THLIRTU PAKHAT

Ṭum khat chu mi hausa tak pakhat hi biak in sak lai enin a kal a. Biak in chhunga ban, mawi taka inkerte chu a hmu a, a thlir vawng vawng a. Hnathawktu pakhat, beam chung lama thil ker lai hi a hmu a, a va pan hnai a. Chu pa chuan rem lo takin, thei leh thei lo hian sava lem a lo ker mek a. Mi hausapa chuan mak ti deuh hian, “Engah nge kha lai tu ma hmuh loh tur chei khan hun i khawh ral le? Nakinah biak in chung chih a nih hunah a rawn khuh bo vek tho dawn bawk si a,” a han ti a. Hnathawktu chuan, “Tu mahin hmu lo mahse Pathianin a hmu a lawm,” tiin a lo chhang a.

Kristian infiam mite zinga ṭawngkam lar tak pakhat chu ‘Audience of One (Ao1)’ tih hi a ni a. Chumi awmzia chu, ‘Thlirtu pakhat’ emaw, ‘Mi pakhat mit hmuh’ tihna a ni mai awm e. Hei hi mihring mit hmuh leh lawm hlawh tura inkhel ni lovin, Pathian mit hmuha inkhel an ni tih hre reng tura an infuihna a ni. An infiamnate chu Pathian rawngbawl nan an ti tihna a ni hran lo va. Dik leh fel tak a, theihtawp chhuah tur leh, Pathianin an thiltih ang zelin a relsak dawn a ni tih hre reng tura an inhrilhna a ni.

He thupui hi infiam mite mai ni lo, ram hruaitu, roreltu, hnathawktu, zirlai, chhungkaw enkawltu leh Pathian rawngbawltu zawng zawngte hian thupuiah nei thei ta ṭheuh ila, eng ang danglamna nasa nge lo thleng ang le? Tun hunah hi chuan, kan beisei innghahna, mi tin tan rorelna lo la awm tur chungchang kan inzirtir tam loh avangin, ‘Thlirtu Pakhat’ hmaa awm kan nih hi kan ngaihtuah thleng pha ṭhin lo emaw ni a tih theih rum rum mai.

Mi tin hian lan dan, hriat hlawh dan (image) chi thum kan nei, an ti ṭhin a. Mi min hmuh leh hriat dan (perceived image) a awm a, miin min hmuh dan tura kan duh, kan intar lan dan (projected image) a awm bawk a. Heng pahnihte bakah hian chhung rila kan nih dan tak tak (real image), keimahni pawhin kan inhriat vek loh; mahse, Pathian mit hmuhah erawh lang chiang em em mai a awm bawk a ni.

Mi hrang hrangin min hmuh leh hriat dan hi a inang lo thei hle. Lal Isua pawh kha, ṭhenkhatin mi ṭha leh zui tlak, an lal ni tlak hiala an hmuh laiin, ṭhenkhat erawh chuan Pathian sawichhetu, zu leh sa heh mi, ramhuai thiltihtheihna hmanga thilmak ti angin an lo hmu ve thung a. Sakhaw hruaitute phei chuan an thuneihna tiderthawng theitu angin an lo hmu bawk a ni.

Mi dangten min thlir dan hi kan thunun theih a ni lo chungin, a ṭha zawnga min hmuh theihna turin ṭha taka intar lan erawh kan tum ve reng a. Chu chuan kan nungchang leh chet dan nasa takin a hril ṭhin. Lal Isua pawh kha, a unaute khan, miten an hriat dan ang ringawt ni lova, ṭha deuh zawka intar lang turin an duh ve niin a lang.

Kût laia Galili ram a fang daih kha hrethiam lovin, mi tam zawkin a thiltih makte an hmuh theih nan Judai rama kal turin an nawr a. “Tu man a rukin thil eng mah an ti lo, mahni hmingthan duh siin. Heng thilte hi i tih tak zet chuan khawvel hnenah inentir rawh,” (Johana 7:3-4) an ti hial a ni.

Bawhchhiatna avangin, Evi leh Adama te khan, Pathianin ṭha ti taka a siam dan zahpuiin, inkhuh nan theipui hnah an hmang a. Anmahni ang hian, keini pawhin, Pathianin min siam dan leh min siam chhante aiin keimahni leh kan vela awmte min hmuh leh hriat dan kan ngai pawimawh chho ta zel a. Khawvelin a ngaihsan hausaknate, hmelṭhatna te, dinhmun sang te, thiamna te, zei hawina tein kan inkhuh; chutiang chuan mite hmuh atan kan inpho lang a. Heng thil nei ve lote pawhin neih dan tur emaw, nei anga lan dan kan zawng luih luih a ni ber tawh a ni.

He khawvel hi lemchanna dawhsan a ni a, kan vai hian lemchangtute kan lo ni tak zet mai! Tu mit hmuh atan nge lem kan chan le? Kan Pathian mit hmuhah chuan engkim hi saruak leh inhawng sa vek a nih avangin, mi min hmuh dan tur kan lungkham em emte hi mihring hlauhna mai a lo ni a. Mihring mitmei venna te, tihlawm duhna te hian min sal betin, Krista bawih ni thei lovin min siam ṭhin a ni.

Bible chuan mi dang ngaih dan pawisak luat a hlauhawm thu min hrilh a. Sap ṭawngah phei chuan mihring hlauhna hi thang angin a sawi a. He thangah hian kan tan fo chhan chu, Pathian aia keimahni hriatna kan rin avang leh Pathian ropuina aia keimahni himna leh hlawkna kan dah pawimawh zawk vang a ni.

Hei hi keimahni tana hmaṭhatna awm thei thil engmah kan ti tur a ni lo, tihna erawh a ni lo tih kan hriat a ṭul a. Nehemia khan, Jerusalem kulh an din thar leh lai khan, ram awptu dangte angin mipuite a tihhautak ve lova, a hnena awmte chungah thilphalna nasa tak a lantir zawk a. Pathian hnena a ṭawngṭainaah chuan, “Aw ka Pathian, he mite tana ka thiltih zawng zawng hi ka ṭhatna turin hre reng ang che,” tiin, ama ṭhatna tur a lo dil ve tho mai.

Kan Pathian hian pawn lam lang theia kan thiltihte aiin kan thinlung ngaihtuahna leh tumte hi a thlir zawk a. Thil ṭha tak pawh, mihring hlauhna leh mahni hamṭhatna atana kan tihte hi tisa thiltih, thlarauva rah ṭha chhuah tur nei lo a ni a. Pathian, engkim hmutu hma a, dik leh fel taka kan tihte erawh hi chuan, keimahni tan pawh, ṭhatna têl tur a chhuah ṭhin a ni.

Kan ngaihsan zawng leh mi ṭha zawk nia kan ngaihte hriat hlawh tum a, an tana ṭhat kan chhuah chiam changte hian, Lal Isuan, “Nangni inchawimawi tawn lawmte u, engtin nge in rin theih ang? Pathian tak chauhva chhuak chawimawina chu in zawng si lo,” min ti ve mai ang tih a hlauhawm ṭhin. Mihring chawimawina zawng tute chuan leiah hian lawmman an hmu tawh a; Lalpa a ruka hmutu hnen aṭang chauhva chawimawina zawngtute erawh chu Lalpan a rul leh dawn a ni.

Philipi 4:8 thu, “... a dik apiang te, a zahawm apiang te, a fel apiang te ... a thang mawi apiang te - ṭhatna reng a awm a, fakna reng a awm phawt chuan - chung chu ngaihtuah rawh u,” tih hi mi tam takin mihring hlauhna sawi mam nan an hmang fo ṭhin. Amaherawhchu, tu ngaiha dik, zahawm leh fak phu nge kan zawn tur kan ngaihtuah a ṭul fo.

Pathianin thlei bik nei hauh lova mi tin hnena thiamna bik, thilpek (talent) a pek kan lo khaikhin a, ngaihhlut leh chawimawi bik kan neih dante hi ngaihtuah zui tham tak a ni. Kan talent-te hi Pathian thilthlawnpek a ni a, a thilpeka a inlamlet ngai loh avangin kan hman danah duh kan thlang thei a.

Thusawi thiamna leh mi dang hneh theih riauna talent-te hi politics khelh nan te, sumdawn nan te, Pathian rawngbawl nan te a hman theih a. Talent a nih avangin khawi hmunah pawh lawm a hlawh a, mite min hmuh dan tisang turin a ṭangkai em em reng a. Amaherawhchu, heng thilpek kan hman dante hian Pathian mit a tlung zo em, thlarauvah rah a chhuah em, tihte erawh kan ngaihtuah thleng lo fo. Thlarauva awm lovin thilpekte a hman theih a; Thlarau tel lovin thlarau rah erawh a chhuah theih loh tih hretute kan ni.

Mihring mitmei venna, kan nih loh dan emaw, kan nih dan aia ṭha zawka lan tumna thang lak aṭanga min chhuah zalen thei awm chhun chu Pathian ṭihna, Pathian nihna ropuizia leh zahawmzia hriatna avanga hlauhna thianghlim hi a ni. John Flavel-a chuan, “Tisa mi chuan Pathian aiin mihring a hlau va; ringtu chak tak chuan mihring aiin Pathian a ṭih. Ringtu chak lo chuan mihring hlauhna a nei tam lutuk a, Pathian ṭihna a nei tlem,” a lo ti a ni.

Lal Isua kha, miten an hmuh danin a tihbuai loh chhan chu, a ruka hmutu a Pa hmuh dan kha a dah pawimawh hmasak ber vang a ni ngei ang. A nihna tak tak, hmuh theih loh Pathian anpuia siam, Pathian Fapa, a lawm em em a nihnaah khan a chiang a. Amahah sualna leh mi bum a, a nih dan ang lo puia lan tumna a awm lo va; a lawmna chu Lalpa ṭihnaah a ni (Isaia 11:2). Tin, Pathian a ṭih dêk ṭhin avangin a ṭawngṭainate ngaihthlakin a awm ṭhin a ni (Hebrai 5:7).

Ringtu nunin a tum ber, Lal Isua annaa ṭhan len dan chu Pathian ṭihna kawnga ṭhan len zel hi a ni. Chu chu mihring hlauhna leh mitmei venna avanga thil kan tih ṭhinte bansan a, ‘Thlirtu Pakhat’, Pathian mit hmuha lawm tlak a, kan hma zawna hna awmte kan thawh theihna tur chu a ni. Tichuan, kan nun hi mite hmuh tura lemchanna (performance) ni lovin, Pathian ropuina tarlanna (demonstration) a lo ni thei dawn a ni.

- Juliet C. K. Lian