BEZALELIAN

Bezalela chanchin hi Bible-ah hmuh tur tam lo mahse, kan hmuh chhunah erawh kan mamawh ber zinga mi, thlarau thilpek danglam tak a dawn thu kan hmu a. Thlarau Thianghlim thilpek dawng emaw, thlarau mi nia kan ngaih ṭhinte chu tihdamna thilpek dawng te, han ‘Halleuiah!’ pap thei te, kohhran inkhawm leh Pathian faknaa han lam thei mai te, thusawi thiam te, ṭawngṭai thiam riau te, mittui hnam deuh reng khawpa thlarau hruaia awm te hi an ni ṭhin a. Heng mite hi ‘Rau’ deuh bikin kan ngai tlangpui ṭhin ti ila kan sawi sual awm lo e.

Exodus 31:3-5-ah chuan, “Tin, ani chu finna te, hriat thiamna te, hriatna te, kawng tinrenga themthiamna te, thiltih tur fing taka suangtuah thiamna te, zeh tura lunghlu phel thiamna te, thing zai mawi dan thiamna te, kawng tinrenga themthiamna te nei turin Pathian Thlarauvin ka tikhat tawh e,” tiin Pathianin Mosia hnena Bezalela chungchang a sawi kan hmu a. Heta ‘Thlarau’ tih hi, themthiam bikna petu Pathian awmpuina sawina a ni, an ti. A chunga kan sawi tak ang khian, ‘rau’ viaua kan lo ngaih loh thiamna leh theihna tam tak, rawngbawlna, eizawnna leh ni tin nuna ṭangkai taka kan hman turin, Pathian Thlarauin mi a lo thuam ṭhin a. Chungte leh Bezalela nun aṭanga zir tur awm angte zir chhuaktu, ‘Bezalelian’ kan lo nih theih ṭheuh hi he thuziakin a tum bul chu a ni.

Bezalela Hming leh Chawr Chhuahna

Bezalela hming Bible-a kan hmuhna hmasa ber chu Exodus 31:1-a kan hmuh hi a ni a. Bezalela chu an hnam tana mi pawimawh, Amalek an beih lai pawha Mosia kut chawikan saktu Hur-a tupa a ni (Exodus 17:10–13). Hebrai ṭawnga מִשְׁכָּן (mishkan - Bezalela) tih chu ‘Pathian hliahkhuhna hnuai’ tihna niin, Pathian venhim tih a kawk a. Heta ṭanga ngaihruat theih chu Bezalela hi, a hnam piahah, a hming put chhan ang taka Pathian hriat leh thlan a ni tih hi a ni.

Kan tu leh fate identity ‘nihna’ atana an hming kan sak hi kan sakhuana nen inzawm - Pathian hming kai, van lam kawk a ni tlangpui a. Chu loah chuan kan hnam nena inzawm hming kan puttir bawk. Kan tu leh fate tana kan tih theih ṭha ber ti turin, ngaihtuahna thuk tak senga an hming kan sa ṭhin hi a lawmawm hle. Amaherawhchu, an hming awmzia an nunpui theihna tura enkawl hi kan mawhphurhna a ni tel tih hi hriat hmaih loh a ṭha. Chutiang anga enkawlna kan dawng lo a nih pawhin, mi mal tin hian chhia leh ṭha hriatna hmangin ṭan i la ang u. Bezalela hian a hming awmzia ang takin, Pathianin a koh aṭangin a mawhphurhna a hlen chhuak a ni.

Pathian Kohna leh Thuamna

Bezalela koh a nih thu hian beng a verh em em chhan chu, Bible-a Pathian Thlaraua tih khah kan hmuhna hmasa ber a nih vang a ni (Exodus 31:3–4). Pathianin Bezalela a kohna hi hrilh lawkna thu sawi tur emaw, lal leh roreltu ni tur emaw, ral donaa hruaitu tur emaw ni lovin, Biak buk sa a, a chhunga awm tur bungrua siam turin a ni. Hei hian Pathianin a rawngbawlna atan inbuatsaihna ṭha leh chipchiar (details), thil mawi leh ṭha tak a duh tih a hriat theih.

Bezalela thuam famkim a nihnate chu:

Finna (chokmah) – Suangtuahna ṭha taka hman chhuah theihna

Hriatna (tebunah) – Thil hriat thukna leh hriat thiamna

Thiamna (da‘at) – Tih dan tur leh hman tur chi hrang hrang ngaihtuah thiamna

Kut themthiamna (melakhah) – Mawi taka thil siam chhuah theihna

Pianpuiin a ken kut themthiamna, rimawi tum thiamna, milem ziak thiamna, ei siam thiamna, infiamna lama theih bikna nei, pianpui BA nei kan tih ang te pawh a awm theih tho awm e. Amaherawhchu, Bezalela anga thlarau thuam chikim sawi tur hi kan vang viau. Pathian Thlarau Thianghlim ropuizia, thitihtheihzia, finzia leh rem hriatzia hi Bezalela-ah hian kan hmu a. Heng thiamnate hi Thlarau Thianghlim chhun khah a nihna aṭanga a neih a ni. Mi mal tinte hian, Lal Isuan vana a lawn chhoh dawn a, “Nei rawh u,” tia min duhsak em em, Thlarau Thianghlim chu kan nei ve thei a. A hnenah ni tin inhlan thar a, Thlarau Thianghlim chen chilhna chang tura kan inpek chuan, kan kawng zawhah Bezalela a pek ang hi, kan mamawh ang zelin min pe thei tih ring tlat ang u.

Mi dangte nena thawhho

Bezalela chu hna pawimawh tak thawk tura koh ni mahse, amah chauha thawk tura tih a ni lo va. Amah ṭanpuia a, thawhpui turin Dan hnam a mi Oholiaba chu Pathianin a ruat tel a (Exodus 31:6). A hming awmzia chu, “Ka puan in chu Pa (Pathian) a ni,” tihna a ni. Bezalela ang bawkin Oholiaba hi, inbiakna puan in atana thil pawimawh siam turin Lalpan a thlang a ni. Hei hian hnam hrang inkara inpumkhatna leh inunauna a lantir kan ti thei awm e. Anni pahnih hruainain Biak buk siam hna chu hlawhtling takin an thawk thei a.

Bezalela leh Oholiaba te inkarah hian ropui zawk duhna avanga inerna, ṭha zawk nih duh vanga insawiselna hmuh tur a awm lo va. Kan rawngbawlpui te, kan hnathawpui te, kan ṭhian te leh kan chenpui te chunga kan tih ve atan a ṭha hle. Anni pahnih hi hnam hrang an ni chungin, Pathianin hna thawk tura a kohnaah an inngeih loh leh innghirngho thu hriat tur a awm lo va, an inṭhen thu hriat tur a awm hek lo. An kova innghat rawngbawlna chu inrem takin an hlen chhuak a. Keiniho pawh hi mi dangte nena rem taka rawngbawl ho, thawk ho, inkawm ho leh cheng ho tur hian Pathian Thlarau thuama awm turin mahni zawn ṭheuhah hma la ila, chutah chuan Lalpa malsawmna a awm ngei dawn a ni.

Mi dangte chher

Bezalel-a te rawngbawlna a pawimawh leh deuh chu ‘mentorship’, mi dangte chher a ni. Hetah hian hruaitu ṭha zia a lang tel a. Exodus 35:34-ah, “… an pahnihin, mi dang hnena thil siam zirtir thiamna pawh Lalpa chuan a pe bawk a ni,” tih kan hmu. Heng mite pahnih hi, mihring finna leh remhriatna pek an nih piahah, Pathianin mite zirtir tura finna pein a thuam a ni.

Sap thufing chuan, “Chak taka kal i duh chuan nangmahin kal la, thui tak kal i duh chuan a huhoa kal zir rawh,” a lo ti a. Pawlah leh hnathawhna hmunah pawh, pawl thil tum a hlawhtlin theihna turin thawhhona ṭha leh mi dangte chher hi a ṭul hle. Kan tu leh fate hi, puitling taka chher turin, in chhung aṭangin kan zirtir an ngai a.

Israel faten engkim an tih zawh hnua Mosia’n an hnathawh a endik khan, Lalpa thupek ang chiahin, Biak buk leh thil dangte chu an siam a ni tih a hmu a (Exodus 39:42). Thawhhona ṭha leh mi dangte chher hian kan hnathawhah hlawhtlinna a thlen thei a. Mi dangte zirtir duh tho, thiam lo chi pawh a awm ve theih awm e. Lalpa hnenah thiamna dil zel ang; anni pawh a pek chuan keini pawh min pe phal em em dawn a ni.

Bezalela leh thlarau malsawmna

1. Pathianin a kohte hi an hmanrua tur nen a thuam ṭhin – Bezalela kha Pathianin a ko a, a thlan khan, Thlaraua thuam a ni. Pathian hian a rawngbawl tura mi a kohin, an mamawh ang zelin a thuam ṭhin.

2. Kan hnathawh hmangin Pathian a chawimawi theih – Bezalela hna chu Pathian tan a ni a, kan thil tih apiang hi ‘Lalpa tan a ti’ angin a thawh theih a ni (Kol. 3:23).

3. Thuawih a pawimawh – Bezalela chuan Pathian thu chipchiar taka zawmin hna a thawk. Ringtute nunah hian pumpelh (short-cut) a awm lo. Rinawm taka Pathian hnung zui tur kan ni.

4. Thiamna hi Pathian thilpek a ni – Thil suangtuah thiamna leh themthiamna hi Pathian thilthlawnpek a ni a, ama ropuina tura hmang tur kan ni.

5. Mi dang chher hi rawngbawlna a ni – Mi dangte a zirtir theihna khan Pathian hnathawh chhunzawm zel tura chhuan tharte (next generation) chher a ṭulzia a tilang.

6. Thawhhona chuan hnathawh a tihlawhtling – Amah chauhin hna a thawk lo va, mi dangte nen an thawk ho a ni. Pathian hian mi dangte nena inlaichinna ṭha nena thawhhona a ngaih pawimawhzia a lang.

Bezalela koh a nihna hi Pathian biakna danglam tak, themthiamna hmanga Pathian fak leh chawimawina a ni ti ila a sual awm lo ve. A thiamna leh hnathawh aṭangin Thlarau Thianghlim chen chilh nih pawimawhzia kan hmu a. Pathianin thiamna leh theihna hrang hrang min pekte hmang hian, Bezalela anga Pathian chawimawina atana kan hlan chuan, Pathian leh a mite tan hna ropui tak kan thawk thei a ni.

Chhungkaw enkawl thiamna te, eizawnna tur kawng zawh thiamna te, rawngbawl ho thiamna te leh kan mamawh tinreng te min pe theitu hnenah, Pathian Thlaraua tih khah i dil ang u. Thinlung taka phur sarh (Exodus 36:2) chunga ‘Bezalelian’ ni turin duhsakna ka hlan a che u.

~Ammie Lalnunpuii