Guest writer
NexGen
RAMIN A MAMAWH CHE
MA ka zir zawh hlim khan rimawi lam ka tuipui tlat mai a. Ka nu leh pa hnenah music zir ka dil a. Ka pa chuan khunkhan tak maiin min titipui a, “Central Service lamah hian lut la ka duh a, Mizoramin IAS koh chhuah tur kan tlachham ṭan riau mai a, ramin a mamawh che alawm,” min ti a. Rilru hmin zan lo chung chuan thuawihna avangin Delhi-ah coaching ka kal ve ta a. Ka coaching kal lai hian NET-JRF ka hmuh tak avangin research lama kal ka duh thu ka hrilh leh a. Ka pa chuan ka duhthlanna ngai pawimawhin, “Chutia zirna lama kal tlang i tum anih chuan phaiah lehkha i zir rei tawh bawk a, mahni hnam zia i chian lehzualna turte pawh aniang a. Mizoramin Central University ṭha tak kan nei ve tawh bawk a, Mizoramah i zir chhunzawm ang,” min ti leh ta a.
Hmabak eng tak neia inngaiin phur takin Mizoramah ka lo haw a. Mizoram University-a Psychology Department-ah Research Guide ṭha tak mai Prof. H.K Laldinpuii Fente ka nei ta hlauh bawk a. Engkim mai kha a tluang zuih maia hriatnain ka khat a. Kohhran leh khawtlangah chhungte min beisei angin rual pawl ka zir a. Pathian khawngaihna zarah Mizoram Synod Choir-ah te hial tel theiin ka tan Kristian Ṭhalai Pawl (KṬP) kal tlangin rawngbawlna chanvo a inhawng a.
Amaherawhchu, hun a kal zel a, chhungten ka zirna atana tha leh sum an sen te, beiseina sang tak nena ka hlawhtlin hun an lo thlir te ngaihtuahin ka nih tur ka ni pha lo telh telh ta mai a. Tluang purha kal kha a lo ni reng thei ngawt lo a. Ka hlawhtlinna tur ka phurh chhuah ve a ngai dawn tih hriatna nen puitlin zirna kawng ka zawh chho ṭan dawn chauh a lo ni zawk a. Ka pain ram tana ṭangkai ve tura min duhnate tihlawhtling thei lo nia inhriatna khan min nawr na em em a, hna duhnain ka khat ta a.
Hna hrim hrim duhnaa ka khah avang khan Pathian pawh ka kar nasa a. Chumi chhanna chu ka hmu a, Jesuits Father-hoten St. Xavier’s College, Lengpuia an rawn dinah khan ka tling ve ta hlauh a. Phur takin Lengpui khaw lumah nitin kalin Assistant Professor hna chu ka thawk ve ta mawp mawp a. Beiseina sang tak nena ka hna zawm chu kum li hnuah an titawp dawn tih kan han hre leh a, thaw a pik duh hle mai! Ph.D. ka la zawh lo avangin college a hna lak reng rengah screening ka pal tlang thei lo a. Chuvangin, ka research chu theihtawpin ka supervisor nen puitlin kan tum dun ta a. Ka doctorate degree sual chhuah erawh nghakhlel taka min thlirtu, ka pa chuan min hmuhpui hman ta lo a ni.
Hming hmaa ‘Dr’ dah theih hi thil hlu tak chu a ni. Amaherawhchu, hna mumal leh nghet nei si lova ‘Dr’ han dah chu nuam ka ti lo riau mai a. Keimah ka inrintawkna pawh a tla hniam rawih rawih a. Ka graduate hlima ka pain ramin min mamawhzia a sawi laia ka duh zawng lama ka kal lui tlat chuan min ṭhing let leh emaw ni tih mai turin competitive examination pek ngaiin ka awm leh ta phawt mai a.
Thinrimna, lungawi lohna leh mamawhna a nasat si avanga ṭhahnemngaihna infawk khawmin a tira ka nu leh pa min beiseina kawng bawk chu ka zawh ṭha leh ta a. Tin, Ph.D leh ka hna hautak em avang khan Synod Zaipawl term hnihna chhunzawm thei lovin ka pha bawk a. Pathian hian min zirtir duh a nei aniang tih ai chuan min hrem anih hi tizawngin rilru a kal kual nasa ve hle ṭhin a ni. Inthiam lohna te, duhthlanna siam dik lo ni a inhriatna te, vanduai ta riau bika inngaihna leh mahni inkhawngaihna ten ka khat ṭhin a. Taksa pawhin a tuar hle a, hmel hmaia ser lang chhuak khawpin rilru hah leh tawt tak chuan heng hun chhung hi ka hmang a ni deuh ber mai.
Mizoram Assembly Secretariat Committee Officer Exam te, NIT Mizoramin Assistant Registrar an lak te, Assistant Professor hna IGNOU, Delhi University Department leh College hrang hrangah te exam in, interview-te ka hmachhawn ve ta mawlh mawlh a. Ka hmu lo zel a; amaherawhchu, hetianga exam leh interview han hmachhawn tam hrim hrim takah chuan hriat loh laiin ka lo inzir ve zel a lo ni a. Exam leh interview kalphung pawh ka man chho ṭan a.
Ka subject bel sa Psychology-a thiamna bik nei tana dil ve theih tur District Social Welfare Officer advertisement MPSC hnuaiah a rawn chhuak ta a. Ka nuin hei hi chu i hmuh ve ngei ngei tawh nan theihtawpin bei rawh atih avangin St. Xavier’s College, Lengpui a ka hna tawp mai tho tur chu ka bansan a, hun pumin ka inbuatsaih ta vak mai a. He hna hi ka nu hian ka tan a hauh tawp mai a, ṭawngṭaina nen bang lovin ka inbuatsaihna chu min lo pui a. DSWO ka exam dawn hma kar khatah Amity University, Kolkata Campus-ah, anmahni sawmna zawkin Assistant Professor hna ka hmu ta hlauh mai a. DSWO written exam chu hmu lo pawh ni ila back-up ka nei tih inhriain zangkhai takin ṭangulh lutuk lovin ka exam ta a. MPSC exam result nghah chhung a rei tih ka hriat avangin Kolkata lama hna chu ka zawm ta phawt mai a ni.
Ka zirna leh hna kalna te a hlat ṭhin avangin, mahni Kohhran leh khawtlangah mawhphurhna hlen ka harsat ṭhin a, chanvo phat reng chu ka tan pawh a hrehawm ve ṭhin khawp a ni. Kolkata ka awm chhung erawh hi chuan Mizo Presbyterian Kohhranah, Pathianin rawngbawlna min pekte, ka theih tawkin ka hlen a. Ka nun pawh a kangin thlarau lamah malsawmna leh KṬP rawngbawlna hlut tharna min pe bawk a ni.
Written Examination result nghah lai nei ni mah ila, ṭang ṭun lovin rilru hahdam zawnga thlir dan zir ka tum ta a. Ka nau neih chhun hian YWAM-a Discipleship Training a kalna lama a zir chhuah a sawi ṭhin - “Lawmnaah hian damna a awm,” tih chu a taka fiah ve duhna ka nei a. Pathian hnenah hian hlawhtlinna ka dil ang a, ka la hmuh hma hauh hian lawmthu sawi ka’n zir teh ang tiin, Mizoram Synod Choir hla – “Lawmthu ka hrilh che (Sam 23)” tih, tuna term kal lai conductor, Benjamin Pazawna phuah chu ka ngaithla tluk tluk ṭhin a.
Malsawmna ka dawn tawh zawng zawngte avanga lawmna thinlung nei chungin Pathian ka fak ṭhin a. Ka thinlung duh zawng ka thlen ṭhin chu min pe thei tih hriain hna zawnga ka vahvaih tawhnate chu, nun tam leh nun hausa ka neihna tur a lo ni zawk tih ka hrechiang ta telh telh a. Hna nghet ṭha ka hmuh hma hauh chuan thlamuanna mak tak mai min pe ta a ni.
DSWO Written Examination ka tlin thu leh interview tura hriattirna chu, kum hnih kalta a ka dil, a hma lawka ka zuk interview, Delhi University College-a Assistant Professor hna ka hmuh thu nen ni khatah kan dawng rual ta a. Mizoramah lo hawin DSWO interview chu ka lo inbuatsaih tawhna angin ka interview ve ta tho a, Pathian khawngaihna zarah ka tling ve leh ta hlauh a. MA ka zir zawh aṭanga kum 10 zet ka tei kual hnuah Pathianin hna pahnih lai mai duh thlan tur min pe ta a ni.
Ka hming, Grace Lalkhawngaihi tih hi ka nu leh pa phuah a ni a. Johana Bung 1:16 thu – “A famkimna kan chang ṭheuh, khawngaih chunga khawngaih lehchhawnna nen,” tih hian ka nuna thil thleng leh ka hming inlaichinna a nemnghet tlat a ni. Pathian khawngaihna changtu ni thei tura ka nu leh pa min buatsaihna hi a ropui ka ti a. Nun nuam taka i hman theih nan i hlawhtlin a ngai emaw, chhungkaw tan i hlawhtlin a ngai ti mai lova Pathian leh ramin min mamawh tia kohna pawimawh tak, ka rilrua tuhtu pa ka neih avangin hlawhtling ngei tura mawhphurhna rilru ka pu nghet tlat a, chu chuan hlawhtlinna min thlen ta niin ka hria. Tichuan, Pathianin ka pa duhthusam, Central Service leh ka duhthusam Academics chu kaikawpin, Central University College - Zakir Husain Delhi College, Delhi University-ah hna ka zawm ta a ni.
Ka pa chu Lalrinchhana a ni a, kum 2019 khan min boral san tawh a. Mizoram Political History-ah hming lang vein, ṭum nga lai a zawnin Pathian leh mipuite zarah MLA a thlan a lo ni ve tawh a. Mi intar chhuak lo leh mi inthup a ni a, hetia Mizoram pum deng chhuak Vanglaini Chanchinbua, NexGen Organisation kaltlanga article ziahna hun remchang ka neih takah chuan, chhuang takin a hming tarlanna remchangah ka hmang duh a ni. Tunah khawvelah awm tawh lo mahse, he min fuihna ṭawngkam - “Ramin a mamawh che” tih hi ka ṭhalaipuite, hlawhtlinna beiseia tlan mekte tana malsawmna a nih ngei ringin, ka pa min fuihna hi an hnenah ka hlan chhawng duh a ni.
- Dr. Grace Lalkhawngaihi