Guest writer
NexGen
MI CHAK KUTA THAL
Mi ṭhenkhat, naupang chhawn chhaih peih tak, mahse tithinrim emaw tiṭap fo mai, a chang phei chuan anmahni zawk thinrim tate kan hre ṭhin awm e. Hetiang mite nau lawm dan hi, “Mahni lawmna atana nau lawm,” kan ti ṭhin. Nausen an lo piang a, rei lo teah lawm an lo hre chho va, nep phal chi zia zang an ni lo. Ṭawng an han zir chho phei hi chu, a tu a te mah kan ṭawng fiah thei ṭhin lo a ni. Heng naupang, an sen laia an lum leh puar loh kan hlauh em em, kan enchim lohte hi an lo lei kang a, duh dan leh ngaihdan an lo nei ve a. Chhawn chhaih an lo harsa ṭan a, tam tak chuan anmahni kan ngaihsakna pawh a reh chho ve tial tial niin a lang. A hmaa mite ang thoin, hetiang nau lawm dan pawh hi, ‘Mahni lawmna atan a nau lawm,’ kan ti thei awm e.
Dam khaw chhuak turin mihringte hian mamawh kan ngah em em a. Kan mamawh hmasa – ei leh in, silh leh fen, in leh lo nei thei tura kan hmanhlelh avangin, naupang leh chhungkuate chu ngaihthah an ni fo ṭhin. Mamawh hmasa kan neih hnu pawhin, kohhran leh khawtlanga mawhphurhnain kan hun tam tak a luah a, fanaute laka kan mawhphurhna dah pawimawh hmasak har kan ti fo. Hetiang hi a nih laiin naupangte chu an lo ṭhang lian ve zel a, kar lovah an nih tur ang ang an lo ni hman a, an hma lam hun tur a lo induang lawk ut tawh ṭhin a ni. Tun hunah hian, nu leh paten kan pawimawhzia kan hriat ngawt a tawk tawh lo va, naupang pawimawhna zawkah hian kan harh chhuah a hun hle a ni.
Sam 127:1, 2 -ah chuan, “Lalpan in a sak loh chuan, a satute chuan an thawk rim thlawn mai a ni; Lalpan khawpui a vawn ṭhat loh chuan …,” tih kan hmu a. Kan chhungkua leh kan tu leh fate chenna tur khawvel buatsaihin kan hmanhlel a, rim takin hna kan thawk a, in leh lo kan sa a. Kan thawhrimnate hi a thlawn mai a nih loh nan, kan in, chhungkua kan din hi, ‘Lalpa nen’ a nih a ṭul hmasa ber a ni. Lalpa din loh chhungkua, Lalpa sak loh in, Lalpa pek loh sum leh paite hian chhuan tam a daih thei lo. Ram leh hnam humhalhna tur leh ruihhlo dona tura sum leh pai, tha leh zung kan sen zawng zawngte hi a rah kan hmuh nen chhut ila, a inhen mawlh lo a ni. Kan ram ri-a thil thleng te ngaihtuah chuan, “Lalpa vawn loh khawpui kan ni ta mai em ni?” a tih rum rum theih a ni.
Chang thumnaah chuan, a hma thu nena inzawm lo niawm tak, “'Ngai teh, fanaute hi Lalpa laka kan ro chan an ni a, rila rah hi a lawmman min pek a ni,” tih kan hmu a. Helai hi a hma lam nen kan chhiar kawp thiam a hun tawh hle mai. Kawla ni chhuak chhiar a, rim taka hna thawh tur a ni lo, tihna ni lovin, ngaih pawimawh hmasak tur zawk Lalpan min kawhhmuh niin a lang. Fanaute, kan tu leh fate hi Lalpan a ngaihhlut em em, a ‘Ro’ min chantir, a lawmman min pekte an ni a. Thil eng pawh mai hi a hlutna chu a man kan pek ngam zatah a innghat ṭhin. Naupang tana hun leh ngaihtuahna kan sen zawng zawng chhut hian, a petu rilru hi kan ṭawmpui lo hle niin a lang a, min lo pe hi a inchhir ang tih a hlauhawm hial a ni.
‘Vanglai fate chu mi chak kuta thal awmte’ nen tehkhin an ni a. Mi chak a tih hi mi naran chung lam, indo mi sawina niin a rin zawn theih a. Chutiang mite thal ngul aṭanga thal chhuak chuan thil a tithei a, ngil takin a kal ang a, an tum pawh a fuh ngei dawn a ni. Hei hian tum mumal tak neia naupang enkawl leh kaihhruai a ṭulzia a tilang chiang hle awm e. Helai thu hi, Thufingte 22:6, “Naupang chu a kalna awm kawngah chuan zirtir ula, a upat hun pawhin a thlah lo vang,” tih nen pawh a ṭang kawp ṭha hle a. Naupangte hi an kalna awm kawnga kan zirtir loh hian, kan zirtir lohna aṭang pawh hian eng emaw an lo zir tho a lo ni a, chu pawh chuan an puitlin thlengin a umzui dawn tho a ni.
Mihringte hi Pathianin mahnia ngaihdan nei theiin min siam vek a, “A kalna awm kawng (in the way he should go),” tih lai takah hian kan ngaihdan erawh a inang lo fur awm e. Mi ṭhenkhat chuan, “A nih dan angin (in the way he is) tih tur zawk a ni,” an ti a. Ṭhenkhat thung chuan, “Naupangin an tana ṭha engmah an hre lo va; chuvangin, an kawng chu kan thlansak tur a ni,” an ti ve mek bawk a.
Nausente hi engmah hriat nei lo, pianken zia bik pawh nei lova lo piang emaw kan ti mai ṭhin. Mahse, rilru leh nungchang zir mite chuan, kan lo pian hian, pianken zia 400 chuang min thlahtute hnen aṭanga chhawm kan nei an ti a. Chuvangin, naupangte hi ziak loh puan, kan duh duh kan ziah theihna emaw, kan duh ang ang a kan cheibawl theih an ni lo a ni. Nu pum chhungah pawh an thluakin hna a thawk ṭan tawh a, an pianpui ṭawng pawh an lo zir ṭan reng tawh a ni.
Naupang tin mai hi hlauhawm leh mak tak a, danglam bik a, chhan mumal tak neia Pathianin a siam an ni. Chuvangin, architect emaw engineer emaw ten, an thiamna leh suangtuahna hmang a, thil engmah la awm lo aṭanga thil ṭha tak an rawn duang chhuak ang hian kan ngaihtuah tur niin a lang lo. Keimahni duh dan emaw, kan suangtuahna tihpuitlinna atana kaihruai tur kan ni lova, Pathianin anmahni a duan dan hriat chhuah kan tum a ngai a ni. Hei hian anmahni enkawlna kawnga beidawnna leh lung hnualna nasa tak thleng thei lakah min veng theiin a rinawm.
Naupang enkawltute tan hian, an la naupan deuh lai chuan, thunei tak a, kan duh duh dana awm tir a awl hle. Hrem hlauh vang emaw, lawmman dawn duh vang emawa thu an awih theih hian enkawltu ṭha anga lan pawh a theih hle. Amaherawhchu, hetiang hi fanau enkawl dan awlsam ber; mahse, hlawhtling ber ni lem lo a ni. Anmahnia ngaihdan leh duh dan an lo neih ve hunah, an rilru leh thinlung kan hmin nge hmin lo a lo lang chhuak leh ṭhin.
Ephesi 6:4-ah chuan, “Tin, nangni pate u, in fate tithinur suh ula, Lalpa thununnaah leh zilhnaah chuan enkawl zawk rawh u,” tiin kan enkawl dan tur chiang takin min hrilh a. Naupangte hi kan duh dan emaw, an mahni duh dan ringawt a enkawl tur an ni lo va, Lalpa thununnaah leh zilhnaah enkawl zawk tur an lo ni. Hei hian Pathian ṭihna nen, mahni hriatnaa innghat lova, Pathian rawn chunga enkawl tur kan nihzia a tilang chiang hle a ni.
Sam 127-ah bawk khan kir leh ta ila. “A thal bawm faa khat nei mi chu a nihlawh e; Kulh kawngkaa an dote an biak lai pawhin an mualpho lo vang,” tih kan hmu leh a. Thal hi inpawm chilh hun atana hriamhrei a ni lo va; chaw atan ramsa bakah, hmelma leh sa hlawhawm kahna hmanrua a ni. Kan ram hi ei leh barah kan intodelh lo va; kan hnam, sakhua leh chhungkua kulhte hi hmelmain an tichhe mek a ni. Kan mit hmuh lai ngeia chhiatna thlengte siam ṭha tur hian keini leh chhuan hmasate hian tih theih kan nei tam lo hle niin a lang. Kan beiseina chu kan tu leh fateah hian a innghat a ni.
Fa nei tam lo tura kan inzirtir lai khan, Bible-in nihlawhna a sawi kawng khat, pawimawh em em kan lo hmaih reng a lo ni. Pathian malsawm ram, ram intodelh kan nih theihna tura hmanrua Pathianin min pek, kan ‘thal’ chu chhuan tharte hi an ni! Anmahni vang hian kulh kawngkaa hmelmate kan biak lai pawhin kan ṭawng ve ngam ang a, kan mualpho tawh bik dawn lo a ni!
Kan ram leh hnam kulh chhia siam ṭha a, ram intodelh kan lo nih ve theihna tura chhuan lo la awm turte chher hriam hi hna pawimawh bera kan neih a ṭul tawh tak zet a ni. Tuna chhuan awm mek, thuneihna leh rorelna fawng chelhtute hian, naupang pawimawhna hi beng hriatna maia hre lovin, thinlung takin ngaihtuah ila. Mi ningkhawng hria kan nih theih nan, hrawk bawk chung lam chauha ‘mahni lawmna atana nau lawm,’ hi sim ila. Naupang kaihhruaina atana hma kan lakte hi kan ram leh hnam tana hma lakna a ni tih kan hriat a hun tawh hle mai.
- Juliet C. K. Lian