CHHUNGKAW NU DUHTHLANNA

Sawrkar kum tawp chho aṭang khan hna lamah kan buai a zual a; office ban hun pangngaia haw thei lovin chhungten chaw eia min nghah a ngai fo mai a. Hna hmanhmawhthlak tak takin min rawn um zui zel avangin ngaihtuahna a buai a, chhungte lakah pawh a inthlahrunawm duh hle a. Nu ber ina awm tam hman loh chu, naupang min enkawlsaktu nei mah ila, ngaihtuahna a khingbai duhin, rilru dam taka hnathawh a har chang a tam. Kan fate an la te deuh a, nu thlahlel leh mamawh rual an la ni ve bawk si a, in lamah pawh chawlh hahdam tak takna hun a awm thei meuh lo va, tum lawk lem lo mah ila, thinrimna leh phunnawina a tam duh hle a ni.

Tuk khat chu, chhangchhia, buai leh hah inti tak a, ka hna chungchangte ka lo sawi bawrh bawrh laiin, nu pakhat hian a fapa kum khat mi lek paw chungin chawhmeh a rawn zuar a; em a phur a, a fapa chu a hmathlak bawk a. An nufa hmel ka hmuh khan, ka phunnawina chu ben persak ang ni mai hian ka inhria a. Ka inthiam lohna vang nge ka lainat vang pawh ka hre lo, a fapa chu ka lo laksak nghal ngawt a, a hmai berh chip chepte chu phih faiin, a kut tinte ka tansak nghal mawlh mawlh a. Ka hriat ngai mi ni lo mahse, kha chawhmeh zuarnu nen khan ka intehkhin a; tluk lo ngawih ngawiha inhriatna chuan min delh rit hle a ni.

An chanchinte ka han zawt chiang a, hmun hla tak aṭanga kea lo kal an ni a. Keimah ang thova fa pathum nei niin, a pawmlai chu ka fa tlum ber nen an inrual thuak a. A ute pahnih chuan sikul an kal a, a pasal erawh ram lamah riakin a inhlawh mek bawk a lo ni a. An chhangchhiat buai dan tur chu ngaihtuah ngaihna pawh ka hre lo va; keiin buai ka intih vena lakah chuan a buai dan chu a nasain, a hrehawm hle zawk a rinawm. A hmel en mai chuan, kum lamah, kei aiin a nau tih a hriat reng mai a. Mahse, phunchiar hmel a pu lo va, a fapa chu a taksate enkawl fai hliau hliau hman lo mahse, a hlim thei reuhin, hmuh a nuam em em a. Mipa naupang harh vang ve tak niin, thlah zalen deuh phei chuan ven harsa rual ni mahse, aw vinin a thunun lem lo va; kan lakah a lo inthlahrung deuh a nih pawhin, a hrawkna ṭawngkam hriat tur a awm lo bawk a ni. Mahni in lum ngeiah, taksa hah leh chauh chhuanlam a, ka fate ka hnar leh ka vin fo ṭhinte ka hre chhuak a, ngaihtuah a thui duh hle a ni. “An mamawh leina tur atan, tia, hah inti taka ka thawh ve ṭang ṭang lai hian, in lamah, an rilru mamawh pe thei leh si lo ila eng nge sawt ang?” tih zawhna chu a lian duh hle a ni.

Chhangchhiat vanglai tak hi chuan, nu ina awm mai tluka hlu leh pawimawh a awm lo hian ka hre ve ṭhin a. Nu, an hna ṭha tak takte kalsan a, in chhung leh fate enkawl ṭul tihna avang a, in lama hah taka thawh thlang zawkte hi ka ngaisang ve thei em em a, chu’ng mite avang chuan ka rilru hi a lo insual ru ve nauh nauh ṭhin. Tin, chutianga ka tih ve loh avanga inthiam lohna pawh hian min delh rit ve thei hle mai. Kan rawngbawlnaah ngei pawh, nuin, in lama fanaute an uap tluka pawimawh leh hlu a awm lohziate kan ngaihthlak a, kan sawi reng avangin, rilru nuam taka pen chhuah hi a har ṭalh chang a awm ṭhin a ni. He zawhna chungchangah hian chhanna pakhat chauh awm thei lo mahse, Mizo Kristian nuho tan hian chhanna, kawng inkawhhmuhna emaw inkaihhruaina, inthlamuanna te ka lo beisei ve fo ṭhin a. Mi hrang hrangte kawmin, ka rawn kual ve nual tawh a. Mahse, sawi ang khian, mi zawng zawng tana chhanna dik ber a awm theih loh bakah ngaihdan inang lo tak tak a awm avangin, thutlukna chu keimahni kutah a awm leh tho ṭhin a ni. Hun eng emaw ti chhung, rilru insual leh ngaihtuahna siam fel har ti taka ka awm lai chuan, “Ka ngaihtuahte hi i ngaihtuahte a ni si lo va, i awm dante chu ka awm dan a ni hek lo,” (Isaia 55:8) tituah chauh chhanna a awm a ni tih hriatna chuan thlamuanna nasa tak min pe a. Keimah anga rilru khingbai taka awm ve ṭhinte leh, heng chungchanga chhungkuaa harsatna neite tan kawng kan inkawhhmuh theih beiseiin, tawitein rawn sawi zau kan tum dawn a ni.

Chhungkaw hrang hrang tih dan leh ngaihdan inang vek lo mahse, a tam zawkin kan ngaihruat leh duh dana ‘nu/nupui fel’ tak chu, in leh lo ṭha taka enkawl a, pasal fanaute tana a hun leh tha inpe zo vek thei hmeichhia hi niin a lang. Chutih laiin, ṭhenkhat erawh chu, nu/mo chu thawh chhuah eng emaw tal nei ve ngei ngei tura beisei an awm ve tho bawk a. Thawh chhuah nei lo mote en hranna pawh a awm ve fo niin a lang. Eng chu nge dika dik lo sawi theih a ni lo va, tu chhung tihdan mah kan va sawisakin, kan va relsak thei lo. Chhungkaw dinhmun a inang lo va, duh thlang thei leh thei lote pawh kan awm a rinawm. A hma lama ka sawi, chawhmeh zuarnu khi chu, chhungkaw dinhmunin a zir loh avanga thawh chhuah ngei ngei ngai a ni tih a chiang a. Pathiana innghat tlat mi a nih phei chuan, a uap lum ṭhat hman loh a pasal fanaute leh an in chhung pawh Lalpa a venhimsak ngei ang. Chutih lai chuan, hmeichhia, “Mahniin ka inchawm thei tur a ni a, thawh chhuah nei lo nih ka duh lo,” ti tlat, mipa leh hmeichhia intluk tlanna ringawt rilruk avang mipa tih ang, khawtlang leh kohhranah pawh, tih ve vek tum kan nih chuan, kan tihchhan hi malsawm tlak a ni em tih kan inngaihtuah nawn a ṭul ngei ang. Mahni hna piah lam a, in chhung uap lum hman lo leka thil pawimawh dang tih tur kan hre viau a nih chuan, kan tih chhan kan inngaihtuah chian a ṭul hle dawn a ni.

Mi tinin kan mimal duhthlanna kan dah pawimawh em em ṭheuh a; mahse, nupui pasalah inneiin, chhungkua kan din tawh a nih chuan, kan tih apiang hi chhungkaw tan a ṭha nge ṭha lo tih kan ngaihtuah hmasak a ngai a. Zalen taka kan duhthlanna leh chhia leh ṭha hriatna kan hman ṭheuh theih nan, mi pakhat chauhin thutlukna a siam a rem tawh ṭhin lo va. Chhungkuaa kan inrawn a, kan lungawi tlan theihna tura rilru kan siam fel a ṭul tawh zawk ṭhin. “Tumahin ka awm dan tur min sawisak thei lo. Pa/nu emaw, puitling ka ni ve tawh alawm,” kan lo ti a ni mai thei. Mahse, chhungkaw dintu leh lu ber, engkim chunga thuneitu leh roreltu, Pathian thu aṭanga kan teh a, kan thlir hmasak phawt loh chuan a fel thei chuang lo a ni.

Pathianin duhthlang theiin mihringte min siam a, tu duhthlanna mah hi kan lo pal zutsak a rem lo tih hi kan hriat a pawimawh hle. Ngaih dan nghet tak, “Ka nupui/mo chuan, ei zawng lo vin, inah rinawm takin a awm ngar ngar tur a ni,” tite pawh an awm ṭhin. Mihring ngaihtuahna aṭang chuan ngaihdan ṭha tak ni pawhin a lang. Mahse, kan fanute ngei hi chutiang tur chuan kan enkawlin, kan phal em? Kan nupui, mo, fa mo te hi Pathian ta an ni hmasa ber a, an tana Pathian remruat leh anmahnia thiamna leh theihna a phumte lo up bosak emaw lak bosak tur khawpin thuneihna kan nei em? tih kan inzawh hmasak zet a pawimawh fo awm e. Mihringte hian ngaihdan leh duh dan mumal leh felfai tak kan nei ve fo ṭhin; mahse, Pathian remruatna daltu emaw kal khalhtu nih hi thil hlauhawm tak a ni.

Thufingte bung 31-a nupui fel chungchang kan hmuhah chuan, a pasal chawimawitu leh thlamuang taka awm tirtu, a fate pawhin lawmthu an hrilh khawp a nu fel a nih thu kan hmu a. Ama kutkawih ngeiin grep huan siam a, sumdawnna hlawk tak nei tur khawp a nu taima leh chhungkaw khawsak rel fel, awm mai mai ngai lo a ni. Chhungkaw tan ei zawngin kan thawk chhuak emaw, in lama awmin chhungkua kan enkawl emaw a nih pawhin, kan tih apiang chu taima taka tiin, kan thawhrimnate chu kan pasal fanaute lawmna leh tlaina a nih hi kan tum ber lo ni se. Hmeichhe lu chu mipa a nihna leh mipa lu chu Krista a nihna hre reng chung a, mahni hmasialna leh thuneihnate dah bo va, Pathian ṭihna nena duhthlanna kan siam chuan, duhthlanna dik ber a lo ni dawn a ni.

- Dr Evelyn VL Hmangaihzuali