Lalṭanpuia tlar thum hla

Hla phuah thiam ṭhenkhat hi chu pawlna eng emaw tak dawng a, an pawlna dawn pawh rei tak up bet a, hun eng emaw chen hnua phawrh chhuak chauh chi an awm a. Ṭhenkhat erawh chu duh hun hunah hla an phuah thei emaw tih mai tur, ‘hla hi a hmuam reng a, a duh hun hunah a phuh chhuak mai ṭhin a nih hi,’ tih mai tur chi an awm bawk. A bik takin hranghlui hla phuah thiamte zingah chutiang chi chu sawi tur an awm nual a, chutiang mite zinga langsar leh ngaihsanawm ber pawl pakhat chu Sialsuk Lalṭanpuia kha a ni.

Pu Ṭana kha pa ṭawng tam lo tak; mahse, fiamthu duh ru zet leh pa nelawm tak mai a ni a. A ina leng lut ngun ve tak mai, tlangval leng ṭul lam tawh, sa ṭha leh chak tak, Simhmingthanga chuan ngamtlak takin Pu Ṭana hnenah chuan, “hla-in min phuah ve teh,” a ti fo ṭhin a. Pu Ṭana chuan, “Ka phuah thiam ngût lo ang a. Phuah che pawh ni ila i duh leh si lo ang a!” a ti mai ṭhin a. Simhmingthanga chuan, “E! I phuah a nih phawt chuan ka duh em em ang,” a ti ve tlat mai bawk si a, chutia a nawr a nawr luih takah chuan Pu Ṭana chuan Simhmingthanga chu a han en vung vung a:

Nau Sima leng ve chu zuar zuar a,

Sialkhaw lanu’n suihlung an mawl loh chuanin;

A kumtluang thai tur ka hual lo ve!

a han ti ta a. Simhmingthanga chuan a duh leh mang si lo va, a haw ngam chiah bawk si lo va, an hlimpui ta phian a ni awm e.

Hetianga hla uang lam chi han phuh chhuah mai hi Pu Ṭana khan a thiam em em a. Vawi khat pawh Mualkawi ram an neih kumin, hlo an thlawh laiin an ṭhianho lawm rual zinga an nula pakhat chu a hmuiah khawivahin a seh a, a vung kawh nasa mai a. A zak chu puanin a inlukhuh a, a ṭhiante lam pawh a hawi duh ta reng reng lo mai a. Fiamthu te thawha tihhlim an han tum ngial pawhin a tûm tlat reng mai a, chutah Pu Ṭana chuan:

Ramdai vahkhuai maw i di lo ni?

Mualkawi tukram turni eng ri riai hnuaiah,

Ainawn par kan lawm a nui thei lo.

a han ti ta a. Chutah zet chuan a lawmnu pawh chu a insum zo ta bik lo va; hlim takin an nuih tlan theih leh phah ta a ni awm e.

Pu Ṭanpuia te ṭhenawmah hian tlangval chak leh hrisel zet mai, Pu Ṭana nena inngamtlak leh infiam bawrh bawrh ṭhin Lalruata a awm a. Val senior tia sawi tur chu ni chiah lo mah se nupui neih hun tawh tak hi a ni ve a. Pu Ṭana chuan heti hian hla-in a phuah fiam bawk a:

Khuanu lo leng rawh ka ngai em che,

Awmkhauh nêka nuthai hram lak rawn rel la;

Ka chang ve ngei ang a thau ṭha ṭha.

tiin. Hei pawh hi amah Lalruata ber ber hian a lawm a, an hlimpui tlang hle a ni awm e.

Pu Ṭanpuia berhvate zinga mi pakhat, Lungmuana chu pa lungleng thei deuh mai hi a ni a. Hnah tum leh phenglawng tum te hi a thiam em em mai a. Zan thla eng hnuaia, khawilai hmun fianrial deuhah emaw te ṭingṭang nena zai vang vang ṭhin leh hnah tum hlarh hlarh ṭhin a ni. Zan khat chu Lungmuana lungleng chuan zan thla engah hnah a tum hlarh hlarh mai a, hnah a tum zawh chuan ṭingṭang nen lungleng fahran hian a han zai zui a, chu chu Pu Ṭana chuan a lo ngaithla ve reng a, a awm hmunah hla-in a lo phuah chawpchilh ve nghal bawk a:

A hnem zo lo’m ni a thai te khan,

Hlua pa ṭangah di zûn a sa e;

Thai sawmin chhem rawh se tlangnuamah.

a lo ti ve mek bawk a. Chutianga hnah tum leh ṭingṭang nena lunglen awi ṭhin Lungmuana chu eng emaw lai chuan a reh ta daih mai a. A hnah tum ri leh a zai ri chu Pu Ṭana chuan a hre ngai ta lo tlat mai a. A ngaihṭha lo chuan a reh tak daih chhan chu a zawt ta nghe nghe a, Lungmuana (Hlua pa) chuan, “A! Eng dang ni lo ve. Patling te kan ni ve tawh a, hetianga zan reha han zai chiam zel mai hian a tuk zingah hian ka zak leh hnuhnawh ṭhin atin lawm maw le!” a ti a. Chu ve leh Pu Ṭanpuia chuan:

Hlua pa’n lunglen a puanhnuai e,

Zan tlai nema zûn leng zam a awih changin;

A zak leh si ṭhin e zingṭianah.

a han ti chawpchilh nghal mai a. Chutiang chuan awlsam te te-in, mawi leh dak thlarh siin hla hi a chham chhuak zung zung mai ṭhin a. Mi piang danglam bik leh mi chungchuang bik a nihzia hi a hriat hliah hliah ṭhin.

Lalṭanpuia hming sawi rik apianga rilrua lo lang ve nghal ṭhin chu a berhvate zinga nula zaithiam Kungliani a ni a. Pu Ṭana hian a hla-ah pawh Kungliani hi a chawi ngun a, a ngaina hle tih hai rual a ni lo. Vawi khat chu Pu Ṭana lo zo tur kal chuan Kungliani te lo a kal pel dawn a, chutia a kal lai chuan Kungliani chuan sairawkherh nen buh a lo veng a, sava a lo perh ak ak a. Chutia Kungliani’n buh venga sava a lo perh a hmuh chuan Pu Ṭana chuan hla a han chham chhuak nghal a:

Zalam phei duaiah ka thlir ning lo,

Chhimtlang lelte a chuang e thing lenbuangah;

Mahteh hian ram dai a lo awi e.

Au ila nem te’n mi chhang ang maw?

Sawmfang zing ri riai karah Ainawnpari;

An saitir ramdai valengrualte.

Vawi khat chu Lalṭanpuia leh a ṭhiante pahnih, Lianmana leh Chhungbuaia te hi an inlawm a, anni pathum hi Sialsuk hla phuah thiam chhuanvawr vek an ni a. Hlo an thlawh laklawh lai chuan ruah sur tur a rawn inṭham a, khawpui a rawn ri kal ta ruih ruih mai a. An hlo thlawh lai chu an han chawl a, Chhungbuaia chuan, “Chu tê ka lunglen a tho leh ta... Lianman han chhunzawm teh,” a han ti a. Lianmana chuan rang fahranin, “Kan tiam ta si mi u-te nen vanlai ri... Ṭanpui han chhunzawm ve rawh le,” a han tizui ve zat a. Pu Ṭanpuia chuan hniak phawi miah lovin, “A lo thang kal ruai e saw hmarah,” a han tih zawm 

ve zat bawk a. Chuta an hla chham chhuah chu:

Chu tê ka lunglen a tho leh ta,

Kan tiam ta si mi u-te nen vanlai ri;

A lo thang kal ruai e saw hmarah.

tih hi a lo ni ta a ni.

Kum 1962 khan Pu Ṭanpuia chu lo zo turin a berhvate nen an inbuatsaih a. Pu Ṭanpuia lo pengah chuan khawmhma suih varah meihawlin he hla thu hi an lo ziak a:

Zo awi lelte nena ruai ruai a,

Chuhthangpa rûn thingte ṭhuam li liai hnuaiah;

Zai a piang leh dawn e leng awih nan.

Chuhthangpa tih hi Lalṭanpuia hming pakhat zawk a ni a. A fanu Chuhthangi hming chawiin Chuhthangpa a inti ṭhin. An lo zo tur chu an ur nasa bawk a, hla pawh a piang nual turah ngaiin heti hian an lo tar ni ngei tur a ni. Hemi ni hian Pu Ṭanpuia chuan a zupui thlum ṭha ber mai chu a han chawi chhuak a, a berhvate tih phur nan leh tihhlim nan chhuatah chuan a han hung a, he hla hi a han chham zui nghal a:

A thlum leh dawn mang e dum dum a,

Man leh mual sawi lovin sem rawh Chuhthangpa;

Vawiin ni ri riai hi kan nghahfâk!

Heng kan han tarlan aṭang hian Pu Ṭanpuia’n tlar thum hla a phuah thiamzia leh, hla phuah hi a pianpui liau liau a nihzia a lang chiang em em a. Mizo thu leh hlaa rohlu, arsi êng danglam bik a nihzia pawh hai rual a awm lo ve!

A tlar thum hla pakhat hi a khar nan i han hmang teh ang:

Zarva iang suihlung ruallai ni,

Chhun ni tina dawn kir changin;

Ka ṭahpui ṭhin zûnleng zâm nen.