C.M.C

Christian Medical College inkhawmna maichama Coca-Cola leh ei tur niawm tak rawn hlantu chuan ka mit a la hle mai a. Kan Vellore Chaplain (Pastor) lah chu a zai tui ngaiin a zai chhunzawm mawlh mawlh mai bawk si. Kei mikhual, zah theih loh chhuaha keyboard tum ve ringawt chu ka lo buai ber zawk a. Mizoram nise, mak tih vanga keimah anga zai chhunzawm nachang hre lo eng zat tak awm ve ang maw? A rawn hlantu lah chu kekawr bul leh kawr ṭial deuh riai ruai ha hi a ni a. Urhsun em emin, maicham zahawmna hria tih hriat tak hian chibai buk chung zelin a thil rawn ken chu a dah fel a. Pheikhawk pawh bun lovin, chhuat laiah chuan, ṭhingṭhiin, tih tak zet hian a ṭawngṭai zui mawlh mawlh a. A duh tawk a ngah hnu chuan, tlar hnung lamah, kan zai zawm thei pawh ni si lo khan, Pathian faka kan zai lai chu min rawn zawm ve nghal a. Kristian ringtu dik tak ka hmu ni berin ka inhria.

Kei, mikhual keyboard tum ve ringawt chu, ka thiam a tawi ang reng hle mai a. Tum tur an awm hnai vai lo ni-a ka hriat vang chauhva tlawmngaih chhuah ka ni a. January thla tir, Vellore lum loh lai tak nimahsela, thlan fimin min bual huh hneh hle a ni. Mi sawmthum ṭha chauh inkhawm ni mah ila, kan fakna hla sak chuan thinlung a luah hneh hle a. Harsatna hmunah hian Pathian hi a hnai deuh kuarh te hian a hriat ṭhin. Intihlim tura kal ni lo, dam beiseia Vellore pan khawmte thinlungah hian Lalpa’n hmun a chang sang hle pawhin ka hria.

A hmun ṭhu, Vellore-a khawsa mi tam tham lo takte chuan mikhual min thleng hneh hle bawk a. Nula, kan fate rual awm vel hian hnehsawh takin inkhawm a kaihruai a. Ziaktu, tleirawl té ni-a lang lah chuan, Secretary rei tak ni tawh ang hrim hian thu a puang fel fai a. Incheina avanga inthlahrunna tur awm miah lo te chuan min ti inthlahrung letling a. “I awm ang khan a ngaidam duh che, a sawm a che, a nghak reng che,” tih hla hi ka thinlungah a rawn lang zawk nghe nghe a. Kan inkhawm mekna boruak ang hi anih dawn hi Lalpa lawm tlak inthawina, Pathian biak dan dik ti-a kan ngaihthlak ṭhin kha, ka ti hial mai.

Mizote min timizo em emtu ni-a ka lo hriat ve ṭhin chu, khawi hmunah pawh awm ila, a awm chhunten Pathian biak hona kan nei hram hram ṭhin hi a ni. Dam chhunga vawi khat pawh Pathian la fak ho ngai lo te, an piang ve tih kan mumangah pawh kan la hmuh ngai hauh lohte nen, inlungrual taka Lalpa faka kan han zai ho thei khan kan biak Pathian ngeng hi a chhun hian ka ring ve tlat. Mizo nih tinuam leh em emtu pakhat chu, hetianga pun khawm chang a, zaia Pathian fak mai thei an lo awm ṭhin hi a ni. Phaiah kum sawm dawn lehkha zira ka awm chhung pawh khan, guitar perh thiam tak te, keyboard tum thiam em em te, khuang vuak lah nise kohhran inkhawma khuang vaw ṭhang tak ang maia zai kaihruai nghal chawt thei te, zaipawl zai kai hruai tura Solfa vai thiam em em te, thiam taka hla hril thei te an awm zel a. Rimawi chi hrang hrang tum a zai hruai thei te hi, Mizo fate zingah hian, kan haih chham ngaiin ka ring lo hial ṭhin.

Kan inkhawmna boruak lamah khan let leh ta ila. Pa pakhat, la valai hmel tak, thin vawi hnih lai zai tawh, inentir tura lo kal leh hi Pathian fakna hla sa turin a lo ding chhuak a. Tun laia Pathian fakna hla zinga ṭha ka tih em em mai ‘Lalpa a ṭha’ tih chu, thinlung leh tihtak zetin, mawi em emin a rawn sa zui a. A thu ka hriat fo tawh chu keimahah nungin hna a rawn thawh thartir leh a ni ber mai. Keiin thiam leh thiam lova keyboard ka lo tum rik ve bauh bauh laiin, a zai tumsaktu lah chuan, “Khatiang rimawi kha keyboard-ah a hmeh chhuah theih a ni maw?” tih vawng vawngna tur khawpa mawiin a rawn tumsak leh nghal a. Inkhawm zai rem turin ṭhu chhunzawm se ka ti hle mai. Ka tum ve leh hun chuan keyboard ngai tho kha a ri leh bauh bauh dawn tih ka hre reng mai si a, ka lo tlawmngai ta kher kher kha ka inchhir rum rum hial a ni.

Kan inkhawmna (Chapel) kha mi hrang hrang, ṭawng hrang hrang hmangten, hun bi neia inkhawmna atan an hman ṭhin a ni a. Kan inkhawm chhung zawnga hnam dang lo ṭhu tluan zakte kha, an biak Pathianah an chiang hle tih chu sawi ngai lovin a hriat theih reng mai. Thusawituin thu a sawi ṭhat loh emaw, ṭawngṭai rei deuh an awm ṭum emaw a lungawi lo taka haw ching ang kha an awm hmel loh hle a ni.

Thusawi rau rauvah mahni chanchin sawi ṭhinte thu hla hi ngaihthlak ka chak loh berte zinga mi a ni ṭhin a. Mahse, hemi ṭum kan inkhawma mahni chanchin sawite thu leh hla chuan mittui a ko chhuak a. Sawihona huna, hming hmerha sawitu tura ruat pakhat zawk chuan, tleirawl kum sawm pasarih vel a nih lai a, chanchin ngaihnawm loh tak a neih lai pawha Pathianin a thlahthlam loh dan te a sawi a. Pathian ṭhatna hmu thei tura chak lo tak chung pawha Pathian a vawn tlatna chuan, Vellore hmun ngeiah, NICU (Neonatal Intensive Care Unit - nausen ni 28 hnuai lam enkawlna hmun) enkawl thei tura inzir chhunzawm theihna kawng a hawnsak dan a sawite chu ngaihthlak a khamawm loh ngei mai.

Chutah, nu pakhat a rawn ding ve leh a. A pasal rei tak cancer vei tawh chu, ṭhat lam a pan mek emaw an tih laiin a thinah bawk pahnih an hmu chhuak leh a lo ni a. Pathian kara nasa taka a ṭawngṭai dan leh a duh dana Pathian chettir a tum dan te, a tum loh lamah Pathian ropuina a pasal thin zai laia a hmuh fiah dan a sawite chuan rilru a khawih ngei mai. Kan ṭhalai eng emaw zatin, “Pathian awm ka ring lo,” an tih mek lai a, a taka Pathian be pawp mektute thusawi ngaihthlak han hlutzia mai chu! Ka rinna chak lohzia min hriattirin ringtu nun awmze thuk zawk min zirtir ni ber hian ka hria.

Chutah le! Kan veng nu ngei mai, Mizoten scientist kan neih tlemte zinga mi a lo ding chhuak ve thung a. Krismas bawr vela an fapa khawsik reh thei lo, hmanhmawh taka Mizoram aṭanga Vellore pan tura doctor-te tirh thlak an ni a. Pathianin kan tawrh zawh loh tur kan chungah thlentir a phal loh thu, ama tawn buak ngei hmangin a rawn sawi chhuak ve leh a. Kei, rawngbawltu ti-a miin an sawi ve tur tinga mawhphurhna chelh hi, ka té chem chemin ka inhria. Ka sawi tur ka lo hual ruk ve rauh rauhte chu min paih thlaksak vek mai hian ka hria a. Ngaithlatu ṭha nih hi ringtu puitling zia pakhat an lo tih ṭhin hi a dik a nih ngai chuan, hemi ṭum na na na hi chuan ringtu puitlingah ka inchhiar ve thei ngei ang.

Marka 12:30-ah chuan, “Lalpa i Pathian chu i thinlung zawng zawngin, i thlarau zawng zawngin, i rilru zawng zawngin, i chakna zawng zawngin i hmangaih tur a ni,” tih ziak kan hmu a. CMC Vellore hmunah, chutiang taka Pathian hmangaihtu kal khawmte zingah ka tel ve thei hi, kan tan chuan ni chhinchhiah tlak tak a ni phawt mai. A zawng zawnga Pathian fakna hmunah chuan pawl pawl a awm theih lo va, ṭawng hrang a awm theih lo va, hnam hrang nih in min dal lo va, Pathian hmangaihtu nih mai kha a tawk em em a lo ni. Lei danah chuan hmangaih inṭawm chuan inhuatna leh intaina te, itsikna leh elrelna te a thlen ṭhin a. Pathian hmangaih inṭawmna erawh chuan inlungrualna leh induhsakna te, thu khat vuaa inpawlhona leh vanram tem lawkna nun min hmuh fiahtir reng a lo ni.

- Lalnunsiama Khalthang