KA NAU DUH TAKTE TAN...

Ka nau duh tak,

Pawl 10 lai i lo pass ve ta a; puitlingte khawvela chuang kai turin rahbi pawimawh tak pakhat chu i lo zawh chhuak ve ta, ka lawmpui em em che a, ‘mi puitling’ an tih zinga chhiar tel tura i kawng zawh tur la thuizia erawh i hriat loh ka hlau em em a ni.

Naupang nun thianghlim tak, nu leh pa leh pi leh pute thlazar hnuai aṭangin tleirawlte khawvel nun harsa takah i lo chuang chhuak ve dawn ta a. I hma-ah humsual dai tur tam tak a awm a, i ban phak maiah tawktarh itawm tak tak a lo hmin tiarh tuarh dawn a, i awhna tur thang hre lo khawpa i fimkhur loh chuan kumkhuaa i tal chhuah theih tawh lohna tur thangah i awk ang a, khawvel hian i chanchin ṭha lam eng mah sawi zui tur a nei lo ang.

Tuna i thlen chinah chuan i lo hlawhtling ta phawt a, hlim takin i nui a, i zuang a, i lam a, mahse, i hma-ah hian ṭap chunga zawh ngai khawpa kawng bumboh leh rualrem lo thui tak a la awm a, i lawn chhuah tum tlang chu thleng zo dawn chuang lova inhre chunga indawm kun chang i la nei fo dawn a ni tih i hriat lâwk a ngai a ni. Chutiang hun harsa i hmachhawn hunah chuan i beiseina meichher chu timit ngai reng reng lo la, i kawng zawh aia harsa leh khirh kha mi huaisen tam takin zawh chhuakin, hlawhtlinna tlang chhipah hnehna hlado an lo chham tawh a ni tih i hre reng tur a ni.

Miin nasa taka a beih a, mi tam takin an zawh ngam tawh loh leh an zawh peih tawh loh kawng bumboh a zawh tluan hram hram hnua hlawhtlinna a chan hi muanglei aṭanga lo sawi chhawngin, ‘a vannei tak tak a ni,’ lo ti mai tawk te an awm ṭhin. Mihring a vanneih viau ngawt theih loh va, a hlawhtlin ngawt theih loh tih hi i hre reng tur a ni. Hlawhtlinna tlang chhip chuan tura miin harsatna tam a sut tlang dan te, a ṭhiante tui taka an mut bawrh bawrh laia mu ve hman lova a hmanhlelh dan te, a ṭhenawmten tui taka chaw an ei laia chaw ei hman lo khawpa buai chang a ngahzia te pawh i ngaihtuah thleng tur a ni a, chutiang huam ve tur chuan i rilru i siam sauh sauh bawk tur a ni.

Harsatna leh manganna hma­chhawn ngai lo turin inbeisei ngai suh la. Mahni inkhawngaihna hi tumruhna min petu a nih loh vek chuan sual lian tak a ni tih i hre reng bawk tur a ni. Mahni inkhawngaihna hian zuauna rilru min neihtir tawh chuan chu chu hlawhchhamna hmanraw ṭha ber a ni a, chak lohna entirtu a ni.

Harsatna leh buainaten a tlakbuak lai che pawhin, i thil tawn ang chu mi tam takin an lo tawng tawh a, mi huaisen tam takin i tawrh ang chu an lo tuar chhuak tawh a ni tih hre reng la, chu chuan chakna a pek ngei che ka beisei tlat a ni. Rethei bik ngawih ngawiha inhriatna te, chan chhe chuang bika inhriatna te hian mi tam tak chu kawng dik lova pen bo puiin, kumkhuaa chawr no thei tawh ngai lo turin a lo nuai thlep tawh a, chutiang chu mi dawihzepte tham ral dan a nih ṭhin avangin chutianga thamral mai mai tur chuan indah phal ve reng reng suh. 

Ruahthimpui sur zawha ni zung lo lang hi a mawi zual bik a, hun harsa tam tak pal tlang a, zam leh zak chung leh, mangang leh ṭap chunga beih hram hram hnua hlawh chhuah nihna ropui hi a hlu bik tih i hre reng tur a ni. 

Hun harsa takin a tlakbuak che a, dam khawchhuak zo lo hial dawna inhriat chang i neih hunah heti hian ngaihtuah ṭhin teh - “Hetiang taka thil retheihthlak leh manganthlak ka tawrh mek hi engtikah emaw chuan ka hringnun thawnthua a phek ngaihnawm lai ber a la ni ang a. Ṭap chunga ka tawrh chhuah hi ka tu leh fate kiangah chhuang takin ka la sawi ṭhin dawn a ni,” tiin. Chu ngaihtuahna chuan chhelna, huaisenna, tlawm duh lohna a pe ṭhin dawn che nia!

An kalna kawng ṭheuha mi hlawhtlinga kan chhalte hi han kawmin han zawt chhin mah teh. Sawi nuam an tih lai ber leh an sawi nawn fo peih reng chu hrehawm tam tak tuara hma lam an pan hram hram lai kha a ni zel ang. Chutiang hrehawmna tuar hrep lo chu mi hlawhtling zingah hmuh tur an awm hek lo. Harsatna thlipuiin nasa taka a nuai hrep hnu, manganna chhum zingin a chim bo lek lekna kara mahni theih tawk aia nasaa inhai ven tuma thapui chhuah ngamte hian a tawpah ngaihsan an hlawh a, mi hlawhtlingte huangah khung an ni chauh ṭhin.

Thil pakhat chah duh em em che ka nei bawk. Chung lam ṭanpuina dila ṭawngṭai hi hlawhtlinna atana thil pawimawh em em mai a ni. Mahse, kan Pathian ropui tak hi ṭanpuitu a ni ngawt lo va, ṭang puitu a ni tih hi i hre reng tur a ni. Hlawhtlinna leh malsawmna dila ṭawngṭai hi a ṭha e, mahse, chu chu thawhrimnain a zui si loh chuan chung lam hian a ngai pawimawh vak lo. Ṭang vak la, thi dawn khawpin ṭang rawh, tichuan chung lam ṭanpuina leh malsawmna chu i ta a ni mai. Ṭang peih si lova ṭanpuina dila ṭawngṭai vak hi awmzia a awm lem lo.

Hla taka hlawhtlinna duhawm tak chu i thlir a, a kawng hautakzia hre lovin fimkhur nachang hre lovin i tlan vak ang a, i inchhuih silawng zo ang tih hi ka hlau em em a, fimkhur hle la ka duh a ni. Thawnthu ziaktu ropui tak Louis L’ Amour chuan, “Hnehna tih hian ram zau tak lak ringawt a kawk lo, zung khat bawk lek leka hma lam pan zel mai tê hi a ni,” a ti a. Hnehna chang tura ram zau tak lak nghal ruak ruak tumna hian hlawhchhamna rapthlak tak a hring thei a. I tum ram chu hmanhmawh lovin, zawi zawia hmasawn zel chungin thlen i tum zawk tur a ni.

I kawng zawh tur a la thui em a, thlipuiin a nuai hrep chang che emaw, ruahpui leh rialin a chhut hrep chang che emaw a la awm ngei ngei dawn. Chutiang thil i chunga a lo thlen a, i kulcho a, thawh chhuah tuma i invai kan peih loh hun hun chu i tawpna lo thlen hun chu a ni mai a, chu chu i hringnun thawnthu ngaihnawm tur zawng zawng tawpna pawh a ni ve nghal ang. 

Amaherawhchu, chutiang thlipui leh ruahpui pawhin a chelh din zawh loh khawpa mi huaisen leh tumruh i nih erawh chuan i tan hlawhtlinna hi dahin a awm a, i chan tur liau liauin a lo awm khiau reng dawn a ni.

Tuna i dinhmun chu hniamin hnuaihnung viau angin lang mah sela, hmasang ata tawh hlawhtlinna hi chu a um ṭalh ṭalhtute tan liau liaua dah a nih miau avangin i ta tur a nih lohna bik a awm lo. I lo chawr chhuahna chhungkua chu eng anga hniam leh mite hmuhsit pawh ni rawh se, zam reng reng suh; i lo chawr chhuahna chhungkua ai chuan nangmahin i la din ve tur chhungkua kha a pawimawh zawk a, tuna dinhmun hniam tak anga i lanna kha i huaisenna awmphaw lo ni zawk sela, hma lam pan tura chakna petu che leh i chhelna ralthuam lo ni zawk rawh se. 

Tichuan, i lo puitling chho zel ang a, hlawhtlinna tehfung dik hi i thinlungah thi ngai lo sela ka duh em em bawk a ni. Zir san ringawt hi hlawhtlinna a ni lo va, hausak ringawt hi hlawhtlinna-ah rawn ngai ve lo la ka duh a ni. Mi ṭhenkhat chuan an zir sanna leh an finna te hi dik lo taka ram thau sâwka inhai vur nan an hmang a, ropui tak anga lan hi an chaw tui ber a ni tih i la rawn hria ang a, chutiang mite chu rawn ngaisang lo la, mi hlawhtlingah rawn chhiar ngai suh ang che tih hi ka chah duh che a ni.

I chhia leh ṭha hriatna thiang tak hmangin ngaihsan tur dik ngaihsan tum tlat la. Chu chuan kawng dik lova pen bo theihna ata a khalh ngil ṭhin dawn che nia.

Ka nau, vanneihna leh van mawl­sawmna ka duhsak a che.