RINAWMNA – NI TIN NUNAH

Rinawmna hi Pathian ze ropui tak a ni a, Kristian nun lungphum ti a sawi a ni hial ṭhin. Pathian leh mihring tana rin ngam nih hi Kristian nun ze pui pawimawh tak a ni. Kristian kan nihna zawnah kan rinawmna tur kawng tam tak a awm a, mi dangte nen kan khawsak honaa kan rinawmna tur a awm bawk a, mi puitling zia kan put theih nan mahni chunga rinawmna a pawimawh em em bawk.

Rinawmna tih hian innghahna tlak, rin tlak, thutiama ding nghet, tih tur ti ṭhin nihna te leh mahni awmna tur hmuna awm te hi a huam tel vek awm e. Kan tehna a zirin rinawm kan tih chu a inang lo viau mai thei bawk. Pathian laka mi a rinawm phawt chuan thil dangah pawh a rinawm lo thei lo ṭhin a ni. Mi min ngaih dan te, mi min sawi dan te leh min hmuh dan te hi a pawimawh ber lo va, Pathian laka kan rinawm hi kan tehna pawimawh ber tur chu a ni.

Genesis-ah chuan Pathian laka mi rinawm Josefa chanchin kan hmu a. A pu Potiphara nupuiin mutpui tumin nasa takin a thlem a, “Engtin nge he sual lian tak hi tiin Pathian chungah thil ka tihsual theih ang?” tiin a chhang thei a ni (Gen 39:9). Kei nin rinawm kan tum dan ni fo chu – mi hmaa mualphona tur nia kan hriatah te, kan ngaihtuaha ṭha dawn lova kan hriatah te a ni fo ṭhin a ni. Josefa rinawmna ang hian min hmu rengtu, kan ngaihtuahna leh awmna zawng zawng hmu fai vektu lakah i rinawm ang u.

Hebrai sal tlangval pathum, Daniela ṭhiante – Sadraka, Mesaka leh Abednego te chanchin kan hria a. Lal Nebukadnezzara’n milim chibai buk turin thu a pe a, a thupek zawm lote chu meipuia paih a tum a ni. Mahse, anni ṭhian zaho chuan chibai an buk ve duh ta tlat lo. Lal chuan rawhtuina meipuia paih turin thu a pe a, engtiang pawhin vau mah se, an rilru a tidanglam chuang lo. Pathian tan an rinawm tlat avangin thih pawh an hlau lo a ni (Dan 3: 8-25). Mi, Pathian tan an rinawm tawh chuan, he khawvelah hian retheih hlauhna te, mi phak loh hlauhna te, mi hmuhsit hlauhna te chu atan engmah lo mai a ni tawh. Pathian tan kan rinawm tawh chuan sual tilui turin kan huaisen lo va, kan nun a thunun tawh zawk a ni.

Bible-ah hian Pathian tana rinawm lo chanchin pawh tam tak kan hre awm e. Chung zingah chuan Anania leh Saphiri te nupa kan hria a, an ram hralhna man an zep avangin chawp leh chilhin Pathianin an chungah thihna a thlentir a ni (Tirhkohte 5:1-10).

Kan ni tin nun leh thiltihna kawng hrang hrangah hian rinawm lohnain min run mek a. Sum leh pai tlakchham kan hlau va, kan neih chhun hmanga Lalpan min enkawl theih lohte kan hlau va; kan thawh chhuah ni lo, sawrkar emaw, pawl sum emaw, hlep ruk duhna te’n kan rilru tihchhiatin a awm tawh a ni. Chutiang zelin, zirlai naupangte rilruah pawh rinawm lohna hi a lo awm nasa tawh hle. Exam-naa mi dang tih entawn mai duhna te, online-a exam phei chuan tuman min hmu dawn chuang lo tih avanga dik lo taka tih duhna hialte a lo awm ṭhin.

Bible-ah engtin nge kan hmuh khah? “Lalpa mit chu hmun tinah a awm a, thil ṭha leh ṭha lo a enthla reng ṭhin,” tih kan hmu a ni (Thufingte 15:3). Naupangte-ah pawh rinawm lohna hian hmun a lo chang ve fo ṭhin. Ṭhiante zingah te, dawrkai hnena thil lei changa pawisa kir chungchangah te, thil ho teah pawh ṭhenkhat chu kan rinawm lo duh mai ṭhin. Pathian chuan kan chhungril nun a en vek a, kan nun dan zawng zawng a hmu vek a, kan ngaihtuahna nen lam a hriat avangin bum a, a ruka tih kan tumte hi kan nunah a pawi thui em em thei a ni. Chuvangin, heng thilte laka rinawm tlat hi ringtute tih ngei ngei tur a ni.

Kan ram dinhmun ngun taka han thlir hian, mi rinawm lote vanneihna han hmuh chang te, fel lo taka tiduhtute pawh mi vannei anga chhiar an nih tawh lai hian; nei lo chunga mi tih ang tih ve duh loh avanga retheih ai chuan mite tih anga tih ve mai chu malsawmna, vanneihna leh ngaihsan hlawhna ni zawk dawna rinna te a lo lian hle ṭhin. He thil hi chu Davida meuh pawhin hriat thiam harsa a ti a ni ang, “Nimahsela kei zawngin ka rap pelh ṭhelh ṭhelh a; ka ke pente hi a tleu lek lek a ni. Mi suaksualte vanneihzia ka hmuhin mi uangthuangte chu ka awt si a,” (Sam 73: 2-3) a lo ti hial a ni.

Dik lo taka titute, an thil tih hmanga dinhmun ṭha taka an ding te, Pathian ringtute dinhmun ṭha lo zawka an ding hmuh changte hian, hriatthiam a har ṭhin a ni! Mi tuar chhel Joba meuh pawh kha, mi felte chanvo tur nia a hriatte mi sualten an chang a, mi sualte chanvo tur nia a hriat ama chungah a lo thlen ni khan, Pathian hnenah zawhna chhiar sen loh a nei a nih kha. Mahse, chutiang karah tak chuan a ni ringtute hi Lalpa tan kan din a, kan rinawm a ṭulna lai tak chu ni!

“Rinawmna hlutzia i hriat duh chuan vawi khat chauh rinawm lovin han awm chhin teh,” tiin thufing pakhat chuan a lo sawi a. A va ṭhain, a va dik teh reng em! Rinawmna hlutzia hre fiah tur hian vawi tam beih a ṭul lo va, vawi khat rinawm loh chhin chauh pawh hian a hrilhfiah em em a ni. Eng thil mai pawh hi, hre chiang tur chuan vawi tam tak i beih pawh a ṭul mai thei e; mahse, rinawmna hlutzia hre chiang tur erawh chuan vawi khat rinawm loh chhin hi a tawk em em a ni.

Rinawmna hi mihring zahawmna min siamsaktu a ni. Engtianga mi ropui leh thil tithei, hausa leh nei nung, hmelṭha leh zei, thiamna leh finna nei sang pawh ni mah ila, kan rinawm miau loh chuan kan zahawm thei lo. Chuvangin, rinawmna hi mihring nun tizahawmtu a ni a, khawvelah mi rethei leh hnuaihnung tak ni mah ila, kan rinawm tlat chuan kan zahawm tawh hrim hrim a ni. Kan hnam zahawmna pawh hi kan rinawm leh rinawm lohvah thui tak a innghat a ni.

Rinawmna hi, kan Mizo society leh chhungkuaah hian, kan inelna kipui ber ni thei se a va duhawm em! Hmasang Mizo piputen, Zo nun ze mawi chhawm nun nana inelna kipui atana an hman ṭhinte chu tlawmngaihna, huaisenna leh rinawmna te a ni ṭhin. Heng pathum zingah hian rinawmna hi sawi nep theih a ni hauh lo vang. Tlawmngai tur chuan huaisen a ngai a, huaisen tur chuan mahni thiltiha rinawm a ngai ve thung. Hmasang pipute nun kan thlir let chuan an rinawm em em a, thingfak pakhatin kawngkharpui an do va, lo lamah ni lengin an fehsan a, thil bo a awm ngai reng reng lo a ni. Thil ruk te leh kutkem neih te kha thil zahthlak tak a ni ringawt. Tunlai nun hi han chhut ve teh, tala lian pui pui pawhin kan in kan venghim zo tawh lo a nih hi maw! Rinawmna dik tak chu chhungril ber aṭanga lo irh chhuak a ni zawk a, chumi chhungril aṭanga lo chhuak chu a nghet a, a tlo fat tawh ṭhin a ni.

Rinawmna tel lo chuan khawvelah hian eng pawl mah hi an hlawhtling ngai lo; rinawm lohna avang bawkin pawl ropui leh lian takte pawh an lo keh chhe ṭhin reng a ni. Nula leh tlangval inhmangaih takte pawh rinawm lohnain a inṭhentir a, chhungkaw hlim thei tak pawh a chawk keh a, ṭhian ṭha inngaina em em pawh a tiṭhen ṭhin a ni. Chuvangin, rinawm lohna hi mihring min theh deretu a ni tih kan hriat a ngai a ni.

Kan Bible-in min kawhhmuh angin, rinawmna hi chatuan nunna lalllukhum neihna kawng awm chhun a ni a, kawng dang a awm lo (Thup 2:10). Chu nunna lallukhum nei tur chuan kan ni tin hun hmanna, kan eizawnna, kan rawngbawlna, kan chhuah vahna kawng tinrengah te rinawmna hi kan nunpui a, thih thlenga kan rinawm a ngai a ni. Kan ni tin hnate hi Pathian min pekah kan pawm ngam em? Kan missionary-na tur a ni tihte kan pawm ngam em le? “... In tih apiang chu mihring tan anga ti lovin, Lalpa tan anga ti zawkin, chak takin ti rawh u; Lalpa Krista rawng in bawl a nih hi,” (Kolossa 3:22-24) tih ziak a ni. Kan ni tin nunah, kan tih apiang Lalpa tan anga ti zelin, kan thih hun pawha nunna lallukhum khum thei ngei turin ‘Rinawmna’ hi nunpui i tum tlat ang u.

- H. Lallawmchhungi