HRIAT LOH CHUNNU

Hmeichhe fing leh fel, a hun leh hmun hria, lar leh hmingthang tak tak, Kohhran leh khawtlang tana mi ṭangkai em em, Mizoram leh khawvel pum huap pawhin, sawi tur kan nei vekin a rinawm a. Bible-ah pawh hian hmeichhe fel leh fing tak tak chanchin hmuh tur a tam em em laiin, tun ṭuma kan sawi tur hi chu, mi hriat leh fak hlawh lo, Bible pawhin a chanchin leh nihna a tarlan lem loh; mahse, amah avanga mi tam tak rilṭam lova an awm theihna, ‘Nu’ ṭangkai tak chungchang a ni.

Lal Isuan mipui sangnga a hrai thu, Johana 6:3-11 a inziak hi Kristiante chuan kan hre vekin a rinawm. Mipui sangnga zingah khan mipa naupang pakhat chauh, barli chhangper panga leh sangha pahnih, ei tur nei a awm tih Bible-in min hrilh a. Midang zawng kha chuan ei tur an nei lo a ni. Mipa naupangin ei tur a lo ken chu, Lal Isua hnenah an rawn keng a. Anin lawmthu a sawi a, chumi hnuah a zirtirten mipui hnenah an sem a. An vaiin an kham khawp an ei mai bakah bawmrang sawmpahnih lai a bang tih kan hmu a ni.

Barli chhangper panga leh sangngha pahnih paitirtu nu pawimawhzia hi kan lo ngaihtuah ngai em? Tlang chunga Isua thusawi ngaithla tura kal, a fapa kha a ril a ṭam ngei dawn tih a nu khan a hrethiam a ni. Zingah hma taka thoin, hmangaihna leh duhsakna nen, a fapa chu mi zingah a rilṭam bik ang tih hlauin, chawfun a siamsak a ni ngei ang. Mipa naupang khan Isua thusawi kha hriat pawh a hrethiam lo mai thei. “Mi an tam lutuk a, Isua thusawi ka hre ṭha thei lo, ka infiam,” emaw, “Ka muthlu daih,” emaw pawh a ti mai thei a ni. Nimahsela, a nu thuawihin an in aṭangin Lal Isua thusawi ngaithla turin a va kal a, mipui tam takin ei tur an lo neih phah ta ni.

Chhungkuaa nu pawimawhna

Nu chu chhungkaw tinuamtu, timawitu, tizahawmtu leh uap lumtu an ni. Carey-a chuan, “Chhungkaw hlimna chahbi kawltu chu nu hi a ni,” a lo ti hial a ni. “A nu, ka ril a ṭam,” naupangin a tih chuan, nu chuan a fa tan ei tur a neih zinga tui ber leh, a taksa tana hrisel tur bera a rin a pe ngei ang. School-ah chawchhun tui tak an pai theih nan zing hma takah thoin, a fate leh an chhungkaw tan ei rawngbawlin a buai thei hle a; hah pawh sawi lovin theihtawp a chhuah ṭhin a. Naupang school an kal liam ta maw tihah in chhung sekrek leh ṭul dang tiin a buai leh nghal char char a. Tui a lo haw phei chuan in chung, in hnuai vil ngai bawk, a buai thei em em a ni.

Tun lai khawvel changkang zelah hian nu hnathawk an tam tawh em em a, in lamah chhungpuinu nihna angin tih tur tam tak an nei tel bawk a. Faten mi neih ang an neih ve loh leh rual an pawl ve loh hlauin, theihtawpin chhungkaw tan hah pawh sawi lovin hna an thawk ṭhin a ni. Naupang school bang leh leng haw te pawhin an zawn hmasak ber chu an nute an ni.

Naupang tan a ‘NU’ chu a thlamuanna a ni.

Naupangin, “Nu,” tia a koh a, “Eiah, eng nge ni?” tia chhangtu neih hi naupang tan chuan a hluin, a thlamuanthlak em em a ni. Erich Fromm-a chuan, “Nu hmangaihna chu thlamuanna a ni,” tiin a lo sawi a. In chhung hi, “Ka nu,” tih hian a tiphuisui a, a vawng him a, a tinuam a ni. Mi hriatpui lem loha na kan neih pawhin kan nute chuan min lo hriatpui reng a, kan nat avanga kan ṭap min tlaivarpui ṭhin. “Bawihte, i tuar ai hi han tuar thei ila, ka tuar vek mai tur,” tiin hmangaih leh duat takin, lungchim taka an ṭangnema min pawmin, mittui parawl kiau chungin min thlir vawng vawng ṭhin a ni.

Naupang chauh pawh ni lo, puitlingte pawhin na han neih hi chuan, “Awi ka nu!” kan ti fo ṭhin. Hlawhtlinna kan chan nikhuain min lawmpui bertu an ni a, kan hlawhchham changin min tawrhpuiin, hmangaihna nen min fuih a. Miten min rin loh chang leh hlawhtlinna chang ve thei dawn loa kan inngaih lai pawhin, “I ti thei dawn a ni,” tia min thlamuan a, min fuih ṭhintu chu nute bawk hi an ni.

An duh loh zawng leh an rilrem loh zawnga kan lo awm pawha hriatthiamna nen, zaidawh taka kan tih dik loh laite min hrilhfiah ṭhintu chu nute hi an ni. Mite hmuhsit leh endawng kan tawh changa kan thlavang hauhtu an ni a, kan dik lohna leh fel lohnaah hmangaihna nen min zilhin, thu ṭha min hrilh a. Awka vin deuh an lo hmang palh a nih pawhin, min huat vang ni lovin, an hmangaihna thuk leh ril tak vang a ni zawk. Kan ṭhatna tura engkim tawrh huamtu an nih avangin leia hmuh theih Pathian, min thlamuantu an ni.

Fate tan thlarau nun kaihruaitu

Nu ṭhate chuan fate tan bang lovin ngaihtuahna an seng ṭhin tih kan hre ṭheuh awm e. An faten Pathian ṭihna nun an neih theihna tura kaihhruai chu an mawhphurhnaah an ngai nghet tlat a. An thinlungah, an fate hian tetlai aṭanga kaihhruaina ṭha an dawn loh chuan an nakin hun atan a pawi thei tih hre rengin, an kalna awm kawng, Pathian Biak inah nausen an nih lai aṭangin an hruai a. An faten nikhua an lo hriat huna Pathian Thu an zirtir theih nan, anmahniin an lo zir hmasa ṭhin. Naupang thinlung ruak chu Pathian Thutak hmangin an chhun khahsak a ni. An faten Pathian ṭihna tak tak an neih theih nan, biak ina hruai duh tawk mai lovin, in lamah chhung inkhawm hmangin, theihtawpin an thlarau nun an chawm chhun zawm zel ṭhin a ni.

Zirtirtu Hmasa ber

Nute hi an fate tan zirtirtu hmasa ber leh an entawn ber an ni a. Khawvel thiamna leh finna nei tura theihtawpa fate bul ṭanpuitu pawh nute an ni. Naupang chu an tet lai aṭanga an rilrua kan tuh hian nghawng a nei lian hle a. Bible pawhin, “Naupang chu a kalna awm kawngah chuan zirtir ula, a upat hun pawhin a thlah lovang,” (Thufingte 22:6) a ti a. Hlawhtlinna bul chu Pathian a ni tih te, finna bul chu Pathian ṭih hi a ni tihte hi nuten fate an hrilh hriat a, an thinlunga an tuh ngheh a pawimawh em em a ni.

Fate zirlai enpui a, dawhtheihna nena ṭhutpuitu chu nute an ni deuh vek awm e. A harsain a awlsam lohzia pawh kan hre tlangin a rinawm. Chuvangin, naupang thlarau nun pawh hi nu kutah a innghat thui em em a ni. Pathian hmaa fate kunpui tlat nu chuan chi ṭha a tuh a; Pathian lama ke penpui lo a, khawvel lam thil chauh fah ṭhin nu erawh chuan rah ṭha seng tur a nei lo a ni. Pathian hnena kunpuitu nu chuan buai tak chung pawhin fate zirlai an enpui ṭhin a, chu chuan thlamuanna leh mahni inrin tawkna naupangah nasa takin a pe a ni.

Mumal leh tum nei rana fate kan enkawl loh chuan an mahnia chi intuh hi kan duh loh zawng tak pawh a lo ni thei a ni. Chutiang chu a thlen loh nan, in chhung boruak nuam leh zangkhai tak nuin a siam thiam a ṭul. Boruak zalen tak hnuaiah chuan naupangte thla a muang a, an lehkha zir pawh an thiam theiin, nuam an ti ṭhin. Pawn lam aiin in chhung khur boruak nuam an ti zawk tur a ni. An nunah ngilneihna, zaidamna, midang zahthiamna, midang dinhmun hriatthiamna te hi in chhung khur aṭanga zir a ni a. Chhungkaw hmel timawitu emaw, tihmelhemtu an ni thei a ni.

Nute hian, kan fate hnenah, khawvel lam zirtirna chauh kan fah nge thlarau lamah kan kaihruai tih kan inngaihtuah a ṭul hle. I fain i thu a awih a, a zawm chuan, mipa naupang chhangper panga leh sangha pahnih chauh nei ang khan mi tam tak tan malsawmna a ni thei a ni.

Lalpa laka i rochan fanau enkawl tur hian, ‘Hriat loh Chunnu’ nangmah aia ṭha kha an awm lo. Mipa naupang chhangper leh sangha paitirtu nu pawh kha, nu ropui leh hmingthang, mi hriat hlawh tak a ni lo mai thei. Nimahsela, a fapa a ngaihsakna chuan mi tam tak puarna a thlen a ni. I fate kha nangmah aia hmangaihtu an awm lo a, an tan i hlu ber a, i hriatchian aia hrechiangtu leh ngaihsaktu an awm lo. I fate tan an thlamuanna leh an innghahna kulhbing sang, lang lo lama chakna petu, an thlamuanna i ni. I fate tan vanram chabi kawltu i ni a, eng dinhmunah pawh dingin, mite fak leh hriat hlawh lo mah la, i fate tan Bible chhiar leh ṭawngṭaia intichakin, lo intipaukhauh hram ang che aw. Mawhphurhna ropui tak Pathianin a pek che tihlawhtling tur hian ‘Hriat loh chunnu,’ nangmah kha i ṭha ber.

- Rosie Lalhlimpuii