Guest writer
Darrokima
RUNMAWI
Vawkhniahzawn thla khaw chengin nikir khaw cheng a zui ve nghat zat a. Kumkhuain khawvel hi a eng chhuak leh thei tawh dawn lo emaw tih mai turin chhûm a zing phui chûk reng a. Ruah lah chu han tum awmin a lang lo va, ni chhuak hmuh tur reng reng a awm lo. Pa ngurchuai leh nu hri ṭha lo deuh tan chuan nunkhua tizuai rawih thamin khua a duai a, pang dam pangngai leh hrisel ṭha pangngai tan pawha zik ngui rawihna thamin khua a ngui chun reng a.
Khua a thim thet thet a, ruah mal a tla fuap fuap reng a. Chutih lai chuan veng lu lama hmeithai in pakhatah chuan tlangval pahnih hi ngawi rengin an ṭhu a.In neitunu, kum 50 mi vel, in chhung sekrek eng eng emaw khawiha vei tuak sek chuan a inlengte chu a ngaihsak lem lo va, a inlengte lahin in neitunu che vel chu an ûk-sâk bik hek lo.
Tapchhak bula ṭhu chuan mei engah hnai te-a bih chungin cowboy bu a chhiar a. A cowboy bu chhiar chu cyclostyle-a her, a kâwm chu sawi loh, a bul leh a tawp pawh awm tawh lo, a laia bung ṭep hi a ni a. Chu tlangval chuan a lehkhabu chhiar laiah chuan a rilru zawng zawng a pe a, thil dang eng mah a ngaihtuah lo tih a hmelah chuan a lang reng mai a. A bul tap sira ketli ung zet chu a khat tawkin a kuai bûk a, thingpui sen hang chu a dut ri leh hraih ṭhin a. A suangtuahna khawvelah chuan Arizona phai ruam leh Texas phai zawl velah a cheng daih niin a lang.
Pathlang lama tlangval ṭhu ve thung chuan playing card hlui zet, chhah ul mai hi a khal nauh nauh a. A rem tlar a, a ṭhiat a, a rem tlar leh ṭhin a. Chutiang ringawt chuan vawi eng emaw zat a tinawn a, ning awm pawhin a lang chuang lo.
Khua a tlai hret hret a, kawmthlang lamah thawm dang a lo awm a, tlangval dang an rawn ri chho nak nak a. Rei lo tê-ah luhkapuia phulraw phel kham chu an rawn rap ri ṭhat ṭhat a, tlangval panga lai an rawn luh belh a. An silipar berh fe fe pawh chu hlip tawh chuang lovin tlangnel takin ṭhutna awm ang ang chu an pan a, fiamthu te sawiin an nui ham ham a.
An zinga pakhat chuan kawmchar lam tukverh bula ṭingṭang intung chu a pan a, a ri dik leh dik loh vel ngaithlak pahin a han hmet ri ṭang ṭang a. A ṭingṭang kuah lai chu a hmel en reng reng pawhin kum 20 vel zet chu mi chi hrang hrangin an lo kuah lawr fe tawh ang tih hriat tak hian a dum tliang hlurh mai a. A hrui herh milna te chu vawi za tam herh tawh tih hriat tak hian a hnum ṭha em em a. Ṭingṭang kuahtupa chuan ruah sur cherh cherh nena inmil takin lengzem hla eng eng emaw a han sa rat rat a. A hla hriat chu a chhumbung deuh ṭhin nge ni, châng khat leh a thunawn bak a sa meuh lo.
Chu tih lai chuan lo lut thar zinga pakhat chuan ṭingṭang perhtupa chu a va zawm ve a. Chu pa chu a ṭhut bûk deuh avang leh a ṭawng chu a seh chilh deuh avangin tlem chuan tih danglamin a awm deuh a ni tih a hriat theih mai a.
Ṭingṭang perhtupa bula ṭhu awn deuh tai chung chuan, lungleng awm fahran hian a han zai a:
Zankhua a lo tlai hianin,
Kaina rûn sang kan mawi;
Suihlung rual zaa lengin,
Hlim zai kan vawr ṭhin.
Valzotea hla, ‘Rûnmawi’ ngei mai kha! An ṭhianpa hla rawn lak chuan an rilru a khawih deuh nge ni, a hmaa fiamthu nena ri deuh nak nak kha an ngawi ta ṭhap a. Ruahin in chung a nan rik cherh cherh leh kawmchar vela rannung hram chiah chiah bak chu thawm hriat tur a awm ta lo. Ṭingṭang tûmtupa chuan muang fan raihin a ṭingṭang chu a han perh leh a, lungrun angreng fe hian a ṭhianpa hla sak chu a rawn sak chhunzawm ve a:
Tu dang leng dang kan ngai lo,
Rimawi ṭingṭang nen;
Khawi lam ṭuan zai rel lo hian,
Lunglen thu hril za e.
Nia! Chu in tlawm tê chu an tan chuan khawvela in ngainatawm leh hlu ber pakhat a ni a. Zanah nula rim turin an han chhuak a, chu ina an chuan kai phawt loh chuan a kalh a kim lo va. An nula rim haw lam pawhin chu ina thingpui sen hang an in leh phawt loh chuan an mut a tui thei lo. Chu in tlawm tê-ah chuan ṭhianho inhmangaihna te, induhsak tawnna te nen hlim takin an nui ho ṭhin a. An lunglen a thawh fuh changa ṭingṭang hlui tawh tak nena an han zai ho chang te chuan tu dang mah an ngai bik lo va, nula rim ṭhulh ṭhak te pawhin chu inah chuan zan an tumtawi fo mai.
An ṭhian dangte pawh chuan boruak dang an hap thei tawh bik lo va. Kawmchar tukverh bulah chuan an rawn inhawr khawm a, lunglenna rau thuk tak nen, chu zan reh takah chuan an han zai chhunzawm a:
Leng zawngte kimna ber rûnmawi,
Lanu chhuihthangval rual
kan lawina.
Zai thiam tak tia sawi tur zawng an ni hauh lo na a, ṭhiante nena hlim taka vanglai hun lo chen tawh ṭhin, tu dang mah ngai lova nui ho tlawrh tlawrh a, lunglenna tlang thuhmuna lo chuang ho tawh ṭhin tan chuan chu mite
ṭhianho lungleng zai chu a ngaihnawm lo thei lo.
In nawm leh nawm loh hi a pawn lam lan danah a innghat ngawt lo va, a chhunga chengte rilru hian in nawm leh nawm loh chu a hril thui ber ṭhin. Lungmuang leh ngaihngam taka kan chen theihna hmun hi tu tan pawh in nuam leh ngainatawm ber a ni kumkhua ṭhin.
Chu mite ṭhianho tan pawh chuan veng lu lama hmeithai in tlawm tê aia thlamuanna hmun a awm bik lo va, an tan chuan ngainat loh theih a ni lo. Tlangval na na na chuan Biaksailovi han rim ve chang te an lo nei lo thei lo va. Duh aia an lo rim tui deuh chang te pawh a awm ve ṭhin. Chutiang hunah chuan chhungte bula chaw ei inthlahrunawm chang te a lo awm a, an chen khawmna ‘rûnmawi’ chu an tan thlamuanpui tham a ni ṭhin.
Chu in tlawm tê-ah chuan tu mah dil khawmawi lovin chaw bel an zen chawt ngam a, khawi lai hmun mai pawh chu an tan mut nghal mai ngamna a ni vek a. Che hlei thei lo hial khawpa an lu a hai chang pawhin inthlahrung miah lovin chu inah chuan an lum lut ngam a, duh chen chen an mu a, chu in riangvai tak chuan engtik lai pawhin lawm takin a lo dawngsawng reng ṭhin. Kulh ropui tak taka hung in tam tak aiin chu hmunah chuan an thla a ngam zawk a, an lungngaih chang leh an hlim chang pawhin chu hmun chu pan an chak ber ṭhin. Rûnmawi ngei chu.
Eng dang dawn lo reng hian leh,
Chawltuining zu rui a;
Han belh chang ni te hianin,
Ankanem ten min chhawn.
Mi dang tana hnawksak emaw, ninawm leh hmuhsitawm an nih hial chang pawhin, chu rûnmawi chuan lawm takin a lo kuangkuah a, a lo tuam mawi a, chu hmunah chuan himin an inhre ṭhin.
Engtikah emaw chuan khawvel hi a la inher danglam ang a, an duh lohna lamah thliin a la chhem leng ang a, an suangtuah phak ngai loh nunphung danga an nun a ngaih hun a la thleng ve ang a, nupui fanaute leh chhungkaw hmakhua ngaihtuahin, ṭhian inngaina em emte chu khawvel hranga cheng ta daih ang maiin an la darh ve dawn a ni tih an ngaihtuah phak lo va, hun inher zelina an khawvel a rawn hre chhuahpui tur lah an lungkham hek lo.
An hun tawn mek, rûnmawia hlimna sawi hleih theih loh an chen te chu mumang ang maiin a la tham ral ang a, anni pawh chu leilungah an la luang ral ve dawn a ni tih lah an lungkham hek lo. Chu hun ngei chu ngaiin an la au ve ṭhin ang a, a sawt tawh si lo ang.
Mahse, he hla chang hi hriat chhuah chang an la nei ve ang a, an mitthla-ah thil tam tak a lo lang ang a, nun hlui an dawn kir ang a, mittui dan zawh loh hun pawh an la nei ve mahna le.
Kan lawina rûn hmingṭha hluan,
Kan chawi nang che rûnmawi;
Chungkhuanuleng hual zelin,
Kumtluang rûnmawi tling la.