CHHUNGKUAA PA MAWHPHURHNA

Pathianin chhungkua min dinsakah hian, Pa chanvo pawimawhzia hi, Mizote hian kan hre fuh tawk lo deuh emaw ni tih theih tur a awm fo mai. Khawtlang leh a nawlpui thil tih a hnemhnanpui awm tak tak, chhungte tana beisei ngam mang loh, chhungkuaa mahni hmun luah lum zo lo hi kan tam viau mai awm mang e! Kan chhungkaw tana hruaitu ṭha ni turin Pathianin min dah a. Chu chanvo pawimawh tak kal kana rawng kan bawl ṭhin hi, rawngbawlna tluantling a ni thei ang em? Rawngbawlna thlahthlam si lovin, chhungkua ngaihsak chunga rawngbawlna kalpui hi chhung tina pate mawhphurhna a ni tih kan hriat a pawimawh hle awm e. Chhungkuaa pa mawhphurhna kan sawi dawn a, ngun taka ngaihtuah chungin, eng dinhmunah nge kan din ve tih inenfiah chunga ṭan la thar ṭheuh turin kan insawm a ni.

ENG ANG PA NGE KAN NIH VE?

Mi chi hrang hrang kan awm angin pate pawh chi hrang hrang kan awm a. Kan rama pate hi chi hrang paliah a ṭhen theih awm e. Pakhatnaah chuan, ‘laiking fa neih’ an tih ang deuha nupui leh fanau nei ve duah si, enkawl leh kilkawi kawnga engmah tih nei leh si lo pa a awm theih a. Pahnihnaah chuan, ‘ṭhu thluang’ kan tih ang, pa hming chu pu ve si, pa dinhmun luah zo lo, in chhung khurah hmuh tur awm ve reng si, pa tih tur leh mawhphurhna engmah hlen tum lo, nupuite tih sa ring ringawt hi a awm theih bawk a. Pathumnaah chuan, ‘vantlang/sawrkar makpa’ an tih ang deuh, mi dangte tana ṭangkai leh hlu em em, khawtlang leh kohhran tan pawh a chhenfakawm tak, mahni chhungkaw tana pa dinhmun luah zo leh si lo an awm leh a. Palinaah chuan, ‘Pathian ṭih pa’, Krista lal leh chhandamtua vuan tlat, Pathiana innghat, Bible zirtirna anga Lalpa thununna leh zilhnaa chhungkua enkawl tlattu pa an awm ve thung. Pathian ṭih pate chuan chhungkaw maicham an vawng nung tlat a, rinawmna vawngin, an nupui fanaute tan innghahna tlak an ni ṭhin. Heng chhungkaw pa kan sawi zingah hian khawi huangah ber khian nge kan inkhung ve le?

KAN RAM MAMAWH CHHUNGKAW PA CHU ENG ANG NGE?

Kan ram mamawh chhungkaw pa nih hi thil awlai tak a nih hauh lo va, thu tam tak sawia fiah chi a ni bawk hek lo. Amaherawhchu, chhungkaw pa, kan ramin a mamawh nia lang chu heti hian han sawifiah dawn ta ila. Lawng siamtute hian lawngte hi, thlipui leh ruahpui a lo thlen a, tuifawn leh chhumpui nasa tak a lo zin changa zin ṭhulh a, lawng chawlhnaa thlun beh turin an siam lo va. Chu’ng thil zawng zawng a lo thlen hun pawha chhe lo turin an duang ṭhin a ni. Thirchakai (lawng thlung bettu) ang mai a, Pathianin kan chenna tura min pek khawvela engmah tithei lova fate thlung bet tlattu; thilfim a lo tleh hun chauha lawng puanzar zar pharh a, fate chhuah zalentu pa hi kan mamawh chu a ni lo va. Lighthouse (lawnga zin mite kawng kawhhmuhtu) anga thlipui leh ruahpui, tuifawn leh chhumpui karah pawh hmangaihna nena kawng dik kawh hmuh tlat theitu pa hi kan ram mamawh chhungkaw pa chu a ni dawn lawm ni? Kan chenna khawvel hi inkhung beh a, a him chin chauha pen chhuahna tur hmun a nih tlat loh avangin, hun harsa leh buaina karah pawh, mi dangte tana malsawmna ni tura kawng kawhhmuh thei pa ni turin kan inbuatsaih a ngai. Chutiang pa chuan kan ram mamawh mipa a chher chhuak a; chhungkua, Kohhran leh khawtlangin kan thlamuanpui an ni nge nge ṭhin.

PA TLING (QUALIFY) TURIN ENG NGE NGAI?

Tu mah mi ṭha famkim kan awm loh avangin pa ni tura tling (qualify) zo a awm theih awm lo ve. Nimahsela, Pathian nen chuan engkim kan tithei tih ringtute hian tih ve tur kan nei. Kan tih ve tur nia langte hi i han thlir ho dawn teh ang.

1) Adama kha amah chauha a awm Pathianin ṭha a ti lova, a kawppui awm mi a siamsak tih Bible-ah kan hmu a. Kan kawppui awm mi hi kan zawn thiam a ngai hle. Pathian fak leh chawimawi a, Kristian chhungkaw dinpui theih tur kawppui neih hi kan tih hmasak ber tur a ni ngei ang. Chu chu pa tling (qualify) tura rahbi pawimawh hmasa ber a ni.

2) Thu, a chhia a ṭha thlen ngamna pa nih a pawimawh. Tleirawl tam tak, an harsatna pate hnena an thlen ngam loh avanga nun kawng dik lo zawh ta sawi tur an tam ta hle mai. Pa tam ber chuan fate ṭhatna lai chauh kan dawng thiam a, an chhiat lai ber pawha an thu dawng sawng thei tura inbuatsaih lawk hi pa tling (qualify) tura kan mawhphurhna a ni.

3) Kan nupui fanauten tihsual an neih chang pawha ngaihngam taka an haw ngamna chhungkua kan din a pawimawh. Kan fate chu eng din hmunah pawh ding se, sual kawng lo zawh tawh pawh ni se, lo hawna tur chhungkua an nei tih hriattir hi pa tling (qualify) tura kan tih makmawh a ni.

4) Fate tana entawn tlak pa hi kan ram hian a mamawh em em a. Kan faten, “Ka pa ang hi nih ka duh,” an tih theih tur khawpa entawn tlak nih tum hi pate tana chona nasa tak a ni ngei ang. Naupangten an ngaihsan hmasak ber chu an pate hi an ni, mi thiamte chuan an ti a. Hetiang hi a nih avangin, an lo ṭhang lian a, entawn tlaka kan nun leh si loh hian fate kan tibeidawng tih kan hriat pawh a ṭul hle. Entawn tlaka nun hi pa tling (qualify) tura kan mawhphurhna a ni.

5) Kan fanute tan pasala neih tlak tur anga nun kan inhuam em le? Kan fanute hian, “Ka pa ang hi chu pasal atan ka duh lo,” min tih mai chuan a pawi vawng vawng ngawt ang. “Ka pa ang ngei hi pasal atan chuan neih ka tum,” an tih theih erawh chuan, pa tling (qualify) tura kan tih tur kan hlen a ni ngei ang.

6) Pa tam tak chuan chhungkuaa mawhphurhna pum bilh vek an tum ṭhin a. Hei hian chhungkaw khawsak honaah harsatna tam tak thlen fo. A uar zualte phei chuan an zin bo hlan pawhin, ral khat aṭangin, rorel an tum a; chhungkaw nu zahawmna leh thuneihna a tihniam vek thei a ni. Fate pawh an phak tawka mawhphurhna leh thuneihna pek thiam hi pa tling (qualify) tura thil zir thiam ngai ber pakhat a ni.

7) Fate rin ngam pa nih hi a pawimawh satliah mai lo va, chutiang awm lohna chhungkuaah chuan kim lo a awm tihna a ni zawk. Kan faten an thuruk leh harsatna an thlen ngamna pa nih hi, kan ram dam lehna tur atan pawh thil pawimawh vawrtawp a ni. Nupui fanauten an rin ngam pa nih hi pa tling (qualify) tura thil ṭul a ni.

8) Chhungkaw mamawh phuhruksak thei nih hi pa zawng zawng chanvo leh mawhphurhna a ni. ‘Mamawh’ kan tih hian tisa mamawh, ei leh in, silh leh fen, in leh lo dinna atana sum leh pai thawh chhuah chauh hi emaw kan ti palh ang tih hi thil hlauhawm tak a ni. Rilru leh thlarau lama chhungkaw mamawh, thlamuanna, himna, chawlh hahdamna, innghahna tlak nih hi pa tling (qualify) tura kan mawhphurhna zawk chu a ni.

9) Counsellor ṭha nihna pawimawh ber an sawi chu ngaithlatu ṭha nih hi a ni a. Nupui fanaute thu leh hla ngaihthlaksak nachang hre lo pa hi engzat tak awm ang maw? “Pa ber ka nia, ka thusawi hi ka chhungten min ngaihthlak chuan a tawk,” tih palh hi thil hlauhawm tak a ni. Kan nupui fanauten sawi duh leh ngaihdan an neihte ngaihthlaksak fo hi pa tling (qualify) tura kan mawhphurhna a ni.

10) Pathian ṭih chung a, kaa sawi ringawt lo va, nuna entawn tur chhawp chhuak ṭhin pate hi, nupui fanauten an thlamuanpui, pa tling (qualify) te chu an ni. Thusawi awm hauh lo pawha an chet zia aṭanga an nupui fanauten, “Hei hi Pathian ṭih mi awm dan a ni,” an tih theih ang nun neitu hi, pa tling (qualify) tura kan sawi tak zawng zawng khaikhawmna a ni awm e.

Sawi tur tam tak awm zingah heng thil sawm chauh pawh hi chhung tina pate hian ngai pawimawhin, a tihhlawhtlin kawngah ṭan la ṭheuh thei ila; Kristian chhungkua dinna kawngah hmasawnna tam tak hmuh tur a awm ngeiin a rinawm. A tihlawhtling turin Thlarau Thianghilm puihna kan mamawh tih erawh theihnghilh hauh loh tur a ni. “Chakna ni lovin, thiltihtheihna ni hek lovin, ka thlarau zawkin le,” tih hi Kristian chhungkuaa pa mawhphurhna hlen tura kan mamawh ber a ni reng fo vang.

– Lalnunsiama Khalthang