AW TLAWMNGAIHNA HLU...

Kan tlang kan ram a hring a mawi,
Tlawmngaihna pangpar mawi a vul;
Rangkachak leh lunghlu aiin,
Chu pangpar chu a mawi zawk e.
Rokunga.

Hmasawnna leh changkanna avangin Mizo tlawmngaihna kan tih tam tak chu loh theih lohvin kan tlansan a ngai a. Pi leh pu chena kan lo ngaih hlut leh kan lo ngaih ropui ṭhin thil ṭhenkhat chu ui tak chunga kan thlah liam a ngai ṭhin. Mizote hian tlawmngaihna awmzia kan hriat tak loh vang leh tlawmngaihna kan nunpui tak reng reng loh vang lam a ni ngawt lo va, khawvel kalphung pakhat a ni ve tih hi kan pawm thiam a pawimawh hle-in a lang.
Pa duhthawh deuh ṭhenkhatin Mizo ṭhangtharte zingah tlawmngaihnain hmun a chang ta lo va, kan hnam nun mawi ber pakhat tlawmngaihna chu a chuai ta a, kan vui liam ta anga an han sawi mai ṭhin te hi chu ngaihtuah chian tawk loh vang a ni ngeiin a rinawm.

Foreign aṭang leh India ram hmun dang dang aṭang te pawhin pangpar mawi leh man to tak tak te chaw lut ve bawk ṭhin mah ila, kan miliannuten pangpar man to anthurium an tih te pawh han chaw lut chiam ṭhin mah sela, chu’ng zawng zawng aia hlu zawk leh ropui zawk, Rokunga’n rangkachak leh lunghlu ai pawha mawi zawk a tih, tlawmngaihna pangpar hi kan ramah a la chuai lo va, mawi takin a la par vul reng a, Mizo hnam a awm chhung chuan chu pangpar chu a chuai ngai bawk hek lo ang.

Hmanlai, kan pi leh pute hun lai angin tlawmngaihna han lan chhuahtir a, han chet chhuahna tur langsar tak tak a tam tawh lo va, chu chuan Mizo tlawmngaihna hi a hnawt bo ta a ni lo va, tlemin a biru ta deuh mai chauh a ni. Miin ka tlawmngai e tiin, zan khaw thim leh ruah sur hnuaiah zualkova tlan tum tlat sela, phone hmanga awlsam leh rang zawka hrilh theih reng a nih tawh avangin a tlawmngaihna leh a inpekna chu thil atthlak mai a ni a. Tute khua emawin ‘kan khua chu kan tlawmngai a nia’ tiin, motor hmanga awlsam zawka tlanpui theih reng mitthi ruang kha zâwn tum tlat sela, nuihzat an hlawh mai ang. 

Chutiang a chu a nih avangin tlawmngaihna lantirna langsar tak tak ni ṭhin tam tak kha khawvel changkannain loh theih lohva min hnawlsak tawh, nunpui ngaihna awm tawh lo a ni. Mizo tlangval hi zualkova a tlan tak loh avangin a tlawmngai ta lo a ni lo va, sa tla a um ngai tawh loh avangin tlawmngaihna a nunpui ta lo a ni hek lo. He ramah hian tlawmngaihna pangpar hi a la chuai lo ve!
Fur khaw cheng bur bur hnuaiah tui tla zawn tur an awm a. Nikir khaw cheng leh vawkhniahzawn thla khaw cheng lungrun em em mai hnuaia ruang zawnga luipui dung suartluan hi thil namai a ni lo. Lipui so but but mai leh suar chhengchhe tak tak luh chhuah a, tlawmngaia ni sarih leh zan sarih chawl lova zawng ṭhintute hi Mizo nula leh tlangvalte an ni a, hmingṭhatna leh larna khum tum leh hlawh ṭha tak eng emaw beiseia thawk chhuak ni lovin, Mizo tlawmngaihna vawng nung tlattute an nih vang chauha chutianga thawk chhuak ṭhinte chu an ni.  

City bus chhungah sikul naupang leh ṭhalai ṭhenkhatin nunphung an hre lo va, tar leh upate ṭhutna ken nachang an hre lo ṭhin a ni awm e. Chu chu Mizo ṭhalai zawng zawngin tlawmngaihna an nei ta lo anga chhalna tlak a ni lo. Hmelhriat loh ruang zawnga mahni nunna thâpa ramhnuai kham chhengchhe tak tak suartluan a, kham bakberek zawng zawng vak chhuak a, lipui ṭihbaiawm tak tak pawh pawisa lova luh chhuak ṭhintute hi Mizo nula leh tlangvalte an ni a. Chu tlawmngaihna chu Taitesena te, Neuva te thinlunga awm tlawmngaihna ang tho kha a la ni. Mizo tlangval thisenah hian Vana Pa te thisen kha a la luang reng a ni tih phat rual a awm lo.

Hripui vangin khawvel a mangang a, kan ram pawh kan bâng bik lo. Ram dang aṭanga hri vei lo lut tur ven a ngai a, Mizo tlangval tam tak chuan mutbu telin ramri an pan a, a chhunga cheng Mizote an him theih nan thlipui leh ruahpui an pawisa lo va, rilṭam leh tuihal an tuar hreh lo.

Mizoram a him theih nan leh Mizo hnam kan mang loh nana hetianga ramri veng tura inpete hi tumahin an phût chhuak hran lo. Anmahnia awm Mizo tlawmngaihna kha a lo thawk a, hlauhawm leh hrehawm tam tak hmachhawn huamin luipui phai a ni emaw, kham leh suar a ni emaw an sawi lo; Mizo hnam tan, Zofate kan him theih nan an pen chhuak mai a ni.

Kan pu Vana Pa kha khaw thar an kaiin khaw daingulah ṭangin, mualkil upa ni ve si khan dai tamah in a sa ṭhin a. Chu chu a khuate tana inpekna thuk leh ropui tak a ni. Chutiang nen chuan khaikhin tham a ni em ka hre lo na a, hrehawm tam tak tuar a ngaih chu sawi loh, thihna hial tawk mai thei leh hripuiin a man hmasaka ṭang mai thei an nih hre chiang em em chunga he ram a him nana thawk chhuakte hi Vana Pa rilru ang pu mi an ni. 

Mizo upate khan, “Sa leh râlin mi huaisen a kai chhuak,” an lo ti ṭhin a. Chumi awmzia chu, hun harsa a lo thleng a, sa hlauhawm leh râl an lo hnai a, chutiang hunah chiah chuan mi huaisen tak tak chu an hriat a, phût chhuah kher ngai lovin an lo pen chhuah mai ṭhin tihna a ni. 

Tunlai kan khawvel dinhmunah pawh râl ṭihbaiawm tak maiin khawvel a rûn a, a hneh lâk burh burh a ni ber a. Chutiang hun khirh leh râl hlauhawm a lo inlar tâkah chiah chuan Mizo tlangval tlawmngaihna, an thinlunga thi ngai lo chu kaih thawhin a awm a, Zoram tan an lo pen chhuak ta mai a ni. Tlawmngaihna thûk tak nen lo chuan hetiang tur hian a chet chhuah ngawt theih loh. 

Hetianga tlawmngaia inpete a nep zawng leh an thiltih dik loh eng emaw hlek sawi vawng tum a, mahni tapchhak zawl aṭanga dem tur lo hmu thei em em pawl te pawh awm ve theih a ni a. Hetianga tlawmngaia thawk chhuakte muanglei aṭanga lo dema lo deu tum phettute hi ram tana thawh chhuah chu sawi loh, khawtlang himna tura zan khat em pawh la tlaivar lo te an ni duh khawp mai. Chu vangin selna ṭhenkhat hi chu mena thlak chin neih ve a ngai a. Zam lovin, fimkhur tak siin, Zonun ze mawi chhawm tur zel turin Mizo nula leh tlangvalten kan puan ven i sawi chhing sauh sauh zel ang u khai.