TAP MAWLH TEH KHAI

Kan hringnun thawnthu hi ṭahnain bul kan ṭan a, kan khawvel zin kawng kan zawh tawp ni pawh ṭahna bawkin kan thlah liam ṭhin. Ṭap chungin ka lo piang a, van kohna ka chhan ni-ah chuan kei hi ka ṭap lo a nih pawhin ka laichin tu emaw tal chu âwm chumin a ṭap ve ngei ang. Kei hi ka fel em vang emaw, ka ṭhat bik em vang emaw a ni lo; chu thil chu tui let hma leh tui let hnu pawha lei dan danglam ngai lo a ni.

Ṭah hi a zahthlak em? Mipa hi eng vangin nge ṭap lo tura kan ngaih bik ṭhin? Ṭah hi mipa tlin lohna a ni reng em? Kei hi chu ka ṭap ṭhin!! Ka pianpui thil a ni a, ka pianpui thil chhawm nung zel tura ṭap theia ka awm hi ka vannei a ni; ṭah hi nun tifamkimtu pakhat a ni si a.Lawm luat vangin pa a ṭap ṭhin a, thin nat luat vangin patling biangah mittui a luang bawk ṭhin. Ṭah hi hringnun insuih khawmna hruipui pawimawh tak pakhat a ni. Lungngaihna vawrtawp lantirna chu ṭah a ni a, hlimna vawrtawp lan chhuahna pawh ṭah a ni a, hmangaihna vawrtawp par chhuahna pawh ṭah tho a ni.

Mihring hi ṭap ngai ta lo ila eng tin nge nun hi a famkim theih tak ang? Ka nui hmel ringawt hian ka lawmna tak tak a pho chhuak zo lo va, ka lungngai hmel ringawt hian ka tawrhna tak tak a lantir phak hek lo. Engkim nemnghehna chu ṭah a ni.

Ṭap theia i awm kha i vannei asin! Ka fatir pian ni-a a ṭap rawl chu ka tan khawvela rimawi ropui ber a ni a, ka hmangaih mual liam tur chu ṭahna aia thil ropuiin ka thlah liam thei lo. I ṭawngka leh i chetzia ai chuan i mittui far khat lek pawh khan i thinlung chhungril tak tak a lan chiantir zawk daih a ni tih te hi i ngaihtuah ve ngai em?

I hun kal tawh lamah khan han thlawk kir leh la, lungngaihna namen lo tuara i ṭah ni kha han ngaihtuah kir leh teh. Ṭhenrualṭhaten ṭawngkam thiam theihtawpa an hnemna che aw-ka ai chuan i nu tawrhpuina che mittui far khan a hnem zawk daih che a ni lo’m ni? Eng mah sawi lova i tana a mittui luang khan mi sang tam tak hnemna aw thangkhawk aia ril leh chiang zawkin i thinlungah thu a sawi a, pa khabe sep thiam ber berte hnemna ṭawngkam thlum ai chuan kha hmangaihna leh tawrhpuina mittui luang kha i thlamuanpui fê zawk a ni lo’m ni? Chuti si eng vangin nge ṭah chu i la zah cheu ang ni? I ṭah theihna kha malsawmna i dawn tam tak zinga hlu ber pakhat a ni asin.

Sualna reng reng nei lo, hmel-ṭha tawpthang Desdemona khan a pasal rinhlelhna a tawh lai khan, a rilru natna leh a pasal a hmangaihna puang chhuak tur khan a lei hmang lovin a mittui asin a hman tlat ni. A pasal Othello, a nunna laksaktu ngei kha a hnuk chah dawn thleng pawha a hmangaihna a la lantir hram hramna chu mittui a ni a, chu mittui luang chu lei tam tak pawhin a sawi fiah thiam theih ngai loh tur khawpa hmangaihna ril leh thûk sawi fiahtu a ni.

Lehkhabu phek tam tak pawha sawi fiah sen loh tur, hmangaihna ropui leh mak chu kha mittui khan a sawi fiah chiang tawk em em a, chuti a niha hnu hmanah ka hmangaih tana mittui sen hi eng nge ka zah bik tehlul ang ni!!

Lal ropui Davida khan a Pathian duh loh zawng a tih khan engati nge ṭap chunga ngaihdam a dil? A hausakna zawng zawng te, a lal ram ropuina zawng zawngte hmanga ngaihdam dila a inchhirna lantir mai lo khan engati nge patlinga pumpa a ṭah chiam mai? A inchhirna vawrtawp lantir nan khan a sum leh pai leh a lal ram ropuina zawng zawngte kha a Pathian hmaah chuan eng mah a ni lo tih a hria a, ngaihdam a nih theih nana a hmanraw neih chhun chu inchhira ṭah chauh kha a ni.Khati khawpa a inchhirna kha a mittui lo thil dang eng mahin a sawi fiahsak thei lo. A khawnbawl fing tak takte pawhin an sawisak theih loh sawisak theitu a neih chhun chu a ṭahna mittui chauh kha a ni.

Kan Pathian thu chuan inhmangaih tawnna bak chu eng mah ba lo turin min zirtir a, hmangaihna ropuizia chu hei hian a sawi fiah chiang khawp mai. Mahse, he hmangaihna hi mihringte nuna ṭahna thlen tamtir bertu a ni mauh mai si. Chuti a lo nih chuan hmangaihna kan tih fo ai pawh hian ṭahna hi a lo la ropui zawk cheu a ni thei ang em? Ṭahna tel lo chuan hmangaihna hi a fiah tawk lo va, a famkim thei si lo. Mi hrâng chawl ta C. Ṭhuamluaia pawh khan, “Hmangaihna in tih hi a ṭha lo em mai; ṭahna a ni,” a lo ti ve chiah bawk nia! He ṭawngkam mawl tê hmang hian hmangaihna ropuizia leh makzia a sawi chhuak thiam a, hringnuna thil ropui bera kan chhal ṭhin ‘hmangaihna’ sawi fiah nan ‘ṭahna’ tih hi a duh tawk chiah. ‘Ṭahna’ tih thumal tluka mihring thinlung ropuina sawi fiah zo hi a awm thei leh tawh chuang dawn em ni?

He thumal hi vanduaina entirna chauh emaw kan ti fo ṭhin. Lung­ngaihna tehkhawng, thil ṭha lo leh duhawm lo berah kan chhal fo mai. Mahse, heti hian han ngaihtuah ve chhin teh - Ṭap ve thei lo ramsa lungmawl thinlung te hi kan awt ngai em? Mihring zingah pawh ngaihtuah ta ila, mi â kan tih tam tak hi chu ṭah nachang hre hlek lo, nung ve ringawt mai, mihring pangngai tling lo ang hialah kan ngai ṭhin a ni lo’m ni?

Mihring puitling pangngai mit aṭang hian mittui hi awmze nei miah lovin a luang chhuak zen zen lo va, thil naran a ni lo. Khawvela pa huaisen ber ber, râl ṭihbaiawm pui pui hma-ah pawh zam ngai reng reng lote tizâm ṭhintu chu hmeichhe mittui a ni a, pa chak leh awmkhauh ber berte tha tizawi ṭhintu pawh hmeichhe mittui tho a ni.

Khawvel pumpui hneh tuma ke pen ngam khawpa pa ngawhngawl Napolean-a khan a hmangaih Josephine-i mittui chu a do zo miah hleinem! Kha hmeichhe mittui tlem tê khan mi rorum tawpkhawk Napolean-a thinlung sak lutuk kha a luan zawp vek thei a, kha mittui laka tlawm chikima a tlawm kha thil mak a ni lo; ṭah hi thil naran a ni lo va, mittui hi thil ropui a ni.Thilsiam dang zawng zawng aia mihringte ropui bikna leh kan chungnun bikna chu kan ṭah theihna hi a ni a, lungchhiaa ṭapte mittui hmang vêka kan inhnem tawn theihna hi thil siam zawng zawng chunga leng kan nihna nem nghettu pakhat a ni.

Israel-te Pathianin huaisen leh chak bik tura a duan, sa leh râl hma-ah pawh zam ngai reng reng lo Samson-a meuh pawhin a do zawh loh leh a tluk chhiat takna pawh kha sakawlh leh pachak ni lovin, hmeichhe mittui tho a ni. A hmangaih Delili mittui thiltih theihna do zo tur khawp chuan Samsona meuh pawh kha a chak tawk zo lo. Chak leh huaisen chungchuang bik tura Pathian belruat meuh pawhin a do hneh loh khawpa thiltih theihna ropui kha tharum ni lovin mittui a hi a ni.

Kan mit aṭanga mittui lo luang chhuak hi tui naran lo luang chhuak a ni ngawt lo va; thinlung chhungril lo luang chhuak a ni zawk. Ṭah hi i duh lo va,mittui hi chak lohna entirna-ah ngaiin i hua a ni maithei. Mahse maw, kan Lalpa kha Kalvari tlangah khan khawvel tan hian a nui lo va, i tan leh ka tan a ṭap asin.