Guest writer
Darrokima
CC Coy No. 27
Kum 1900 leh kum 2000 inkar chhung, kum zabi khat tawp chhunga Mizo zinga thu ziak thiam bera thlan nih hi chawimawina satliah a ni lo va, a ropuizia hi sawiin a siak lo. Thu ziakmi tan chuan hetiang lawmman dawn aia duhthusam ropui sam chhuah a harsa hial ta ve ang. Chu chawimawina ropui tak chu Zikpuii Pa-in a dawng a. A phu hle ni tur a ni; ka beng hriatah hian han sawi hnawm deuh emaw, ‘chu chu a awm zawk, a thlangtute hian Zikpuii Pa hi an duhsak vang mai mai a ni,’ han ti ta bai bai emaw hi ka la tawng reng reng lo. A ni taka, mihr^ng chawl ta Zikpuii Pa zet kha chu thu ziak lamah na n^ na chuan Mizote zingah a ki kheh chin, a patuai deuh leh a pachal dang tan pawha chung en loh theih loh khawpa thu ziak thiam a ni a; thawnthu lamah bik ngat phei chuan a thiam loh lam han el phak tur pawh hi khawvar lam arsi ang pharh niin ka hre ṭhin.
Zikpuii Pa thawnthu pakhat, CC Coy No 27 hi a chhiar tawh hnenah chuan fak chawp ngai lo khawpa thawnthu ngaihnawm a ni a. A thawnthu ruangam din chhoh dan hi a fel faiin a hl^wm ṭha em em a, a changtute mizia (character) a din ṭhatzia lah chu a namai lo hle a, a ṭawngkam hman lah duhthusama ṭha a ni hawt mai bawk.
Zikpuii Pa hian a ngaihnawm tawk chauha thu han uar hi a thiam em em mai a. A awihawm tawk, a chhiartu tana ngaih la tawk leka thu han chheh kual hi a thu ziah tingainatawm zualtu a ni fo ṭhin. A thawnthua thil thleng mek a sawiin, thu ziak hmangin a lem min chhawpsak thiam em em a, thil thleng mek chu mitthlaa fiah taka lo lang tura a sawi chhuak thiam em em mai hi Zikpuii Pa thiam danglam bikna a ni. Chutianga a thil sawi tifiah tur chuan tehkhin thu mawi tak tak, mi dangin an hman tlanglawn lem loh hi a thil sawi lai nena inhmeh takin a hmang thiam em em bawk. CC Coy No. 27-ah pawh hian chutiang chi chu kan hmu nual mai.
A changtupa Ralk^pzauvan khawvel eng hmu tura nunkhua a rawn chhiar chhoh ṭanna chu khi-ah khi-ah, kawlvalenchhamah, khawchhak tuipui ralah, mawlna chhumpui karah khian a zuih ral chho va. An khuaa beng tivar thei chi an hmuh phak chhun chu ‘Mizo leh Vai Chanchin Lehkhabu’ a ni mai a. Chu chanchinbu a lo thlen chuan lal in-ah a khaw mipui an lo tlan khawm a, eng chanchinthar nge inziak tiin an ngaichang ṭhup a. Chutah, an khaw Zirtir Zakiamlova chuan chanchinbu chu a han chhiar a, khawvel indopui chanchin te chu ngaihnawm ti tak hian an ngaithla a. An ngaihthlak tui lai takin kawmchhak lamah naupang ṭhenkhat an lo bengchheng a, an lalpa Dolura chuan, "Tute nge khalaia bengchheng kha? Khawnge ka vai feitluan kha min han pe teh u, ka'n khawh teh ang," tih pahin chhuat a han per a, chutianga an lalpa a han inhrosak chuan, a tia lawm Zikpuii Pa'n, 'a thil tisual rualho chu sihpui tlan sazuk rual keipuiin a han ṭhawng ang mai hian a tlanin an tlan thum dur dur mai a ni.' A sawi chhuahna ṭawngkam hi a thlang fuh ṭhin ngawt mai. A hunlai boruak tur leh an rilru puthmang tur te a sawi chhuah chian em em bakah, mitthlaah chiang takin min hmuhtir bawk a ni.
An chanchinbu neih chhun an han chhiar zo va. An khaw pa titi thiam, a changtupa Ralkapzauva pa hun a lo thleng ve a. Khawvel indopuiah, Marselli khawpui thleng thlenga lo zu daidar ve tawh a ni bawk a, thutak leh dawt pawi lo chin chawh pawlha a han titi vel te hi a ngaihnawm a. Hetah pawh hian Zikpuii Pa thiamzia a lo lan lehna chu, amah Zikpuii Pa titi ngaithla lovin, Ralkapzauva pa titi tak tak min ngaihthlaktir thiam hi a ni. Ziaktu tam tak hi chu an thawnthu ziah laiah anmahni an inrawlh a, a changtuteah a chhiartuten ngaihtuahna an sawr bing theih loh phah fo ṭhin. CC Coy No 27 kan chhiar hi chuan Ralkapzauva pa leh an lalpa Dolura te bulah ṭhu in, an titi hi ngaihnawm ti takin kan ngaithla ve thei tlat a ni.
Ralkapzauva pa'n khawvel indopuia an kal chanchin a han sawi a, an khaw paho chuan chilthli tla lo chauh hian an ngaithla a. Ngaihnawm an tihzia leh mak an tihzia chu Zikpuii Pa hian thu danga sawi lovin, “Ramhuai mitthi dar ngaithla ang ho mai hi an ni a,” a han ti a. Zikpuii Pa hian ramhuai mitthi dar ngaithla hi a la hmuh bik ka ring lo va, ramhuai hian mitthi dar ri hi an lo ngaithla ṭhin reng em tih lah tu pa mahin an hre bik kher lo ang. Mahse, Ralkapzauva pa-in a ram fan chanchin a sawi laia an khaw paho awm dan chu ramhuai mitthi dar ngaithla ang ho mai an nih miau avangin, makti leh ngaihnawm ti lutuk, hriat chian loh hlaua ring f^na meng ph^wk deuh hru chunga an ngaithla lai tur hmel chu Zikpuii Pa hian min hmuh teltir a. Hetiang chi, literature ṭawnga figurative narration an tih, a lem min hmuh teltir thei ang chi hian lehkhabu ngaihnawmna a tizual nasa thei hle a ni.
Hei chauh hi a ni lo. A changtupa Ralkapzauva chuan an lehkha zirna hmunah tihduhdahna a tuar nasa em em a. Mahse, zawi zawiin a dinhmun a ṭha chho ve hret hret a. Vawi khat chu a ṭhianpa Chowdhuri leh a pa, Assam sorkara an officer lian leh zahawm tak mai chuan zin khawthawnpuiah sawmin, an hostel-ah an va lam rup mai a. Car nalh fahran mai, mi lian chungchuang bikte neih theih chauh ang chi khan an lo kal a, chutih lai chuan Ralkapzauva leh amah tiduhdah ṭhintute chu hostel tualah an lo awm a. Chumi ṭuma car-a an tlan liam tur, amah tiduhdahtuten an lo thlir ṭhap laia an hmel awm dan chu, "Ar hmawlh lem ang al mai hi an ni a," a ti. A va han sawi fiah ṭha tehlul em!
Ar hmawlh lem hi ka la hmu lo va, Zikpuii Pa pawh hian a hmuh bik ka ring chiah lo. Mahse, ar hian hmawlh lem ta se, an hrawkah a tang ang a, a hrehawm dan tur chu a mitthla theih vek mai. Nasa taka Ralkapzauva tiduhdaha diriam ṭhintuten, dinhmun ṭha taka Ralkapzauva han ding ta an thlir laia an awm dan Zikpuii Pa'n a sawi dan hi a fiah ṭha lutuk a, a lem nen min entir a ni ber mai.
Thawnthu ṭhenkhat tingaihnawm lo ṭhintu leh a chhiartute beng tithlep ṭhintu pakhat chu thu uar dan tawk thiam loh vang a ni fo ṭhin a. He mi kawngah hian Zikpuii Pa hi chu a chungnung hle. Eng thawnthu-ah pawh a changtute awihawm lo khawpa an chet ṭhat hian a thawnthu kha a tilem viau thei a, ziaktu tan inven ngaihna lai tak a ni. CC Coy No. 27-ah hian a changtupa, khawchhak tuipui rala naupang berh ve tak ṭhin kha a tawpah chuan sipai officer chhuanawm tak niin, vai leh sap tlangval chak tak tak karah pawh a chungnung ber, Best Cadet atana thlan a ni hial a. Hetia han ngaihtuah mai hi chuan awihawm lo pawh a tihtheih ang.
Mahse, a thawnthu chhiar a, Ralkapzauva kalkawng zawh zawng zawng chhiar chuan a awihawm em em a, a lawmpuiawm a, a chhiartu rilru leh ngaihtuahna pawh nasa takin a cho phur thei zawk a ni. Chu chu eng nge a chhan kan tih chuan, Zikpuii Pa hian thawnthu ziah dan tur kalhmang hi a man chiang em em a, characterization awmzia a hre chiang a, a thawnthu hi a ngaihnawm em em zel mai a ni.
He thawnthu-ah hian lung han tileng vawng vawng tur chi emaw, han ṭahpui chiam tur chi emaw a awm hran lo va. Mahse, a tawp khar dan erawh hi chuan ngaihtuah a tithui viau thung. Ralkapzauva'n Shillong khawpuia lehkha a zir laiin tihduhdahna leh diriamna a tawng nasa a. Ṭah chang pawh a ngah a ni. Chutih laia a tana rinawm taka ding reng ṭhin, miin an diriam lai pawha zah taka chibai buk ṭhintu, harsatna a tawh laia ṭanpui ṭhintu leh, hmun hlauhawm leh ralri-a a awm laia thih huama a hmaa ding ngam mi pakhat a awm a; chu mihring chu Bahadura, puakphur ve mai a ni a, Ralkapzauva tan chuan mihring hlu tawpkhawk a tling.
Ralkapzauvan lehkha te a zir chhuah a, sipai officer a nih hnu-ah Shillong khawpui a han chuang chhuak leh a. A zin veivah apianga ph<r taka a thawmhnaw zawng zawng phurhsak ṭhintu Bahadura a han zawng leh a, a hmel hmuh tur a lo awm tawh lo. Chutih lai chuan Gurkhali tlangval chak hmel tak pakhatin a bungrua chu phurh a rawn dil a, Ralkapzauva chuan a phal lo.
"Khawih suh, khawnge number 27?" ka ti a.
Mak ti takin, "Keimah ka ni alawm," a ti a.
"I ni lo, number 27 i ni lo," ka ti a.
Ph<r em emin, "En ta che, hei," a ti a, a kawr ^wm hnuaia dar phek bial chu a han la a. Min han entir chuan, "Assam State Transport No. 27," tih ngei chu a lo chuang a.
"Khaw'nge CC Coy. No. 27 kha a awm tak?" ka ti a.
"Kha chu ka pa alawm, Sap, a thi tawh," a ti a.
"Bahadura a thi maw? Nang tu nge i nih?" ka ti a.
He laia an indawr dan vel boruak hi chuan patling pawh min khap hnamtir ve sawk thei nia! Ralkapzauva chuan Bahadura pek tura a lo tih a pawisa dah ṭhat chu a fapa hnenah chuan a pe ta zawk a.
"A lawm lutuk chu eng mah a sawi lo. Ka en reng lai chuan lehlam a hawi a, a kun a, a ṭap a ni tih ka hria. Tin, kei pawh chu ka mit chhumin a rawn hliah a, Bahadur naupang zawka ṭap pawh chu ka hmu thei ta lo va."
"A pa Bahadura, ṭhian nei lova khawvel chhuahsantu chu, he Indian Army Officer pakhat, Mizoram khawchhak Tuipui ral aṭanga lo chhuak Major hian a thinlung takin a ngaiin a ui ve a ni tih hi hre tak maw!"
A thawnthu tihtawp dan hian ngaihtuah a tithui a, lunglenna rau eng emaw tak hian min man a, suangtuahna kawm zui veng vengin, mitthla-ah Bahadura te pafa thlengin min hmuh zuitir thei nia! He thawnthu hlutna tizualtu ber pakhat chu, miin harsatna leh beidawnna te tawk ṭhin mah sela, tumruhna leh huaisenna a neih miau chuan din chhuah hun a nei ṭhin tih a lang chiang em em a. A chhiartute rilru-ah huaisenna tuhin, nasa takin a cho ph<r thei a, a ngaihnawmna piah lamah chu chu thawnthu ṭha a nihna nem nghettu pawimawh tak a ni. Tin, Zikpuii Pa ‘Mizo rilru’ pawh he lehkhabu-ah hian a lang chiang hle a. Chumi chungchang erawh chu hun danga ziahah khek ila a ṭha awm e.
Heti khawpa thawnthu ziak thiam ni mah sela, Zikpuii Pa hi mihring ve tho, tihsual palh nei thei leh fimkhur tawk lohna nei ve ṭhin a ni tih a lang ve fo a. A zirna hmun pan leh tura Ralkapzauva kal tur a khuaten an thlah a, naupang tam takin 'U Ralkapthang, dam takin,' an han ti rual dial dial mai te hi chu a zia lo angreng a. Naupang pakhatin lo hre sual palh te chu ni se a zia deuh ang a, an zavai maia 'U Ralkapthang' an ti rual dial dial hi chu tih dik zeuh atan a itawm viau. Tin, Bahadura hnenah hian cheng sawmthum note a pe a. India pawisa-ah hian cheng 30 note a awm ngai lo va. Hetiang chi, thil pawi tham lutuk ni si lo han tihsual zauh zauh chu a nei ve a. A pumpui thua lak erawh chuan CC Coy. No. 27 hi chu a ngaihnawmin a ṭha em a, Zofate thu leh hlaa lehkhabu hlu ber pawl a ni kumkhua tawhin a rinawm.