PA PATHIAN THINLUNG

Kan Bible-a Lal Isuan tehkhin thu a sawi zingah ‘Fapa Tlan bo thu’ (Luka 15:11-31) hi kan hriat lar pawl tak a ni awm e. He tehkhin thu-ah hian pa pakhatin fapa pahnih a nei a; a naupang zawk chuan a pa dam lai ngeiin a ro chan ai a dil a. Hei hi an hnam dan ang lo tak a ni a, an chhungkaw tan pawh thil zahthlak tak a ni ngei ang. A pa chuan huaisen takin, khawtlang leh sakhaw hotute ngaihdan ni dawn lo mahse, thilphal takin a fapa hnenah a ro chan ai chu a pe a. A fapa thinlung chuan an chhungkua chu a chhuahsan tawh a, a thuneihna hnuaiah lung si lo taka awm luihtir ai chuan, a tan thil ṭha zawk duhsak a nei a ni mahna!

A ro chan ai zawng zawng nena ram hla taka a fapa kal tur chuan a pa thinlung chu a tina hle ang tih a rinawm a; mahse, tihluihna emaw, ṭawngkam ṭhaa chelh a tum thu kan hmu lo va. Tlangval chuan a neih zawng zawng chu a va khawh ral a, ṭam nasa takin a nang a, ei tur tlachhamin a lo awm ta a. Dikna leh rinawmna tel lova nun hi a tawpah chuan retheihna leh lungngaihna mai a lo ni a. Duh duh dana awm chu duh loh dana awmna an lo ti ṭhin reng a ni.

Tlangval chu mi vawk rual enkawlin a inhlawh a; tu mahin ei tur an pek loh avangin vawk chawte chu ei ve mai a chak rum rum ṭhin a. Sum tam tak neia nuam lutuka a awm lai kha chuan amah ngaihlu a, ṭanpui duhtu tam tak an awm ngei ang. Mahse, a dinhmun a lo chhiat takah chuan ṭanpuitu reng a hmu lo. Mi nihna hriat chian tum lo, an dinhmun leh thil neih te, an lak aṭanga hlawkna an hmuh theih aṭangtea mi hlutna chhut mai ṭhin hi tam tak an awm reng a ni. Hei hi lungchhiatthlak hle mahse khawvel dan a nih miau avangin mi puitlingte chuan, anmahni mi mal chunga thil thleng bik a ni lo tih an hrethiam ṭhin a ni.

Rilṭam taka a awmna hmunah chuan tlangval chu a inhre chhuak a. A pa hnena inhlawhfate pawhin chaw ei sen loh an nei ṭhin tih hriaiin, “Ka tho vang a, ka pa hnenah ka kal ang a, a hnenah, ‘Ka pa, vana mi chungah leh nangma mit hmuhin thil ka tisual e; i fapaa vuah tlak ka ni ta lo ve; i hnena inhlawhfa pakhat angin mi siam ve rawh,’ ka ti ang,” a ti ta a ni. Rilṭamna leh harsatna te hian kan hriatna a lo tichak a, tlawm thei turin min lo buatsaih ṭhin a ni.

In lam pana a kal chu a pa chuan hla tak aṭangin a lo hmu a, khawngaihnain a khat a; a tlan a, a fapa chu pawmin a fawp ngawih ngawih a. A pa chuan a fapa chu a lo hmu fuh nge, ni tin a lo haw takin tiin a lo thlir ṭhin ni ang le? A fapa a lo dawnsawn danah a hnuhnung zawk hi a nih ngei a rinawm! A hnena thupha a chawi mawlh mawlh laiin a pa chuan puan ṭha ber rawn sintir a, zungbun leh pheikhawk te rawn buntir turin a chhiahhlawhte chu thu a pe nghal a. A fapa bo a hmuh leh ta chu a thi a, a lo nung leh ta ang maia ngaiin, a lawmna ruai ropui tak a ṭheh ta a ni.

Israel hnam zingah pate hian dinhmun pawimawh tak an luah a, chhungkuaah thuneihna tawp an nei a. He tehkhin thua pa ber hian a thuneihna chu a fate chungtlak nan hmang lovin, hmangaihna mak tihlanna atan, ngaihdamna leh siam ṭhatna atan a hmang zawk a. A duhthlanna ngeia tlan bo, a fapa pawhin a kiangah, a tan hmun a awm tih a ringhlel lo a ni. A pa hian Pa Pathian thinlung, hmangaihna leh khawngaihna khat a lantir avangin tun huna pate tan hian a va entawn tlak tehreng em!

Pathian thu hian pate dinhmun hi a dah sang hle a, an in chhunga khawsa zawng zawngte chungah a dah a. Nupui lu chu pasal a nih avangin nupuite chu an pasalte hnena intulut tur an nih thu Ephesi bung 5-ah kan hmu a. Chumi rual chuan, Kristan kohhranho a hmangaih a, an aia amah a inpe ang khan pasalte chu an nupuite hmangaih turin a ti bawk a. Hei hi nupa inpumkhat, hmathlir inang nei ni turin a pawimawh em em a ni.

Pathianin Adama a siam khan, a kawppui awm mi, amah ṭanpuitu tur (Hebrai ṭawnga ‘ezer’) Evi a siam a. Evi chu Adama thuhnuaia awm a, a duh apiang a tih theih nana ṭanpuitu tur ‘assistant’ ni lovin, amah tibikimtu, tichak lehzualtu tur a ni. An inlaichin danah pawh inpumkhat a, intluk tlang a, mawhphurhna insem tura siam an ni a. He khawvel an hmachhawnnaa inkawp a, ṭang dun tlat tura duan an ni.

Evi leh Adama te kha nupui leh pasal hmasa ber, nu leh pa hmasa ber an ni a. Bible chuan, “... mipain a nu leh a pa a kalsan ang a, a nupui a vuan ang; tichuan, tisa pumkhat an lo ni tawh ang,” (Genesis 2:24) a ti a. Mipain nupui a neih tawh chuan, mahni kea dingin, a nupui nen chhungkaw hrang an din ang a. A lo chawr chhuahna chhungkua kalsanin, a chhungkaw din thar chu a thinlung leh ngaihtuahna luah hmasa bertu a ni tur a ni. Chutichuan, faten, nu leh pate chu, an tana hruaitu angin an hmu thei dawn a ni. Tin, chung an fate chuan anmahniin chhungkua an lo din ve leh ang a; tichuan, Pathian ṭih hnam leh ram a lo ding thei dawn a ni.

Ka ṭhian ṭha tak pakhat, England aṭanga lo kal, Mizo nupuia nei hian Mizo mipa zingah nupui neih hnua chhungte ringa khawsa an tam nia a hriat thu a sawi a. Hei hi kan rama innghahna tlak mipa kan tlem chhan a ni thei ang em le? Hmanah chuan, Mizo mipate chu, chhungkua chawm thei turin, an chakin an taimak a ngai em em a. Ṭhalai leh rawltharte kaihhruai, khawtlang rorel leh vawn him hna pawh an kutah a awm vek a; a ṭul hunah ral pawh an do mai ṭhin a ni. Hmeichhiate erawh chu in lamah awmin, in chhung khur hna an thawk ṭhin a ni.

Tunah chuan tha chakna hmangin ei zawn a ngai tawh lo va, khawtlang ro rel leh vawn him hna pawh mipui aiawh thlan chhuahte kutah a lo awm ta a. Thiam inzirtirna turin school leh college kan nei a, Kohhranin sakhuana lama inkaihruai hna a thawk bawk a.

Mipa hna chanpual a tlem mek zel laiin in kan sa lian tulh tulh a, hmeichhe hna chanpual a pung tulh tulh thung a ni.

Kan fapa tam takten, hun awl an ngah avanga video games an khelh laiin kan fanute erawh naupan lai aṭangin kan chhawr mawlh mawlh a. Mawhphurhna pek ṭhan na na na chu an lo puitling hma a, zirna leh hnathawhnaah mipa an lo lehpel chho ta zel a ni. Tunah hian, kan fapate hi, an inawm tleina, khawvel siam chawp (virtual world) aṭanga kan lak chhuah a, an nuna chona leh harsatna hmachhawn te, mahni mawhphurhna hlen te hi thil phurawm leh hlawk zawk a ni tih an hriat thei nan kan zirtir a ṭul tawh takzet a ni.

Pathianin mihring a siam khan, leilung hi luah khat a, an thu thua awmtir turin mal a sawm a. Hei vang hian thuneitu leh hnehtu nih duhna hi mihringah hian a bet tlat niin a lang. Amaherawhchu, thuneihna hi mawhphurhna nen a kal kawp tih tam takin an hriat loh avangin mipa mahni mawhphurhna hre lo, innghahna tlak loh an tam a, kan ramah hruaitu tlakchhamna a nasa hle a ni. Pathian ṭih nu leh pa, Lalpa thununna leh zilhna mipa naupang leh rawlthar te enkawl a, an kalna awm kawnga zirtirtu tur kan mamawh hle a ni.

Pate hian dikna leh rinawmna nena mawhphurhna an hlen hian, an fate leh an hnua chhuan lo kal zel turte bakah, ram leh khawtlang nun thlengin nghawng a nei a ni. Innghahna tlak mipa, pa tling ni tura inzirtirna ṭha ber chu Bible hi a ni. Pathian ṭihtu mipa chuan a nu leh pate chungah zahna leh hmangaihna lantirin a chawimawi tur a ni a. An lo tar a, an lo upat hun pawhin an chunga a lawmna lantirin, a enkawlin a tuam hlawm tur a ni.

Tehkhin thuah khan, fapa naupang zawk kha a bo va, hmuh a ni leh ta ang khan, nu leh pate tihtur pawimawh ber chu thlarau bo, kan fate Isua Krista hnena hruai hi a ni. Billy Graham-a chuan, “Pathianin tu a nei lo,” a lo ti ṭhin a. Pathian rinna hi inthlah chhawn theih a ni lo va; mi mal tinin Pathian nena inlaichinna neiin, a fa nihna kan chan ṭheuh a ngai a ni. Pathian hi kan pa tak tak a ni a; Isua Krista hi a anpui, a nihna famkim tilangtu, kan nuna kan entawn tur a ni. Pathian ṭih chhungkua aṭanga lo chhuak, Pathian hria, innghahna tlak mipa tam tak an lo awm hunah chuan Mizoramah remna leh muanna a awm ang a, ram intodelh, dikna lalna ram kan lo ni tawh dawn a ni.

- Dr Sairengliana Sailo