tulh tulh mai si. Lunglen a zual a, ralkhatah uicho a rawn < raih raih a, leng hawn ar an khuang chiah chiah a. A tihtheih chhun, duhthusam ramah a han cheng a. Theih ni se a nunhlui liam hnu lamah khan thlawh kir  leh a, an nunhluite kha din thar leh a duh, mahse, duhthusam mai a ni si. Hmanah chuan a vanglai hun nuam takte kha hlim takin a lo chen ve tawh ṭhin a, an hlimna chu kumhlun tur emaw ti hial khawpin nun hi a lo chen ve tawh ṭhin. Mahse, chu hun chu tunah chuan koh kir rual lohin hunin a herliampui tawh a. A ṭhian tha tak takte kha khawiah nge an awm zawh tak a, engtin nge nun hi an hman ve tak tih pawh a hre lo. Chutiang hun tawngtu chu mi lungleng lo a awm theih ngai dawn em ni? Sawi ve vak ai chuan a hla tlar li lek hian chutih laia a hun tawn lunglenthlakzia chu a sawi chiang daih zawk:

Vansang mu ang khian, thlawkin len thiam ila,

Hawi vel ka nuam mang e, 

mual tin tlang khumin aw;

Nunhlui liam hnute kha 

kan va tawng dah law maw,

Vanglai parmawi leh, lenrual fam hnute kha.

Mi pangngai tan chuan a fiah vek mai. Han sawi zui chiam pawh inthlahrunawm khawpin lai a vit a ni. Vanglai nun ngaihnain a r<n a, chu ringawt pawh chu a nat tawk tawh tehreng nen, a ṭhian ngainat em em, thlarau khawvel lama liamsan tawhtute a han ngaihtuah chhuak zui a, rilru-ah nunhlui chhui kir tur hlir a rawn in-pang-aw-zial tup tup a, tawrh a har lehzualin lung a va zing duh dawn tehlul em! He hla a phuah laia a boruak tawn manganthlak turzia hi suangtuahpui ngam pawh a ni lo hial zawk.

Kumhlun lo tur khawvela cheng kan nih miau avangin engtikah emaw chuan kan thlarau kan la thlah ve ang a, leilunglungah hian kan tisa chu a la luang ral ve dawn a ni tih te chu hrilh hranpa ngai kan awm kher lo ang. Chutih mek lai chuan, ṭhalai tam tak zingah hian tar chhia mai kan nih hun tur te hi a hrethiam lo hi a tam zawk kan ni a, chutih huna nunhlui ngaihnain min r<n nat turzia te hi chu kan suangtuah thiam phak lo. Mahse, he hla hian chu hunah chuan min chen lawktir thei a, nunhlui min ngaihtir rualin hma lam hun thlira lunglenna r^uah kan cheng lawk bawk ṭhin. Naupan lai, rilru thianghlim tak nena a nihna ang anga khawvel kan hmachhawn hun lai ngaihawmzia te hi tumah kan sawi ning thei ngai lo va, lunglen kai thotu lian tak a ni reng mai a. Naupanlai thlalak hlui en ngawt pawhin nasa takin lunglen a chawk tho ur ur thei ṭhin. Chutiang thleng chuan he hla hian a rawn thur chhuak a. Hringnun hi a va khawrh kim tehlul em! 

Lei hringfa zawngte rial ang kan ral zel

Panlai nun thianghlim nunhlui an chang zo ta

Hai ang kan tar zel a, 

auh rual loh hian a liam ta maw

Chhingmit lemthla mai pawh 

ka thlir ning thei lo ve

Ni, he hla hian lunglenna tlang sang takah min thlawh chhohpui a, a lungkuai thei ang bera min nawr lunglen hnu-ah min han hnem leh a. A chang tawp ber te hi asin dik lungrun chu ni; engmah hi, engmah reng reng hi kumhlun tur a awm si lo. Kan lo piang a, vanglai kan chen a, kan tar a, thlanin min lem pil ṭhin. Chutah chuan kan tawp mai lo. Hmabak kan la nei a, Pi Zualbawihi hian chu thil chu 'ramtiam' tiin, hma lam hun la thlir zel turin min fuih. Chu hmunah chuan kan ṭhen tawh hnu, kan thlakhlelh ngawih ngawihte nen khan ni kin ni awm ve tawh reng reng lovin kan la leng dawn a, nun bul hi kan ṭan leh ang. Kan vanglai nun te kha chutah chuan a vul thar leh dawn em kan hre lo, mahse, kan ṭhen hnute nen chuan kan intawng leh dawn. Chu hmun chu he hla phuahtu hian nghakhlel takin a thlir a, a ngai ngawih ngawih a. A duhthusam ang ngeiin 'ramtiamah' chuan a 

ṭhen hnute hlim takin an leng tawh ngei ang chu! 

Ka han dawn chiang a, hringnun damlai hi,

Kumhlun tur reng reng awm lo van hnuaia’n maw;

Ramtiam i thlir ang aw, tu dang ngai lova leng hnute,

Tawn leh ka nghakhlel, ka thlir bang thei lo ve.