Guest writer
NexGen
I THINLUNG VENG ṬHA RAWH
Rawlthar kum 17, unau sal sawmpahnih zinga a naupang ber dawttu Josefa chu, a pa tar lam fa anih avangin a pa chuan a unau dangte aiin a hmangaih bik a, a unaute thik rawn a ni a. Thah mai duhna hial an lo nei ta a; amaherawhchu, Josefa nuna Pathian remruat a lo lang a, a unaute chuan that lovin sumdawng hnenah sal atan an hralh ta zawk a. Aigupta ramah an hruai a, Pharoa hnuaia vengtu pawl hotu, Potipharan a lo lei a. Lalpa chu Josefa hnenah a awm a, a thil tih apiang a hlawhtlintir ṭhin tih a pu chuan hriain, a inchhung leh a neih zawng zawng chu a kutah a dah a.
Josefa chu mi tlawntlai ṭha tak a ni a, a hmel pawh a ṭha hle a. A pi, Potiphara nupui, ngei chuan ngaihmelhin mutpui turin a thlem ta fo mai a, Josefa erawh chuan, “Engtin nge he sual lian tak hi tiin Pathian chunga thil ka tihsual theih ang?” tiin a hnar zel a. Ni khat chu, tu mah ina an awm loh laiin a pi chuan hun remchang a hmu a, “Mi mutpui rawh,” tiin a silhfenah a mansak a. Josefa erawh chuan a silhfen chu a kutah chuan a tlansan a, a chhuak ta daih a.
He thil thlen hnu hian Potiphara nupui chuan Josefa chu a leh a linga dawta puhin, kum eng emaw zat lunginah a tan phah ta a. Chutah pawh chuan Josefa hnenah Lalpa a awm reng a. Pathiana a rinna leh beiseina a hloh ngai lo va, lawm nachang a hre reng bawk a. Nakinah chuan, a rinawmna leh finna avangin Pharoa tha chhang dawltu, a hnuaia hotu lian ber atan ruat a lo ni ta a ni.
A hma lawka sal hnuaihnung tak kha, kum sawmthum mi a lo nih chuan, Aigupta ram pumpui chunga hotu a lo ni ta reng mai a ni. Kum a lo ral zel a, Israel rama ṭam a tlak avangin a unaute ngei pawh a hnenah buh lei dilin an lo kal a. Chutah pawh chuan Josefa chuan, phuba lak tum lovin a unaute chu a lo ngaidam a, an zavaia an dam khaw chhuah theihna a la ni ta zel zawk a ni.
Josefa nunah hian fiahna, thlemna leh tawrhna nasa tak a thlen laiin malsawmna, hausakna leh thuneihna in a khat bawk a. Harsatna leh lawmna nasa tak kara a nuna langsar ber chu, Pathian a hmangaihna leh rinawm taka a thu a zawm tlatna avanga Pathian a hnena a awm reng hi a ni. Josefa thinlung hi a awmna tur hmun dik tak, Pathian hnenah a awm tlat ṭhin avangin, a chanchin kan chhiar hian, mi hlawhtling lo thei lo kan hmu a ni.
Thufingte 4:23, “Thil dang ber aiin i thinlung veng ṭha rawh, Nunna lo chhuahna a ni si a,” tih hi Bible chang pawimawh leh ngaihtuahna tithui tak mai a ni a. Thinlung hi kan thil veina, duhna leh chakna zawng zawng awm khawmna hmun a ni a; kan nun pumpui chungah hian ro a rel a. Kan thinlunga kan ngaihtuah ang ang a nung ṭhin kan nih avangin Pathian duh loh zawng, kan hma lam hun tichhe thei te lakah, ramri kan kham a ṭul hle a ni.
Tu emaw, ringlo mi ngaihzawng nei hnenah, “Ringlo mite nen rual lo taka nghawngkawl bat dunin awm suh u,” tih kha han sawi chhin mah teh u. Thinlungah duhna, ngaihsanna leh hmangaihna a lo awm tawh chuan inlamlettir a harsat tawhzia in hre chhuak ngei ang.
Kan thinlunga kan veite hian kan hnathawh ṭhat dan te, kan chhung te, ṭhian te leh Pathian nena kan inlaichinna thlengin a ngawng vek dawn a ni. Kan nuna harsatna leh hreawmnate hi kan thinlung chhungrila thleng vang a ni deuh vek mai. He kan thinlung hi Pathian pawhin kan laka a duh ber lai a ni, “Ka fapa, i thinlung mi pe la, Ka awm dante hian i mit tlung rawh se,” tih Thufingte 23:26-ah kan hmuh kha.
Amaherawhchu, Jeremia 17:9-ah erawh chuan, “Thinlung hi thil zawng zawng aiin bum hmang ber, chhe lailet der a ni a; tuin nge hre thiam thei ang?” tih a ni thung a. Hei hian thinlung ven ṭhat pawimawhzia a tilang chiang tawk hlein a lang. A hnuaiah hian kan thinlung ven dan tur kawng panga han thai lang ila:
1. I thil ngaihthlak, hmuh leh sawite ngaihven rawh
Insawizawi tura ‘Gym’ a ka kal hian, phur taka min thawhtir thei ṭhintu chu rimawi ṭang at hi a ni. Kan thil ngaihthlak, kan benga lutte hian, a chhe zawng emaw a ṭha zawng pawhin kan nunah thu a sawi thui thei hle a ni. Mizote hi kan vantlang nunah, inrel leh insawi sep sep ching ṭhin kan ni a. Pathian thu chuan, “Sesea thu sawi hmang mi thu chu chaw tui tak ang a ni a, pum chhungril berah a lut ṭhin,” (Thufingte 18:8) a lo ti a.
Mi rel hi thil pawi awm tak pawhin a lang lo va; amaherawhchu, miin a chin dawklak chuan a ze nghet leh ṭha ber pawh a eichhe thei thung a ni. Mi chanchin ṭha lo sawi leh ngaihthlak fo hian, kan sawiate leh keimahni nun ngei pawh kan tichhe ṭhin a ni.
Tunlai mite tan hian mobile phone hi hmasawnna nasa tak a nih rualin anchhia ni maia a lan chang a awm. Kan kutah hian intihhlimna, inbiak pawhna, thil hriatna theihna leh sumdawn theihna kan kawl ṭheuh tawh a. Mit chakna avanga sual a tlu kan tam phah em em a ni. Bible hian hemi chungchang hi hmun tam takah a lo ziak a, kan hmuh loh tur kan hmuh avanga suala kan tluk nasatzia mahni nun ṭheuhvah kan inennawn a pawimawh hle a ni.
Kan ṭawngkam chhuakte hian, tichhe tur emaw siam ṭha turin, fuih tur emaw mi tilunghnual turin, thil tihtheihna an nei a ni. NexGen member zinga pakhat hi, naupang te a nih laiin a pa a boral a. A pa damlaia a thusawi a hriat reng chu, “Ka fapa, midang tih ang hi i ti thei ve a ni,” tih hi a ni. Hmeithai tlawm takin, harsa taka a enkawl ni mahse, a pa thusawite chu a theihnghilh ngai lo va. Hlawhtling tura amah nawr kaltu ber a lo ni ta a ni. Tunah chuan specialist doctor ṭha tak niin, hruaitu fing tak, damdawiin ṭha tak neitu zinga pakhat a lo ni ta der mai a ni.
2. I ngaihtuahnate salah hruai rawh
Chinese philosopher lar tak, Confucius chuan, “I ngaihtuah ang kha i ni,” a lo ti a. Kan ngaihtuahnate hian kan nihna a lo hril thui hle a ni. Thufingte 23:7-ah, “A suangtuah ang chiah zelin a ni a awm ni …,” tih kan hmu a. Kan ngaihtuahnaah ‘ti ve thei lo’ ni a kan in hriat chuan, kan hlawhchham nghal der a. Ngaihtuahna leh suangtuahnate hi ramsate aia chungnung zawk kan nih nachhhan a ni a, mihring hmanraw thil tithei ber pawh a ni. Ngaihtuahna hmang hian mihringten van, tuifinriat leh khawmual chungah ro kan rel a ni.
Mihring tana harsa ber chu, ramsate leh midangte an thuhnuaia dah hi ni lovin, ngaihtuahna thunun hi a ni. Pathian hian kan phal phawt chuan, kan thinlungte min vensak thei tih hi kan rin a ngai a. Bible chuan heti hian min hrilh a, “A tawp berah chuan unaute u, a dik apiang te, a zahawm apiang te, a fel apiang te, a thianghlim apiang te, a duhawm apiang te, a thang mawi apiang te - ṭhatna reng a awma, fakna reng a awm phawt chuan - chung chu ngaihtuah rawh u,” (Phil 4:8). He thu hi kan zawm chuan, Pathian thute chu kan ngaihtuahnaah chi angin a lo intuh a. Kan ngaihtuahna a hruai a, chu chuan min chet chhuahtir a, chin ṭhanah kan lo nei a, kan thil chin ṭhante avangin hringnun chanvo duhawm kan seng dawn a ni.
3. Fing takin ṭhian thlang rawh
Tleirawlte, an puitlin hunah eng ang mi nge an rawn nih dawn kan hriat duh chuan an ṭhian kawmte en mai tur a ni. Thinlung veng turin ṭhian thlanah hian kan fimkhur hle a ngai a, “Kan ṭhian panga chawhruala lo chhuak ang hi kan ni,” an lo ti ṭhin a. Ṭhian ṭha chuan kan ṭhatna lai hmuin, keimahni rau rauva a ṭha ber ni turin min pui a. Ṭhian ṭha lo erawh chu anchhia, he leia hremhmun min temtirtu an ni dawn a ni.
4. Thlemna tlanchhiatsan rawh
Tleirawl emaw rawlthar leh ṭhalai kan nih lai chuan thlemna pumpelh dan ṭha ber chu tlanchhiatsan hi a ni. Ṭhianten thil sual ti tura min sawm changin, hawihhawm leh phungthluk emaw an rilru thlak tir tuma hnial buai lova kalsan emaw tlanchhiatsan mai hi a fuh ber fo ṭhin.
5. Pathian hnenah i thinlung pe rawh
Bible hian mi pakhat, a kawchhung ata ramhuai hnawhchhuah chanchin min hrilh a. Ramhuai chu chawlhna zawngin a vak a vak a, a hmu lo va. A chhuahna inah chuan kir leh mai a tum ta a, a va thlen chuan ruak a, phiah faiin a hmu a. Amah aia sual zawk ramhuai dang pasarih a hruai lut a, chu pa awm dan hnuhnung chu a hmasa aiin a lo ṭha lo zawk a ni (Matt 12:43-45).
Kan thinlung hi a ruakin a awm thei lo va, luah khat ngai a ni. Thlarau Thianghlima chhun khah hi a finthlak ber a ni. Amah chauhin a vawnhim theih avangin hei hi kan tihtheih sang ber a ni. I thinlunga i ngaihtuahte hian i nun a kaihhruai ṭhin avangin veng ṭha hle ang che.
– Dr Sairengliana Sailo