Guest writer
NexGen
CHANVE
A thlirtu thlirna a zirin a chanve tih hian hlut zawng a neih dan a inchen lo thei hle a lo ni. Rial noa tui chanve awm pawh hi a tam zawng kan sawi dan a inang lo thei khawp mai. “A chanve chauh a awm tawh a nih hi,” titu chuan tlem a ti hle tihna a ni a. “A chanve zet a la awm a nih hi,” titu chuan tam tham tak a la awm a tihna a ni ve thung a. A chim chin leh a awm zat chu inang reng mah sela, a thlirtuin a thlir dan a zir zelin, kan thil neih hlutna hi teh fuh leh teh fuh loh a lo awm thei dawn khawp mai.
Tleirawl zinga rawngbawlna kan neihna hmun pakhatah chuan tun laia reels/shorts an tih video pakhat hi, kan rawngbawlpui pakhat hian a rawn pho chhuak nawlh mai a. Hmeichhe naupang kum 5 vel awm lek te hian a pa meitalh (lighter) chhit en chu kut beng chunga birthday hla sa chung leh hlim em em hian a chhem hlum lai a ni a. Mi hausa tak takin birthday cake an paih darh lai hlimthlain a chhunzawm leh zat bawk a. Kan tleirawl rual thlirtute mittui tla lo reng reng an awm lo nia. Kei tak pawh ka insum hman bik lo va, ka rin loh laiin ka mittui hi a rawn luang thla ngiai ngiai a. Chu reels/shorts tawi te chuan chu pindan chhunga awm zawng zawng chu, a bo bang awm miah lovin min vel a ni ber.
Mahse maw, kan rawngbawltu thusawi chhunzawmna chuan min barakhaih hle mai a. Naupang khawngaihthlakzia leh, mi hausa leh mi retheite kar zau tawhzia chungchang a sermon chhunzawm tura ka lo ngaih lai chuan, hlimna hi sum a lei theih a nih lohzia leh, neih tam leh tlemah hlimna hi a innghah lohzia lam hlir a sawi ta mai a. Kan chân loh khanah thu ropui tak min hlui chhunzawm a ni ber ang chu. Kan thinlung leh ngaihtuahna min vuak dup sak vek hnuah, a lungkuai zawngin tute emaw chuan sawmna an siam hun lai tak turah khan, thutak min hlui hlauh thung a. Kha reels/shorts kha kei chuan a chanve chauhin ka lo thlir reng a lo ni a; a chanve dang, pawimawh zawk kha ka lo hmuh hmaih reng a lo ni.
Sap-ho chuan ‘better half’ tih ṭawngkam mawi tak hi an hmang uar hle mai a. Nupui emaw, ngaihzawng emaw, kawppuite sawi nan an hmang ṭhin. Mizo ṭawng chuan nakruh bo kan han ti ve hlauh thung a, a thu hlutna a intiat tawk viau pawhin a lang. Amaherawhchu, han ti ta ila, mihring hi nupui pasal kan inneih hma hi chuan kan lo la chanve hle hi a lo ni a. Kan phel lehlam, kan nihna chanve kan tawn a, nupui pasala kan inneih hma hi chuan kan lo la kim lo hle tihna a ni ber ang chu. Pathianin leilung luah khat a, inthlah pung turin mihring hi min siam tlat avangin, kan chanve kim lo tikim tura nupa a insiam hi mihring puitling nihna kawng zawh dan awm chhun chu a lo ni reng mai. Pathian rawngbawl duhna avanga dam chhunga inserh hrangte erawh Tirhkoh Paula kha chuan a dah chungnung hle thung tih hre tel hram ila.
Mizote hian thil inang chiah chiah leh intiat chiah chiah sawina ṭawngkam kan neih chu ‘Zawng fian phel’ tih hi a ni a. A chanve a han phel chiah khan zawng fian phel a nihna chu a lo chiang ta chauh ṭhin a ni. Chutiang deuh chuan thil reng reng hi a chanve a nih ve leha a hlutna hriat chian theih chauh hi a awm ve leh tlat ṭhin. Cheng zanga note lo chhuah tirh khan, kan ṭhian pakhat hian a wallet-ah, hmang phal lo tih hriat tak hian, thar deuhin a ak reng ṭhin a. Vawi khat chu, thingpui dawra kan chawlh ṭumin, a cheng zanga note thar deuh chu intithei tak hian a rawn phawrh chhuak leh a. Kan ṭhian dang pakhat chuan pawh thlaksak a lo tumna lamah, a lai vel takah hian a pawt thler bung hmawk mai a. Chu cheng zanga note thar tak, pawh bun chuan a hlutna a hloh rualin, a neitu, kan ṭhianpa thinlung lamah chuan cheng zanga note hlutzia a chiang zual hle thung a. Phengphehlep khua a tlai zo erawh a pawi ta a ni.
Chanve kan sawi laiin, rilru min hliam theitu ber pakhat chu thudik chanve sawi hi a ni awm e. Kan ram, Kristian ram tia kan chhal chhungah ngei hian thudik chanve hi kan va sawi nasa si em! Ram mipuite pawh hian eng hi nge awiha awih loh tur tih hi kan hre thiam ta meuh lo. Ram hruaitu, sawrkar hnathawk, rawngbawltu chenin, thudik chanve kan sawi nasa lutuk a. Khawi chin hi nge awih tur tih thliar hran harsa khawpin kan rilru a chiai zo ta a ni ber. Kan mi rin zawng leh kan lo ngaihsan ruk em emten, thudik chanve hmanga kan rilru hmin tum niawm taka ṭan an han khawh ngat phei hi chu, ‘ui puar koh’ an sawi angin, hawi let hauh lova kalsan nal nal mai hi a chakawm ṭhin a ni.
Social media lo chhuah tak hnua kan inkawm dan hi sawi loh theih loh a ni awm e. Kum upa aṭanga naupang tê thleng hian rilru chanve chauhin kan inkawm a ni ber tawh a. Kan ngaihtuahna tam zawk hi social media buaipui nana hmang chungin, rilru chanvea ṭhen leh rualte kawm mai kan ching ta hle mai. Hei hian kan hriat loh karah kan inngaihsakna pawh a ti kanglang zo tawh a. Kan chhiat ṭhatah te pawh hian, a nihna takah chuan, a zawng zawnga inbuaipui hi a awm ta meuh lo chu a ni ber tawh. Mitthi lu mennaahte hian, eng emaw zat chuan rilru leh tihtak zeta khawhar hla an sak laiin, tam tak chuan khawhar lenpui inti ve tho siin, phone khawihna hmun sawn nan an hmang a ni ber tawh a. Inneih lawmpui tura kalte pawh photographer kal khawm kan ni zaw mah tawh awm e. A khaikhawmnaah chuan social media hian kan nunphung hi a tichanve zo ta a ni ber.
Rilru chanve neite chu mi ang lo kan sawi ṭhinte nihna kan sawi fiah dan a ni ve leh chiah a. Mi rual pawl pha zan lote leh mi pangngai hnuai lam deuha kan ngaihte sawi nan tak pawh kan hmang uar viau. A chunga kan sawi tak, rilru chanve deuha mi kawm chingte hian, mi rual pawl pha zan lo kan sawite ang nih chu an duh hauh lo vang a, an chet phung leh khawsak dan aṭanga teh chuan an nihna a ni lawi si a ni. Kan duh loh dante pawh hi kan khawsak danin a zir loh a, mi min hmuh dan leh ngaihdan a nih miau si chuan, ‘duh duh dana awm chu, duh loh dana awmna’ an tih ang mai kha kan ni thei dawn tlat a ni.
Tun laia video viral lar tak pakhatah chuan, pa pakhat hian a fapa naupang tê sikul bang chu kokichhuan chungin phone a khawih char char mai a. Thui fe a kal hnuah, harh chhuak thut tih hriat tak hian a fapa a kokichhuan lai chu a zawng ta vak mai a. A fapa sikul lamah hmanhmawh em em hian a tlan let leh a, sikul-a lo duty-te hnenah chuan a fapa awmna a zawt chul mai a. Patling ṭhan kin meuh tawh buai chhan kha rilru chanvea thil a tihṭhan vang a ni. Video entu tan chuan thil nuihzatthlak tak angin lang mahse, a phen a chanve, thil hlauhawm tak awm kha a entu tam zawk chuan kan hmuh hmaih leh daih si ṭhin. Chutiang khawvela cheng mek chu kan nih avangin kan inenfiah a pawimawh hle.
Chutiang a nih mek lai chuan, a chanve chu sawi loh, a ṭhen pawh kan hriat hleih theih loh Pathian Thu (Bible) hlutna hi kan ngaihtuah ngai em aw? Mihring tung chhoa kal zawng zawng tana kaihruaitu (manual) ṭha ber, chatuan hawlhtlang lehkhabu hi kan bel chiang tawk lo fo ṭhin mai pawh a. A chanve tal hrethiam a, hrechiang turin keu peih ila chuan, kan hringnun hi a nuamin, a chawl hahdam tur hi a ni ngai a. “Pathian rilru thûk awmzia, Kan sual leh mihring chêtzia; Kan damna pawh a hrilh fiah a, Thu hlu ber a ni e,” tia a pawimawhna kan sak fo, Bible hi a chanve chauh pawh hre chiang ila kan tisual lo teh ang chu.
- Lalnunsiama Khalthang