Guest writer
NexGen
TALITHA KUMI
Tunlai nu leh paten kan fate khawvel kan hmachhawnpuinaah harsatna kan tawk fo va. Digital leh AI khawvel, social media-in a pui a pang min chhaih buai a, kan thlarau nun a tihchhiat mekna khawvela kan chen avangin, tun hma aiin fanau enkawl hi a hautakin a harsa lehzual emaw tih mai tur a ni.
He thu hi ziak tura ka intintuah mek laiin, India rama thil thleng chanchinthar an lo live mek ka hmu fuh a. Hmeichhia unau pathum, kum12-16 inkar chu Ghaziabad, UP-ah, in chhawng sang tak aṭanga a rualin an zuanthlak thu leh, an tih chhan chu game addiction (ngawlveina) vang a nih ngei a rinawm thu an sawi a. He thu hian min barakhaih hle a. Hnam dang leh ring lo mite ang thoin social media leh games-ten chhung tin min luh chilh nasatzia ngaihtuahin, nakin lawka kan tu leh fate dinhmun tur a ni thei tih ngaihtuahna hian rilru a tina hle a ni.
“I theih chuan mi khawngaih la, mi pui ang che,” tia pa pakhat, a fapa naupang ramhuaiin a sawisak ṭhin avanga lungngai leh mangang taka Isua a ngen thu Bible- ah kan hmu a. A mamawhna nasa tak phena a rinna famkim lo tak chu Isuan a hmuh hmaih hauh lo va. “I theih chuan maw!” tia mak tih hmel taka a zawh let thu kan hmu a. Tunlaia naupangte dinhmun hi, Lal Isua hun laia naupang tihhlum tum a, ramhuaiin a sawisak ṭhin nen khan thil danglam lutuk niin ka hre lo va. Kan naupangte hi game/social media leh phone hmangin Setana’n an nun tihchhiat tumin a nghaisa mek a ni. Chutah chuan, ramhuai tihbuai naupang pain beiseina kara ringhlel deuh taka Isua hnenah, “I theih chuan …,” a ti dek dek chauh ang mai hian, kan tu leh fate min humhimsak tur leh an sal tanna laka chhuah zalen tur hian Lal Isua thiltihtheihna hi rin pumhlum harsa kan ti em? Rinhlelh chang kan neih ve fo ka ring.
Lal Isua’n, “Kei hi kawng leh thutak leh nunna ka ni,” a tih hi puitling tan chauh a ni lo va, naupang tan pawh Amah hi damna, mamawh chhanna leh kawng awm chhun a nihzia a tarlang a. Lal Isua nena inpumkhatna nei a, a kawng zawhtu leh a tana nung tlat tur chuan ‘Pianthar’ a pawimawh hmasa a ni.
“I piangthar tur a ni ka tih che hi mak ti suh,” tiin Isuan Nikodema a hrilh a. Nikodema mak tihna rilru hre chungin Isua hian a sawi a ni ngei ang. Piantharna hi kan sawi uar hle a, he thu hi mak tih a hnekin keini Zofate chuan ngaiah kan nei mah tawh zawk niin a lang. Chutih rualin, a mala inzawh ralah chuan, “Ka piangthar tawh a, ka thih hunin Vanramah ka kal ang,” han ti fak ngam erawh kan tam lo ṭhin hle.
Tun hma khan, a tlangpuiin, Gospel camping te, Pathian mi hman te leh Kohhran hma lakna te a piantharna chang kan nih deuh ber ṭhin a. Chuvangin, kan tu kan fate piantharna tur pawh hian, eng hun emaw, tu emaw, kan nghakin, kan ngaichang a ni mai thei a. Naupangin Lal Isua a hriat a, a rin a, a thinlunga lala a neih theihna tur hian chhungkua leh enkawltute hian mawh kan phur a, kan tih makmawh a ni tih kan hriat a pawimawh hle. Chutiang ni lo va, programme buatsaih hun emaw, tu emaw min hrilhsak hun kan nghak a nih chuan, hun ṭha kan bawhpelh reng thei a ni. Zir chianna aṭanga a lan danin, kum 4-14 inkar hi piangthar tura thutlukna siam awlsam lai ber (85% vel) a ni. Hei hi 4-14 window tiin an sawi ṭhin bawk.
Kan fate thil hrethiam rual an nih aṭangin piantharna thu hi kan phak tawkin kan zirtir ve ṭhin a. Piangthar an nihnaah pawh an chiang ve hle niin kan hria. Amaherawhchu, kum a lo vei a, an naupan zual a lo reh a, khawvel hipna avangin chakna hrang hrangte an lo nei chho ve zel a. Fel taka awm reng thei an ni bik lo va, kan thu zawm loh chang te, kan remtih loh thil lo tih ve zeuh te an nei ve ṭhin a. Hengte avanga piangthar ni ta lo deuha inhriatnate pawh an nei ve ta zeuh zeuh a. Hei hi mi tam tak harsatna pawh a niin a lang. Ringtu chu thil tisual thei tawh lo tluka kan dah deuh vang nge, fel lohna leh tluk sualna eng emaw a lo awm palh a, piangthar ta lova kan inngai fo hi ringtu nuna kan hmasawnna daltu a ni thei em tih ngaihtuahna ka nei ve ṭhin.
Kan fapa chu kum12 a tlin dawn khan a ṭawngṭai a. A piancham a lo thlen hmaa Pathian nena intawnna tak tak leh a nunah Pathian Thlarau thiltihtheihna leh tihdanglamna hmuh a beisei thu a sawi a. Piangthar tawh ni mahse, fel lo intih chang a neih ve ṭhinte chu inveiin, Pathian hmuh chianna, nu leh paten kan nuna thleng kan lo hrilh ve fo tawh ang chu a nunah tawnhriat ve a chak thu a sawi a ni. Hei hi a pawimawh ka tihpui hle a. Mimala Pathian nena intawnna tak tak hi piangthar kan nih chuan kan nei ngei tur a ni.
Piantharna hi kei tehlul aia sawifiah leh hrethiam tur chhiartu zingah pawh kan awm ang tih ka ring a. Ka hriatthiam ve dan ber chuan, “Pianthar awmzia chu Isua Krista rin leh kan nuna Lal ber ni tura pawmna,” hi a ni a. Chu thutlukna kan siam rual chuan “Piangthar” kan ni. Amaherawhchu, piantharna avanga nuna danglamna (transformation) lo awm ṭhin erawh hi chu chawplehchilha thil thleng thut a ni lo va, kan dam chhung daih, Isua nun zirna kawng a ni a. Chuvangin, Isua zirtir (disciple) ṭha ni tura inkaihhruaina ‘discipleship’ hi a pawimawh hlein ka hria a ni.
Chanchin Ṭha hril hi Mizoten kan ngaipawimawh a, kan tiṭha thawkhat ni pawhin a lang. Chutah chuan, Chhandamna thu (Salvation) hi kan thupui ber a ni tlangpui a. Pathian ram thlenna chahbi pawimawh ber a nih avangin a ṭul hle bawk. Amaherawhchu, naute piang hlim, nu hnute tui leh chaw ṭha tin reng ṭhan len nana la mamawh ang chauh kan la nih avangin, piangthar ṭhang zui lo leh piangsual ta, ni tin nuna danglamna chang zo ta lo kan tam hle niin a lang.
Isua thupek hnuhnung ber (Matthaia 28:19) hian piantharna thu chauh a keng lo va, ‘Zirtira siam hna’ (discipleship) thawk turin min hrilh a ni. Piantharna chuan ni tin Isua nun zir a keng tel a. Miin a thinlungah Isua lalna leh thuneihna a pek tawh chuan, a thu awih tura insumna leh inserh hranna te, thil tih apianga Isua chawimawi tura theihtawp chhuahna te a lo nei ang a, chu chuan mi thar, nun inthlak thleng leh rah chhuak nun, mi dang tan malsawmna ni turin a chher ṭhin a ni.
Tedd Tripp-a chuan naupang pawn lam lan dan leh chetzia chauh ngaimawh lov a, an thinlung enkawl a pawimawhzia, a lehkhabu, ‘Shepherding a child’s heart’ (Naupangte thinlung enkawl) tihah a sawi a. Naupang enkawltute tih tur chu “Pathian duh dana awm tura an thinlung enkawl leh kaihhruai a ni,” a ti. Thinlung hi sukthlek dan nei, kaihhruai ngai leh enkawl ngai tak a ni a. Enkawl loh chuan Bible pawhin, “Bum hmang ber, chhe lailet der a ni,” a ti a ni.
Thinlung enkawl kan tih hian, Isua rilru leh thinlung ang pu tura kaihhruai (discipleship), tiin a sawi theih bawk ang. Sap ṭawng chuan, “What would Jesus do?” (WWJD), “Isua ni ta se, engtin nge a tih ang?” tiin Isua hi tehfung atan kan hman theih dan tur an sawi ṭhin. Naupang piangthar tawhte, an ni tin nuna Isua nun dan leh a rilru put hmang zirtir a, a ngaihhlut zawngte an ngaihhlut zawng a lo nih theihna tura kan kaihhruai a pawimawh hle. Chutiang tur chuan enkawltu puitling zawkte pawhin hma kan hruai a, naupangte entawn leh zir tura kan awm a pawimawh hle.
Chhuan tharte hi an khawvel hmachhawn tur ngaihtuah thiam tan chuan chhuan ngaihtuahawm leh enkawl hautak ber turah kan ngai fo ṭhin a; a dikna chen pawh a awm bawk. Amaherawhchu, chhuan tin hian mahni tawkah harsatna kan lo tawk vek a. Isua hun laia harsatna tawk Jaira chuan, a fanu naupang kum 12 mi thih ngama damlo tihdamna beiseiin Isua a sawm a. Naupang damlo chu a lo thih tak hial avangin mite chuan Lal Isua-ah beiseina an nei tawh lo va, an nuih ta hial zawk a ni kha. Lal Isua erawh chuan a pa rinna leh beiseina tihlawhtlingin, naupang chu thihna ata a kai tho leh tih kan hmu.
Nu leh pate hian, nuihsantu karah pawh, Lal Isua chettir turin ngenngawl taka sawmin, kawng kian ila. ‘Talitha Kumi’ (Chemte, tho rawh, ka ti a che) tia naupang thi tawh kai tho lehtu hian kan fate thlarau damlohna leh thihna ata kai tho turin thuneihna leh thiltihtheihna a nei a ni tih hi i ring ngam leh ang u. Tichuan, piantharna aṭanga bul ṭanin, Isua hmangaih tur leh a nun zir tura enkawltuten naupang thinlung kan kaihhruai zel bawk chuan, an nunah danglamna a lo thleng ang a. Chhuan duhawm leh chhenfakawm, danglamna thlen tur chhuan ṭangkai, kan ram hmel siam ṭhatu an la ni ngei dawn a ni.
- Dr Mary Lalengkimi