KUM THARAH HMASAWNNA THAR

Kum thar 2025 kan lo chuangkai leh ta reng mai a, a lawmawm hle a ni. He hun thleng theia kan awm hi Pathianin damna min pek vang chauh a ni a, a hruaina kan chan hi a ropui hle. Kum thar, hun thar a rawn inher chhuak leh ṭhin hi a ṭangkai em em a; beiseina thar, rilru thar leh hmasawnna thar kan neih phah thei ṭhin a ni.

Kum 2025 kum hi eng atan nge hman kan tum? Hmasawnna kum atan hman kan duh chuan engtiangin nge kan nun kawng hrang hrangah hmasawnna kan neih theih ang tih kan inzawh a, kan hmasawnna turte suangtuah mai lo va, ziak a, kan chhiar nawn fo theihna hmun tura kan dah a, a taka kan tih pawh a pawimawh hle. Chhiar theiha kan tar chhuah loh chuan kan tumte hi mumangah a chang leh mai thei a ni.

Mihring nun hi kawng hrang hrang pasarihin an ṭhen ṭhin a. Chungte chu - rilru leh thlarau, chhungkua, Pathian rawngbawlna, hnathawh/eizawnna, mimal nun leh hriselna, sum leh pai leh mi dangte tana nun kawng te a ni a. Heng kawng hrang hrangahte hian hmasawn kan mamawh vek a. Kawng khat chauha hma kan sawn chuan kawng dang kan lo ngaihthah ṭhin avangin heng kawng pasarih atan hian hma kan sawn dan tur kan ziah ṭheuh a ṭul ṭhin a ni.

1. Rilru leh Thlarau: Mihring hian taksa bakah thlarau kan neih avangin kan rilru leh thlarau nun tihchak hmasak kan mamawh hle. Hemi tichak a, Pathian min duan dana kan nun loh chuan kan nun a famkim ṭhin lo a ni. Chuvangin, Pathian hnaihna kawngah engtin nge hmasawn thar kan tum tih kan inzawh a ngai a ni.

A huhova Pathian kan biak ṭhin piah lamah mimala Pathian kan biak pawh tak tak hi a ṭul hle. Ṭawngṭai leh Bible chhiar bakah, Bible hi a zira zir a ngai tak zet a ni. Billy Grahama chuan, "Ṭawngṭaina hi Kristiante hmanraw pawimawh ber a ni," a ti a. Ṭawngṭai leh fianrial hun hman kawngah hma kan sawn chuan kan nun pumpui hian hma a sawn dawn a lo ni. Mi tam tak chuan Bible chhiar chhuak tur te, zir nasa lehzual tur te leh ṭawngṭaia Pathian dawr nasa zawk tur tein kum tharah hian thu an tiamin, goal-te an insiam ṭhin a, keini pawhin hemi kawnga hmasawn turin ṭan kan la thar thei a ni.

2. Chhungkua: Kum tharah hian chhungkua angin engtin nge hma kan sawn theih ang? Eng nge member tinten kan tih ve tur? Chhung inkhawm ṭha zawkin kan nei thei ang em? Kan inhmangaih nan, inrem nan leh thawhho ṭhat zawk theih nan eng nge kan tih tur? Kan chhungkaw mamawh in leh lo bakah, khawsakna atana mamawh hrang hrangte engtin nge kan tuak theih ang? tih zawhnate inzawt chungin chhungkua anga kan tihtur (Family goal) kan intuk a ngai a ni.

Kan naupan lai chuan, ka nuin kum tirah vawk note a la a, kum tawpa kan kawr leina tur te, fridge leina tur te vawk vulhin kan tuak tlang ṭhin a; keinin taima takin vawk chawte kan pe ve ṭhin. Chhungkua anga hmasawnna turte sawi hona hun neih a, tihlawhtling tura kan ṭan rual phawt chuan chhungkaw awhawm tak kan ni thei dawn a ni. Zing thawh hma, hnathawh tam, huan siam, ran vulh etc. chhungkua a tih ho theih, hmasawnna turte hi a tam em em a ni.

3. Pathian Rawngbawlna: Kan nun zawng zawng hi Pathian rawngbawlna a ni tur a nih rualin, Pathian tan bika kan tih ṭhin, Kohhranah leh Chanchin Ṭha theh darhna kawngah te, midangte Pathian hnena hruaina kawngah te engtiangin nge hmasawn kan tum? Kumin chhung hian mi eng zat hnenah nge Chanchin Ṭha hrilh ka tum theih ang? Eng pawl leh ministry rawngbawlna kal tlangin nge Pathian tan ka thawh chhuah ve ang? tihte pawh kan ngaihtuah fel a ngai a.

Kohhran leh rawngbawlna kawng hrang hranga la inhmang ngai lote tan pawh kan tel vena turte kan ngaihtuah a ngai hle. Rinawm taka inkhawm ringawt pawhin midang tam tak a tiphur thei a. "Sunday School hming lam loh niah pawh ka inkhawm vek ang," tih ringawt pawh kum thar atan goal pawimawh tak a ni thei a ni.

4. Hnathawhna/Eizawnna: Puitling tawh tan, hnathawhna leh eizawnna lamah, kum hmasa aia ṭhain, ṭha tawpkhawk (excellent) turin engtin nge ka thawh ang? Eng nge ka thawh belh theih? Engtin nge ṭha zawka hun ka hman ang? tihte kan in zawh a ngai a.

Naupang leh zirlai tan, ka lehkha zirna lamah eng anga hmasawn nge ka tum? Kum kal ta aia result ṭha zawk nei turin engtin nge ṭha zawkin ka zir ang a, ka hun ka hman ang? tihte kan ngaihtuah thei a. Entrepreneurs pawhin 'Idea thar' leh thil siam chhuah thar ṭha eng ang nge kan company-in kan tih chhuah theih ang? tih te kan ngaihtuah a ṭul dawn a ni. Kum kal ta aia hmasawn hrim hrim kan tum a ṭul hle mai. Hma kan sawn loh chuan mi dangten hma an sawn zel avangin kan hnungtawlh a ni tih kan hriat a ngai.

5. Mimal Nun leh Hriselna: Mimal tin hian kan nun ṭheuhah, thiam thil, hriatna, taksa hriselna leh thil dang tam takah hmasawn zel kan mamawh tak meuh a. Olympic-a thiam thil ropui tak tak neite hi vawi leh khata thiam thut an ni lo va, ni tin, kum tin hma an sawn avangin khawvel hmuh thamin an lo thiam ta ṭhin a ni. Mimal tin hian, kan talent dawn ṭheuhah, hma kan sawn chuan kan chhungkua leh kan ramin hma a lo sawn mai dawn a ni.

Tunlai khawvelah phone leh social media ten kan hun hlu tak hi an ei hek nasa em em a, lehkhabu ṭha kan chhiar tlem a. Media aṭangin thil tam tak hre mah ila, lehkhabu aṭanga thil zir leh hriat hi a pawimawh em em a ni tih hriain, lehkha chhiara hriatna kan tih zauh a pawimawh hle mai. Lehkhabu engzat nge chhiar chhuah kan tum le? tihte kan inzawh a ngai. Mark Zuckerberg, Facebook & Instagram etc. neitu pawh hian kum tirah a lehkhabu chhiar chhuah tum zat a sawi fo mai.

Hriselna atan thil tui ringawt ei hi a ṭhat loh avangin ei tur ṭha ei kawngah hmasawn kan tum a ngai. Zuk leh hmuam leh thil ṭha lo kan tihte sim tum thar leh ila, ruih kan chinte phei chu sim a, paih ngam turin thutlukna i siam thar ang u. Hetianga hma kan sawn theih chuan zuk leh hmuam leh ruih theih thil tih tamna ram hi thlak danglamtu kan lo ni thei dawn a ni.

6. Sum leh Paia Hmasawnna: Sum leh pai hi mi tin mamawh, ram hmasawnna leh Pathian rawngbawlna atan pawha pawimawh a ni a. Chuvangin, sum leh pai enkawl leh deh chhuah lamah hian mimal leh chhungkaw tinin hmasawn kan mamawh em em a ni. Keimahni leh kan chhungkaw kham khawp bakah mi dang tan malsawmna ni turin dik tak leh taima takin engtin nge sum ṭhahnem zawk kan hai luh ang? Pawisa hian kum tin hlutna a hloh zel avangin kan lak luh hi a pun ve zel loh chuan kan hnungtawlh tihna a ni a; chuvangin, tam zawk lak luh dan tur kan ngaihtuah a ṭul hle.

Pawisa khawl kawngah Mizoten hma kan sawn a ṭul hle mai bawk a. Dammawh hritlan atan pawisa khawl mang lo tam tak kan awm. Sawma pakhat Pathian hnena pek nachang hre lo leh mi dangte ṭanpui nachang hre lo pawh a la awm theih a. Pek hi pun lehzualna zawk a ni tih kan zir a ṭul hle. Dik lo taka sum lak luh erawh tlakranna mai a nihzia Bible-ah kan hmu a. Tlemte chunga rinawm tlat kan zir chuan tam tak chungah min dah theihzia min zirtir bawk a ni. Sum hi pathian lovin, kan mamawh atan hmanrua a ni tih hria ila. Kan neih chhun dik leh rinawm taka tihpun zel hi Bible min zirtir dan a ni tih pawh i hre tlat ang u.

7. Mi dang Tan Malsawmna: "Nang Malsawmna ni ang che," tiin Pathianin Abrahama hnena a lo sawi tawh angin, keini pawh mi dang tan malsawmna kan nih a ngai a. Kum tharah hian engtiangin nge mi dang tan malsawmna kan nih ve dan tur i ngaihtuah ang u. Ṭanpui ngaite ṭanpuitu, lungngaite hnemtu, tichhetu ni lova tiṭhatu kan nih vek chuan kan ram hi ram nuam tak a lo ni mai dawn a ni. Hmasawnna leh changkanna te hi thil ropui leh man to tak takte ni kher lovin inhmangaihna, inzah tawnna, dan ṭha neih a - zawm leh pawisak mai te hi a lo ni fo. Mi dangte tana malsawmna kan nih theih ṭheuh chuan Pathian pawh kan chungah a lawm ngei a rinawm a, a malsawmna pawh kan dawng zel dawn a ni.

A tawp berah chuan, he kum thar atana hmasawnna thar neih kan tumte, kan Goal hi uluk taka ngaihtuahin, chhungkua angte pawha sawi hovin, ziakin dah ila, ennawn fo ṭhin ila, tihhlawhtlin ngei tum bawk ang u. Tichuan, kum 2025 hi keimahni, kan chhungkua leh kan ram tan kum hlawhtling tak a lo ni dawn a ni.

- Dr Vanlalsiama Chhangte.