Guest writer
NexGen
DIK TAKA HRIAT RENGNA
Hriat rengna hi a hlu a, he khawvel chhuahsan hnu pawha a ṭha zawnga hriat reng nih duhna hi kan nun khalh kaltu pawimawh tak zinga mi a ni. Hriat rengna hi amaha lo awm ve tawp a ni lo va, kan rilru kan pekna hmangin hriat reng tur hi kan lo thlang reng a lo ni a. Kan thil hriat rengte hian kan nunah thiltihtheihna nasa tak an nei a, kan rilru sukthlek, kan khawvel thlir dan leh rinna thlengin a nghawng a ni.
Kan taksa leh rilru siam dan zawng zawng hretu, kan Pathian hian hei hi a hre chiang em em a; chuvangin, hre reng tura min duh tam tak a Lehkhabu Thianghlimah kan hmu a, chhinchhiahna a siam bawk a. Israel-te hnena a dan pek zawng zawngte chu hre reng turin a hrilh a, Mosia hnenah Thusawm Pek inziahna lung a pe bawk a. Nova hun lai khan, mihringte laka a thuthlung hriat rengna turin ‘Chhimbal’ a zamtir a.
Mihringte pawh hian Pathian hnathawh hriat rengna tur te, hun leh hmun pawimawh leh hmangaih kal tate hriat rengna tur lung kan phun ṭhin. Bethel hmuna Jakoba lung phun te, Israelten Jordan lui laia lung sawm leh pahnih an lak chhuah an rem te, Samuel-an, “Hei leh chen hi Lalpan min pui a ni,” ti-a ‘Ebenezer’ ti-a a vuah lung a phun te kha kan hre awm e.
A leh lam zawng ve thung chuan, khawvel thil taka ngaihtuah pawha thil pawimawh hmel tak si, a chin leh a hun pawh hriat hleih theih tawh loh thil tam tak a awm ve thung a. Hruaitu ropui, Mosia thlan chu tun thlengin tuman an hre lo tih Bible-ah kan hmu a. Isua Krista thih hun lai chu Kalhlen kut lai a ni tih chiang taka sawi a nih laiin a pian hun erawh hriat theih a ni lo thung a. Isua pian ni leh hun chungchangah rin dan leh ngaih dan a tamzia kan hre a ṭheuh awm e.
Hengte hi hriat reng tura chhinchhiah an nih loh chhan hi ṭha tak a awm ngeiin a rinawm. Krismas kan hmang zo hlim chauh a ni bawk a, han sawi zui lawk ila. A hun leh nite hre chiang lo mah ila, kan Lal leh Chhandamtu pian hun hian lawm a phu em em a. Amaherawhchu, Krismas hi Bible-a ringtu hmasaten an hman thu kan hmu lova, a hman dan tur chiang taka inkaihhruaina kan neih loh avang hian nge ni, tam tak chu kan vai ruai niin a lang.
Thlalera bawngno lem hmaa Israel fate chungchang a, “Tichuan, mipui chu ei leh in turin an ṭhu khawm a, infiam turin an tho leh a (Exo 32:6),” tih inziak ang mai khan mi tam tak chuan he hun hi kan hmang a. Ṭhenkhat, midangte tana luan chhuahna hun atan hmang awm bawk mahse, ṭhenkhat tan chuan sumdawnna hun ṭha a ni a. Intihhlim hun, thawmhnaw thar lei hun, zu leh sa chen hun, ei leh ina intuituah hun ang maia ngai tam tak kan awm bawk. Krismas-in a kalpui ni-a kan hriat te, in leh a chheh vel chenna atana kan hman thil a pung tulh tulh a, kan duh dan angin kan hrilhfiah a, kan thutak sawi hmiah hmiah tawh mai niin a lang.
Krismas cake lei tura Hindu-ho, Muslim pa dawr a, Juda pa cake siam lei tura intlar pût video clip-te kha kan lo hmuin a rinawm. Khawvel a mi zawng zawng, sakhaw dang betute leh Pathian awm ring lo communist-hote thlengin Krismas an lawm ve zel thei hi ṭhenkhat chuan lawmawm lamah an ngai a ni mai thei. Amaherawhchu, Isua Krista lo pian laia vantirhkohte thu rawn puan, “Mi tin ta tur Chanchin Ṭha,” kha buaipui berah nei ngat ila chuan, Krismas hun hi sakhaw dang betute tan chuan a hlimawm aiin a huatthla viauin a rinawm.
Kan pi leh pute khan Krismas hun hi, thlarau lama pur chawkna hun atan an lo hmang ṭhin a, an nghakhlel em em ṭhin. Tunah erawh chuan, thlarau lama tuihalte tan leh khawvel thila rethei, thawmhnaw mawi leh kawng sira ei tur tui hnai leina tur nei ve lo, kawn chei enna tura lirthei thawh chhuahpui tur nei ve lote tan hun khawharthlak berah a chang mek a ni. Hriat rengna hi thil pawimawh em em a nih laiin dik taka hriat reng a pawimawh leh zual hle.
Israel-te khan, ṭhang tharte leh nausente mai bakah, chu’ngho fa lo la awm leh zel turten Pathianah chauh beiseina an nghah theihna turin, “Chung chu an fate lakah kan zep lo vang a, ṭhang thar lo la awm tur hnenah Lalpa fakna thu leh, A chakzia leh a thilmak tak tihziate chu kan hril zawk ang,” (Sam 78:4) an lo ti a. Pathian thil tihte hre reng, Pathian ṭih chhuan thar an lo awm zel theihna turin, a hnam leh mimal anga Pathian dan leh thupekte inzirtir a, a hruainate inhrilh chhawn zel pawimawhzia an hre chiang em em a ni.
Hetiang hi nimahsela, Pathian leh a hnathawhte an hre reng hlei thei lo va, thlalerah vawi tam tak Pathian lakah an hel a. Kanaan ram an luh hnu, Josua leh a dam rualpui upaten mual an liam hnu phei chuan, “Lalpa leh Israel-te tana a thiltihte pawh hre lo chhuan dang an lo awm ta a,” (Roreltute 2:10) tih kan hmu a ni. Israel-te chuan an chheh vela hnamte pathian an bia a, Lalpa an tithinur a; Lalpa kut chu an chungah a chhe lamin a tla ta zel a ni tih kan hmu.
Chhuan hmasaten, Pathian leh a thiltih sawi chhawng zel tura an mawhphurhna an hlen loh avangin, Pathian hre lo chhuan thar an lo chhuak kan ti thei awm e. Kan Pathian, Israel-te Pathian hi Pathian rinawm, khawngaih thei leh ngilnei, thinnel leh lainatna ngah a nih avangin a mite rum ri chu a lo ngai thla a, a chhan chhuak leh ṭhin a. Israelte khan tluk leh din an fawm a, hnam dangte tan an zuamawm em em a, a hnam ang pawhin hma pawhin hmasawn ngaihna a awm lo a ni.
Tuna chhuan awm mekte leh liam mai turte hian, kan ram leh hnam Pathianin min hruai dan, chhuan tharten an hriat theihna tur leh dik taka an hriat rengna turin mawhphurhna pawimawh tak kan nei. Hnam anga Pathian hnathawh kan chhut let dawn chuan vawiin, January ni 11 hi ni pawimawh leh chhinchhiah tlak a ni tih kan hre vek awm e. Kum 30 kal ta, January ni 11, 1994 khan Mizorama kohhranten, ropui takin, “Gospel Centenary” kan lawm ho a nih kha.
Jerusalem-a, Pentikos ni a Thlarau Thianghlim a lo thlen aṭanga Mizorama Chanchin Ṭha a lo thlen dan hi kan chhui dawn chuan, Sap Upa leh Pu Buanga te hming hi kan sawi tel a ngai a. Mary Winchester (Zoluti) chunga thil thlengte leh chu thilin Sap ram lama nghawng a neih dante, hrilhlawkna lo awm te, an lo kal hnua an hnathawh dan zawng zawngte ngaihtuah chuan, kan hnena Chanchin Ṭha rawn hlan tura Lalpa bel ruatte an ni tih a chiang em em a ni.
Pathian hian he khawvela hna a thawh dawnin hmanrua a nei ṭhin a, kan rama a hmanraw hmasate chu Sap Upa leh Pu Buanga te kha an ni. Anmahni kal tlanga Pathian hnathawh zawng zawngte hi kan hriat reng a, ṭhang tharte kan hrilh chhawn zel a ṭul khawp mai. Hnam anga min phuar khawmtu Mizo ṭawng A Aw B min siamsak te, Chanchin Ṭha ziaka min dahsak te, hnam mawl leh bal tak, faina min zirtir a, khawvel tukverha dak ve thei tura min buatsaih dante leh an thuziak aṭanga an hun lai Mizote dinhmun kan hriat theihnate hi ngaihtuah chian poh leh an hlutna a zual a. “A phute tan ṭhatna ui suh,” tih a nih ang khan, ṭha taka an chanchin kan sawi zui hi an phu em em a ni.
Chhuan khat an liam a, chhuan dang an lo chhuak a; kan in chhung leh biak inah te, Sunday school-ah te heng Lalpa chhiahhlawhte chanchin hi kan sawi fo loh chuan, hre zuitu an awm lo ang a, anmahni kal tlanga Pathianin kan hnam a chhan chhuah dan hre lo mi tam tak an la awm ang tih a hlauhawm a ni. Kan hnam chanchina thil pawimawh tak pakhat a nih avangin, kan hnam, sakhua leh khawtlang nun chhuina leh kan thlen chin hriat thiamna thlengin nghawng a nei thei dawn a ni.
Pathian Thu chuan, “In hotu, Pathian thu lo hrilhtute che u chu hre reng ula, an awm dana thil chhuak chu ngaihtuahin an rin dan zir rawh u,” (Hebrai 13:7) min lo ti a. Hei hi anmahni chawimawina leh hriat rengna tur atan chauh a ni lova, anmahni kal tlanga Pathianin kut chak leh ban phara min hruai dan kan hriat theihna tur a ni. Chhandamna chang tawh, mimal tin hian Pathianin min khai chhuah dan thawnthu sawi tur kan nei vek ang hian, an chanchin hi hnam anga min phuar khawm thei, kan thawnthu inṭawm a ni.
Chu mai chu a ni lova, Pathianin hmanrua atana a lo hmante khawsak dan hi ngun taka kan ngaihtuah a, kan tu leh fate hnena kan hrilh a, an tih anga ti ve thei tura kan cho phur a, kan buatsaih a ngai a ni. Pathian thinlung ṭawmpuia, harsatna tam tak pal tlanga, chatuana boral turte chatuan nunna kawng, Isua Krista, min rawn hmelhriattirtute chanchin hi tei té lovin chawi sang ila. Chhuan tharten dik taka an hriat reng theihna turin vawiin ang hun, Mizoram leilung an rawn rahna champha hi, an chanchin inhrilh thara, anmahni hriat rengna hun atan hmang zel ila a duhawm hle a ni.
- Juliet C.K. Lian