Guest writer
NexGen
MITDEL KAN AWM TAWH LAWNG, JERUSALEM THARAH!
Vanglaini chanchinbu atana article ka ziah zawh dawn hnaih hian hlimna leh thawven huaina ka nei ṭhin a. Tun ṭum chu ni dang ai maha hmain ka zo dawn ni-a a lan avangin ka lawm lehzual a. Hlim takin zingah hnathawk turin ka chhuak a, Pa Chuanga leh a nupui, Delhi aṭanga lo zin ka va tlawh a. Anni hi ka nuna mi pawimawh tak, thutlukna pawimawh tak tak ka siam dawn laia min pui ṭhintu an ni a. Pa Chuanga hi Mizorama IAS Officer hmasa ber zinga mi a ni a, rei lo te a thawh hnuin a hna a bansan a, missionary atan a inpe ta kha a ni a.
Ni dang ang bawkin, Pathian Lalram chanchin leh an rawngbawlna chanchin te hlim takin kan sawi ho bawrh bawrh a. An rawngbawlpui, Dr Awmtea te chanchin ka zawt a; anni chuan pawi ti takin Dr Awmtea chu a nupui nen India ram pawnah inenkawl tura an kal thu min hrilh a. Dr Awmtea nupui hian mit lamah harsatna nasa tak, ‘Retinitis Pigmentosa’ a nei a. He natna hi mit parda (retina) natna a ni a; zawi zawia zual zelin mitdelna thlen thei a ni. Ka clinic-ah pawi vawi eng emaw zat an rawn kal tawh a; mahse, vanduaithlak takin engmah tihsak theih ka nei lo va. Tun dinhmunah chuan khawvelah tihdamna a la awm lo a ni.
Chutiang thu ka hriat chuan kum 8 vel liam taa ka thil tawn min hriat chhuahtir a. Mi pakhat, kum 37 bawr vel, ‘Retinitis Pigmentosa’ natna vei tho hian min rawn pan a. A natna bakah, a mit lehlam lehlamah cataract (mit naute paw) a neih bawk avangin a khaw hmuh chu a fiah lo leh zual a. Delhi leh Chennai-ah te inentirin an kal tawh a, tihdam theih a nih loh thu an lo hrilh a. Tlem tala khua a hmuh fiah theih beiseiin a cataract chu zaisak turin min ngen a. A mit zai chuan awmzia a nei dawn lova ka hriat avangin zai chu ka duh lo hle a; mahse, a beisei ve tlat si a. A tawpah chuan, eye surgeon ka nihna anga thutlukna siam lovin, Pathian tihdam theihna kuta rinna nghat chungin, zai ka remti ta a.
A mit chu kan zai ta a, lens kan vuah a. A tukah chuan, min puitu kan nauvin a mit tuamna chu a phelhsak a, a han endik a. A khaw hmuh chu a ṭha vek a, 6/6 angin a rawn ziak ta a. Tihsual palh a nei ni-a ka ngaih avangin keimah ngeiin ka han en leh a, mak tihnain ka khat a. A mit kan zai lam chu a khaw hmuh a lo ṭha vek tak tak a. Chu pa hnenah chuan, khua a hmuh leh theihna chhan chu kan zai vang ni lovin Pathian khawngaihna vang a ni tih kan hrilh a, kan hlim tlang hle a ni!
Chutia a mit lehlam a ṭhat takah chuan a khing lehlam pawh chu zai turin min duh ta a; mahse, ka ngam chiah lo va. “A khing lehlam chu zai leh ta ila, a ṭha ve kher ang em? Pathian tihdamna vawi khat a chang tawh a, a chang nawn leh ang em?” tih zawhnate ka inzawt nasa hle a. Uttar Pradesh-a mission hospital ṭanpui tura kal ka tum hun a lo ni bawk a, remchangah ka la a, zai loh rih phawt ka titlu ta a. Thla khat chhung ka thang dawn a, ka kir leh huna ngaihtuah ṭhat turin kan inthlah ta a ni.
Ka zuk kalna mission hospital OPD lun takah chuan chhungkaw pakhat hi ka zuk hmu a. An chhungkua chu panga an ni a, pa ber leh an fate pathum chu mit parda natna avangin an mit a del a. Nu ber, cher sawngnawi tak chuan an zavai chuan a hruai kual diah diah ṭhin a. Chumi hun lai chuan, mit doctor hmeichhe pakhat, keimah ang bawka hun rei lo te atana puitu, America aṭanga rawn kal hi a awm a. Amah chu retina enkawlna lama thiamna bik nei (specialist) a ni nghe nghe a. Amah pawh chuan chu mite chhungkua chu a lo hmu ve a, an chungchang kan sawi dun a. An tana ṭawngṭaisak bak chu tih theih engmah kan nei lo tih kan hria a. Ṭawngṭai tura ka han maimitchhin chuan, ka thinlungah aw hian, “Saireng, nangmah ngeiin i rin ngam loh chuan engtin nge mi dang damna i beisei ngam ang!” min rawn ti hian ka hria a. Engtin chiah nge ka chhan ka hre tawh lo va; mahse, kha aw kha, vawiin thleng hian, ka thinlungah a la chiang em em a ni.
Kan ṭawngṭaisakte chhungkua chuan damna an chang chuang lo va; mahse, Isua Krista hian eng damlohna leh natna pawh a tidam thei tih ka ring thlap a. Amaherawhchu, eng vangin nge a ṭhen dam nghal an awm a, a ṭhen an damloh erawh ka hriatthiam phak bak thil a ni. Natna hi, thihna ang bawkin, bawhchhiatna avanga lo thleng a ni a, thil ṭha a ni hauh lo; mahse, he lei hi kan in hmun nghet emaw kan tihna tur lakah erawh min veng ṭhin a ni. Kan taksaa natna awm leh harsatna lo thleng ṭhinte hian van khua leh tui kan ni tih min hriat chhuahtir a. He lei taksa chak lo taka awm chung hian kan Chhandamtu, Lal Isua Kristan, ama taksa ang, tho leh taksa min pek hun tur kan nghak a ni.
Mission hospital aṭanga ka haw chuan nghakhlel taka min lo ngaichangtu, a hmaa ka sawi pa nen khan kan inhmu leh ta a. A mit lehlam chu kan zai a, a hma ang bawkin Pathian tihdamna a chang leh ta a ni. Kum hnih kal ta khan min rawn tlawh a, a khaw hmuh pawh a la ṭha vek a ni. Lalpan a tihdam chuan a vaiin a tidam a ni.
“Aw ka nunna, Lalpa chu fak la,
A thiltih ṭhat zawng zawng chu theihnghilh suh.
Ani chuan i khawlohna zawng zawng a ngaidam ṭhin a;
I natna zawng zawng a tidam ṭhin a ...” (Sam 103:2-3)
Heng thil kal tawhte ka rilrua a rawn lan lai hian, ka thinlungah article atana ziak tura min hrilhtu hi awmin ka hria a. Mahse, ka article ziah zawh ṭep tawh chu ka ngaihtuah a, keini ziak mi reng ni lo tan chuan pakhat ziah pawh a hautak em avangin bul han ṭan ṭhat leh chu ka huphurh a, ziah enah ka en ta lo va. Amaherawhchu, a chang chuan Lalpan kan article hmang hian thu puan chhuah duh a nei ṭhin a, chu chu min hriattir turin kan remchan hun a ngaihtuah ve lem lo a ni. Chutia ka ngaihtuahna a insual lai chuan a thupui tur, “Mitdel kan awm tawh lawng, Jerusalem tharah!” tih hi min rawn pe chawpchilh leh ta nghal a ni.
He thu ka ziah lai hian, mi tam tak, harsatna nasa tak tawk mek, Pathian hnen aṭanga thilmak tak lo thleng chauh lo chuan a puih theih loh turte ka rilruah an lo awm a. Hmeithai, a fapa neih chhun ruihhlo ngawlvei, beidawng taka enkawl mek leh ram hruaitu, kan ram rethei takin hmasawnna kawng a zawh theihna atana ṭhahnemngai em em; mahse, an finna leh thiamnain daih tawh si lo te an ni mai thei. Chu lo pawh, tleirawl, hnawl ni-a inhriat avang leh rilru natna avanga mahni intihhlum hial ngaihtuah mek te, chhungkaw pa HIV/AIDS nena dam chhung ni chhiar mek te, nula tleirawl, mahni in lum aṭanga hla taka hna thawk, hma lam hun engmah chiang lo leh ringtu, an tisaa hling, Pathian hnena laksak tura vawi tam tak ṭawngṭai ṭhin te pawh an ni mai thei e. Heng mite zawng zawng tan hian Isua Krista hi anmahni ṭanpui theitu, chhandam theitu a ni. A hma pawhin a lo ti tawh ṭhin a, tunah pawh hian a la ti leh thei a ni.
Bible-ah hian Pathian hnathawh mak tak tak leh natna a tihdam thu tam tak kan hmu a. Heng thute kan chhiar chang hian kan beiseinate a nung thar leh ṭhin a ni. Pathian hian kan duh zawngte min pe vek kher lo va, kan beisei ang chhanna kan dawn loh chang a tam ṭhin. Amaherawhchu, rinnaa ke kan pen a, kan thinlunga beiseina kan neih tlat chuan, kan beisei leh kan ngaihtuah theih aia hlu zawk, ama nunna ngei, min pe ṭhin a ni.
“Chung thuah chuan eng nge kan sawi ang le? Pathian kan lama a ṭan chuan tuin nge min do thei ang? Ama Fapa ngei pawh zuah lova kan zaa aia petu chuan, thil zawng zawng pawh a thlawnin min pe tel lo vang em ni? Pathian mi thlante chu tuin nge hek ang? Thiam chantirtu kha Pathian a ni si a; tuin nge thiam loh chantir ang? ... Ṭhen suh e, chung zawng zawngah chuan, min hmangaihtu avang chuan ropui taka ngamtu kan ni.” (Rom 8:31-37)
- Dr. Sairengliana Sailo