Guest writer
NexGen
NAUPANGTE LEH RAWNGBAWLNA
Pathian rawngbawl dan kawng tam tak a awm a, rawngbawlna kan hriatthiam dan pawh a inang vek awm lo ve. Rawngbawlna hi nihna eng emaw chelh leh a hranpa taka thil ti tura thawh chhuah chauh hi ni-a ngaihna tam takin kan nei a. Chuvangin, naupang, in chhung khura engkim ngaihtuahsak ngai, zirtir leh kaihhruai ngai, pawn lama chhuak tam lo tura kan la duhte hian engtin chiah nge Pathian rawng an bawl ang tih kan ngaihtuah thiam ṭhin lo a ni.
Rinna kawnga mi ropui tak tak, Davida te, Daniela leh a ṭhian te, Josefa leh Samuela te hi an chanchin Bible-a a inziah ṭan lai hian naupang mai an la ni tih kan ngaihtuah ngai em le? An chanchin kan chhiar hian, an la naupan viau lai aṭangin, Pathian rawng an bawl a ni tih chu phat rual a ni lo a; mahse, an rawngbawl dan erawh kan hriatthiam dan nen a inpersan viau thung si a ni.
Ephesi 2:10-ah chuan, “Thil ṭha ti atan Krista Isuaah chuan siama awmin, ama kutchhuak kan ni si a; chu thil ṭha tih chu kan awmna turin Pathianin a buatsaih lawk a ni,” tih kan hmu a. ‘Rawngbawl tura chhandam’ tih thupuia nei ṭhalaite phei chuan he chang hi kan vawng vek hial awm e. Pathian rawngbawl turin thil ṭha tih kan duh a, thil ṭha tih tur a tam lutuk erawh hi chuan, a ṭhahnemngai zualte phei chu, a tibuai nasa a ni.
Zawlnei Mika chuan, Lalpan ṭha a tih leh mihringte laka a phut chu, dik taka tih leh khawngaihna ngainat leh, Pathian nena thuhnuairawlh taka len dun (Mika 6:8) hi, niin a sawi a. Deuteronomy-ah Pathian thil phut dang kan hmu leh a, chu chu, “… in ṭhatna tura Lalpa in Pathian ṭiha, a kawng zawng zawng chu zawh a, amah hmangaih a, in thinlung zawng zawng leh in rilru zawng zawnga Lalpa in Pathian rawng bawl …,” (Deut 10:12-13) tih a ni.
Kan Pathian hian ṭha a tih leh, kan laka a phut tlat chu thuhnuairawlh taka Amah nena kan len dun leh, kan ṭhatna tura Amah kan ṭih hi a ni. Pathian ṭihna hian a thuawihna, a ropui em avanga mak ti chunga chibai bukna leh zahna a keng tel a. Davida khan Israelte Pathian kha a ngai ropui lutuk a, sakeibaknei leh savawm kut bawr ata a chhan chhuah tawh avangin Goliatha kut ata pawh a chhan chhuak thei dawn tih kha a ringhlel lo. Chutiang bawkin, Josefa khan Pathian a ṭih avangin a piin mutpui tura a thlem khan a tlansan a; Daniela leh a ṭhiante khan, an chunga hotu aia Pathian an ṭih zawk avangin hremna tawk dawn mahse tawrh an huam a nih kha. Heng mi ropui tak takte hian nihna leh chanvo an neih hma hauhvin Pathian nen an leng dun a, Amah ṭihna an nunah a lang chhuak a, Pathian tan thil ropui tak tiin, thuhretu rinawm an lo ni ta a ni.
Pathian thu chuan, “Lalpa ṭihtute chu an kawng zawh tur thlan dan a zirtir ang … Amah ṭihtute chu Lalpa ṭhian an ni a, A thuthlung pawh a hrilh chiang ṭhin,” (Sam 25:12,14 CL) tih min hrilh a. Amah nena leng dun a, ṭih tlattute nunah Lalpa a inpuang a, anmahni leh, an ram leh hnam tana a ruahmanna leh thil tumte a hrilh ṭhin a lo ni. An thil hriat chuan, Pathian chaknaa innghat chungin, eng pawh hmachhawn thei turin a buatsaih a, thil ropui tak tak an lo ti ṭhin. Pathian ṭihna, an nuna lang chhuak hi an rawngbawlna chu ni berin a lang a; chuti a nih chuan, naupang leh tleirawlte pawhin Pathian rawng hi an bawl ve thei reng a lo ni.
America rama Kristiante zingah kum 4-14 inkara piangthar chu 85% vel an ni a. Kum 15-30 inkara piangthar chu 10% vel niin, kum 30 hnu lamah phei chuan 4% vel chauh an ni tawhin an sawi. Naupan lai hun hi Pathian nena inlaichinna bul ṭan hun ṭha, duhthusam a lo ni. Amaherawhchu, naupangte hi zirtir leh kaihhruai ngai an ni a. Rawngbawltu ropui tak takte hian, Pathian kohna leh an nuna a thil tum hlen chhuak turin, buatsaihtu, rinnaa ding tlat mi an nei deuh vek a. Hruaitu Mosia kha a pian tirhin, Israel nau chhartuten Pathian an ṭih avangin an humhim a, rinnain a nu leh paten thla thum chhung an thukru a, a u Miriami pawh amah vangin Pharaoa fanu hmaah a va ding a nih kha. Heng mite rinna avang hian Mosia kha, Pathianin a kohna leh a dahnaah, a pen lut thei a tih loh theih loh a ni.
Chutiang bawkin, Samuelan rinnaa ding tlat nu, Hani leh enkawltu, Puithiam Elia a nei a; Timothean a pi, Loisi leh a nu, Euniki; Josefan a pa, Jakoba; Estherin a pa mi, Mordekaia a nei bawk a ni. Lal Isuan mipui sangnga a hrai dawn khan, patling hlir sangnga pawhin ei tur pai nachang an hriat loh laiin, naupang pakhat erawh kha chuan, chhang per panga leh sangha pahnih paitirtu, enkawltu ṭha tak a nei a. Sala hruai Daniela leh a ṭhiante, leh Namaana sal hmeichhe naupang te khan, an rinna kha tu hnen aṭanga zir nge an nih tarlan ni lo; mahse, tu emaw, an hnena hlan chhawngtu an awm ngei tih erawh kan ngaihruat thiam awm e.
Pathian rawngbawl tura naupangte buatsaih hi nu leh pate leh anmahni enkawltute kovah thui tak a innghat tih a chiang em em a. Chatuan hawlh tlang, rinna kan neih hi an hnenah kan hlan chhawn ngei ngei a pawimawh. Pathianin a kohna leh a dahna hmuna an pen luh theih nan kaihruaitu an mamawh a ni. Hmanlai kan pi leh pute suangtuahna duhthusam thui ber, ‘Faisa ring nun’ chen mek, kan tu leh fate, an duh apiang pawn chhuah ngai lova an kawngka bula chah thlen theih emaw titute tan hian ram thim, ram rova Pathian rawngbawl hi thil chakawm tak a ni dawn lo. Khawvel tukverh inhawng zau lutuk avang hian kan tu leh faten ngaihsan tur dang an hmu hnem tawh lutuk a, Pathian rawngbawl hi an thlahlel tawh lo niin a lang.
Amaherawhchu, “I rawng bawl duh lo hnam leh ram chu a boral dawn si a; a ni, chung hnamte chu tihchhiat hlauhvin an awm ang,” tiin chiang takin Zawlnei Isaian (60:12) a lo sawi tawh a, haider theih a ni lo. Naupang enkawltute hian keimahni leh kan chhungkaw tan eng hi nge kan duh tak tak inzawh a hun hle. Tuna Pathian rawngbawl mekte pawhin, keimahnin kan thawh hi duh tawk mai lovin, kan tha chhang daltu tur kan chher em tih kan ngaihtuah a ngai ta. Pathian rawngbawltu tur chhuan hi tihpalh thil thuin kan din dawn lo, kan tum luih ngar ngar a ngai a ni. Hnim hi tuh hran ngai lovin a lo ṭo mai zel a; mahse, thlai ei tlak thar kan duh chuan, kan duh ang chi kha tuh a ngai ṭhin.
Kan faten Pathian tana an thawh ve tur lam aiin Pathianin an tana a thawhsak zawk hi hre chiang turin zirtir ila. Pathian nena an inlaichinna leh inpawlna ngai pawimawh hmasain, Pathian hi hmangaih a, hre chiang leh zual turin pui ila. Pathian hian an nunah thil tum a nei a, chumi an hriat chhuah mawlh chu kan duhsak ber ni se. Pathian an ṭih theih nan puitling zawkten, kan ṭawngkam chhuak leh khawsak danah, thuneitu sang zawk hnuaia awm kan nih lantirin, sual hua ila; a ṭul hunah tlansan ngam ila. Inngaihtlawmna leh Lalpa ṭih man chu sum te, chawimawina te, nunna te a ni tih hi hre chiang sela; kan tu leh fate hian Pathian rawngbawl hi thil tihmakmawhah an ngai ngei ang.
Sawrkar hna, thawk duha dilte chuan an awmna tur an thlang ngai lo va, sawrkar zawkin ṭul a tihna apiangah a dah a, thuawih takin an kal mai ṭhin. Chutiang chuan, kan tu leh fate hian Pathian an hmangaih a, an ṭih takzet chuan, a kotu leh a tirtu, Van Sawrkarin a tirhna hmunah lungawi takin rawng an bawl thei dawn a ni. “Hnathawktu chu hlawh hmu tlak a ni,” tih a nih angin, Pathian rawngbawlna hi an ei hmuhna atan Pathianin a ruatte chuan, ram chhung leh pawnah, hun pumin an thawk ang a. Mahnia ei zawng a, an awmna hmun apianga thawk tura a dahte chuan, doctor, sumdawng, zirtirtu leh hna dangte thawkin, Pathian rawng an bawl ve thung dawn a ni.
Karen Watson-i, Iraq rama missionary, a thlen thlak aṭanga kum khatna vela an kah hlum chuan, a thih huna chhiar tur lehkhathawn a hnutchhiah a. Chutah chuan, “Lalpan mi a koh chuan inchhirna tur a awm ngai lo. Hmun pakhata rawngbawl tur ni lovin, chumi hmuna Amah nena leng dun tura koh ka ni a … Pathian ropuina hi ka lawmman chu a ni,” tiin a ziak a. Pathian nena leng dun a, Amah ṭih a, a ropuina atana nun hi naupangten Pathian rawng an bawl ve theih dan tur a lo ni.
- Juliet C. K. Lian