Guest writer
NexGen
SAL HMEICHHE NAUPANG TE AṬANGIN AW!
II Lalte 5-a sal hmeichhe naupang tê hi a hming kan hre lo va, kum engzat nge tih leh tu nge a nu leh pa kan hre lo. Bible-a kan hmuh chhun chu hmeichhe naupang, indona avanga Israel aṭanga Suria-hoten sala an man a ni a. Suria lal sipai hotu, Naamana nupui rawngbawl tura hawn, a hnathawhsakate tan chhandamna ropui tak thlentu niin, Pathianin a hmang tho tih hi a ni. Naupangte hi chhandamna thu hriltu an ni thei tih hi a lang chiang hle mai. He naupang tê chanchin, II Lalte 5:1-3 inkara kan hmuh aṭang hian, nu leh paten fate kan zirtir tur pawimawh tak tak tun ṭuma sawi lan ka duhte chu –
1. Sal hmeichhe naupang Pathian rinna: Deuteronomy 6:6&7-ah kan hmuh angin, Pathian thupekte chu kan fate ṭhahnemngai taka zirtir tur kan ni a. Sal hmeichhe naupang hi a chhungte chanchin hre lo mah ila, zirtir a ni tih a chiang hle mai. Zawlnei Elisa a hria a, Pathianin thil ropui tak a ti ṭhin tih pawh hriain, Pathian a ring a ni. Harsatna leh hrehawmna tinreng tuar a, a chhungte lak aṭanga lak hran ni mahse, a rinna a thlahthlam lo. Keini ni ta ila eng nge kan an ang le? Kan tu leh fate hi kal bosanin emaw, anmahni zawk hmun hranah awm se, an rinna an thlauhthlak loh nan kan zirtir tawk em? Kan rinna hi tu mahin min laksakin, min sawhsawnsak thei lo va. Chu Pathian kan rinna chu kan fateah kan hlan chhawn a, rinna kawnga ke kan penpui a ṭul a ni.
Mizoram hi Kristian kan nihna pawh kum 130 chuang a ni tawh a, zaa za Kristian kan ni ta hauh lo mai. Pathian awm ring lo kan tu leh fate zinga an awm ta maite hi tu mawh nge ni ta ang le? Kan rinna hi kan hlan chhawng tawk lo tihna niin a lang a, hmasawn tura beih kan ngai a ni.
Rinna kawnga ke kan pen theihna hmasa ber chu in chhung khura chhungkaw maicham vawn nun hi a ni a. Leviticus 6:13, “Maichamah mei a nung reng ang a, a mit tur a ni lo,” tih kan hmu a. ‘Chhungkua hi kohhran tê ber, sorkar tê ber, zirna in tê ber, mihring nun inchher ngilna hmun a ni’, an ti ṭhin a. Chhungkuaa ni tina Pathian be ho kan nih chuan, Kristian chhungkaw innghahna lungphum phumin, kan fateah rinna chi kan kui ṭiak ṭan nghal der a ni. Hei bakah hian, kan faten kohhran an belh tlat theih nan hmahruaitu kan nih a pawimawh em em a ni.
2. Mi dang khawngaihna leh lainatna a nei: Sal hmeichhe naupang tê kha sala mantu, a chhungte laka tiṭhentute inah awm mahse, a pi leh pu kha a lainat thei tlat zuk nia! Naamana taksa damlo, enkawl dam theih loh, thih mai hmabak rilru tur kha hrethiamin, a rawngbawlsak a pi tan a hrehawm turzia pawh a ngaihtuah pha ve a ni ngei ang! Taksa leh rilrua hrehawm an tawrhnaah khan khawngaihna rilru a pu a, Isua zirtirna ang kha a sal tanna hmunah a nunpui a, ṭanpui duhna a nei tlat a. Engtin nge khatiang rilru kha a put theih le ka ti ṭhin!
Tunah chuan, tu pawh mai hi kan duham vek emaw tih turin, mahni tan chakai khawrh kan inzirtir nasa a. Silchar kawng a ping dawn tih kan hriat veleh kan neihsa bak kan in lei khawl ṭeuh a. Petrol a vang dawn tih thawm a rik hlekin, nei reng pawhin chan loh hlauin kan intlar nghal dul a. Kan duham luat avang hian mi d`angte lainatna leh khawngaihna kan tlakchham phah fo mai niin a lang.
He naupang rilru thianghlimna leh a chetzia hi puitling zawkte pawhin kan zir thar a ngai hle mai. Matthaia 18: 3-a kan hmuh, “Ani chuan naupang tê hi a ko va, an hmaah a dintir a, ‘Thu dik ka hrilh a che u, in inlamleta naupang tê ang hi in nih loh chuan vanramah in lut tawp lo vang,’ tih hi puitlingte pawhin vanrama kan luh theih nan kan zir a ṭul a ni. Kan chunga ṭha lem lote chungah rilru chhia pu lo va, an ṭhatna tur kawhhmuhtu nih hi in chhung aṭangin kan inzirtir a pawimawh a ni.
1 Petera 3:8-ah, “A tawp berah chuan, in za-in rilru hmun khat pu ula, inlainatin unau angin inhmangaih tawn ula, inkhawngaih tawnin thuhnuairawlh takin awm rawh u,” tih kan hmuh ang hian, mi dangte chunga lainatna leh khawngaihna lantir thei tura keimahni pawh inen fiah a, kan fate pawh kan zirtir a ngai a ni.
3. A ṭawng chhuak: Rinna hi thil tih tel lovin a thi tih kan hria a. He sal hmeichhe naupang tê hi chuan a rinna kha a tana dinhmun hlauhawmah pawh, thil tih, ‘ṭawng chhuakin’ a lantir ngam a ni. “Ka pu hi Samari khuaa zawlnei hmaah va kal sela ka va ti em ve aw! A phar hi a lo tidam mai tur a,” tia a sawi khan, a pu kha va dam ta lo se a tan a pawi mai thei a ni. Mahse, huaisen takin a rinna chu a din chhuahpui ngam a. Pathianin a tidam thei tih rinhlelhna tel miah lova sawi theihna, rinna a nei hi a ropui hle a ni.
Tute pawh hi, Pathian hian chhan neiin, kan awmna hmun ṭheuhah min dah tih hi kan hriat a, kan pawm thiam a ṭul a. Chhungkaw awmzia te, kohhran leh khawtlang inlaichinna awmzia inzirtirin, mi dangte tana malsawmna kan nih theihna turin kan fate pawh inpengtawn kan nih hi kan hrilh fo a ngai a. Mahni hmasialna khawvela kan chen mek lai hian, ringtute hian zir tur kan ngah bik tih pawh hriat a ṭha hle. Naupangte thil tih theih chu a sang viau lo ang, mahse, ṭawngkam ṭha leh hawihhawmna te, ṭanpui ngai ṭanpui duhna thinlung an neih theihna turtea zirtir a theih a. Chutiang nun chu an sikul kainaah te, an ṭhian kawmnaah te an nun chhuahpui chuan Pathian rawng an bawl tihna a ni mai a. Ephesi 5:29-ah, “Tu man mahni tisa an haw ngai si lo va; an chawmin an duat zawk ṭhin a ni. Kristan kohhranho a chawma a duat ang hian,” tih kan hmuh angin, puitling zawkte pawh, mi dangte nen kan inkar ṭhatna tura inthawhsak tawn a, thil ṭha lote pawh kan ṭhatna turin, huaisen tak a, intih mualpho tumna rilru tel si lova kan inhrilh te pawh a ṭul awm e.
4. Rinna beiseina thilpek a pe: Hruaitu ṭha sawinaah hian he sal hmeichhe naupang hi sawi lan a ni ṭhin a; tute pawh hi hruaitu kan ni thei tih sawifiah nan hman ṭhin a ni. A hnathawhnaah khan a pi leh puten a thusawi kha an awih loh thu kan hmu lo va, Naamana khan rang takin Lal hnenah phalna lain, Samari khua chu thilpek tam tak kengin a pan nghal thu kan hmu zawk a. Khawvela beiseina nei tawh lo kha, sal hmeichhe naupang thusawi khan a tilawm em em a, ‘death sentence to hope’, phar natna thihpui mai theiin beiseina a hmuh phah ta a ni. Kan fate pawh hi mi dangte kawng dik kawhhmuhtu an ni thei tih a lang fiah hle.
Kan khawsak a harsain, kan fate duh leh mamawh zawng zawng pawh kan ban phak lo a ni mai thei. Mahse, keini aia dinhmun ṭha lo zawk sal hmeichhe naupang hi kan hriat chhuah fo ka duh hle mai. Amah a inkhawngaih lo va, a awmna hmunah a tih tur ṭha takin a ti mai ni lovin, a awmnate tan malsawmna a thlen a, chhandamna a thlen a ni.
He sal hmeichhe naupang nun hi Josefa nun nen pawh khan a inang ka ti viau mai. Josefa pawh naupang têin sala hralh a ni a, a hralhtu a unaute ngei kha huat a hnekin, a chhungkua leh a hnam chhandamtu a ni hlauh thung. Chhangper 5 leh sangha 2 hmanga mipui 5000 hrai annih theihna pawh mipa naupang a ni a; naupangten Pathian rawng an bawlna hian rah ṭha tak a chhuah fo. Sal hmeichhe naupang rawngbawlna chuan Naamana phar a tidam mai ni lovin, Israelte Pathian a hmuh phah a; pathian dangte hmaah ni lo, LALPA hnenah chauh halral thilhlan leh inthawina hlan a tum ta a nih kha.
Kan taksaah harsatna leh natnate kan tawk fo va, kan ṭawngṭai ṭhin hi a ṭha em em a. A lo dam mai lo anih pawhin damna famkim Isua beisei tlat ang u. Kan taksa thi thei tan chauh damna beisei lovin, he lei taksa a thih huna thi ve lo tur, kan thlarau chhandamna tur hian Pathian rinna leh hma lam beiseina eng nei tlat ila, chu chu kan fate kan zirtir thar pawh a ṭul tak meuh a ni.
1 Timothea 2:4-ah, “Ani chuan mi zawng zawng chhandama awmah leh thutak hriaah a duh a ni,” tih kan hmu a. Pathian hian nang leh kei hi eng dinhmunah pawh ding ila, he sal hmeichhe naupang tê ang hian, mi dangte chunga khawngaihna leh lainatna lantirin thil ṭha ti tur leh, kan rinna hi kan fate aṭangin mi dangteah hlan chhawng turin min duh a. Chu chu kan nun chhuahpui a, beisei nei lote tan beiseina eng, Lal Isua kawhhmuhtu kan nih theih nan, Lalpa’n mal min sawm ṭheuh rawh se.
- Ammie Lalnunpuii