Guest writer
NexGen
IDENTITY
Tu nge ka nih? Khawvelah hian engti ve turin nge ka lo pian le? Ka dam chhan hi eng nge ni ve ang aw? Hengte hi zawhna pawimawh tak an ni. Pathian hian chhan neiin min siam vek a. “Engkim hi Amah avanga siam a ni a, Ama ta tura siam a ni bawk,” (Kolossa 1:16) tih ziak hian kan nihna hi a sawifiah ṭha ber a; min siamtu Pathian hi kan nihna (identity) tifiahtu ber a ni.
Pathianin a thilsiam zawng zawngte hi tih tur leh ṭangkaina bik nei ṭheuhvin a siam a. Boruak thianghlim hip tur kan neih theih nan thing te, ei tur hrisel kan neih theih nan thlai rah leh thei chi hrang hrang, ṭhatna bik nei te a siam a. Thilsiam engkim mai hian ṭangkaina bik leh awm chhan, nun chhan an nei vek a ni. Mihringte ang lo takin, anni chu, duansa ang thlapin an nungin an thi mai ṭhin.
Mihringte hi Ama anpuia siam kan nih angin thuneihna sang zawk leh mawhphurhna pawimawh leh chungnung zawk pek kan ni a. Thilsiam dangte nena kan danglamna chu, min siam chhan tipuitling tura kan duhthlanna Pathianin a beisei tlat hi a ni. Kan theihna sang ber hlen chhuah theihna leh tihpuitlin theihna hi Pathianin mi tinah a dah vek a; a thu kan awih loh avang leh a remruat ang ni lova duhthlanna kan siam ṭhin avangin kan nih tur ang kan ni phak lo fo ṭhin. Kan duhthlanna hian min duansa anga kan par chhuah leh chhuah loh a hril tihna a ni. Hei hi mihringte laka Pathian pangchan vena niin ka hria a. “Engkim ka thawhsak tawh che u a, in duhthlanna chauh hi chu ka phut ve tlat,” a ti ni berin ka hre ṭhin. Hei hian Pathian min siam chhan leh khawvela kan nih tur emaw, kan tih ve tur te, mi tinah a inang thei lo tih a tichiang bawk.
Khawvel thiamna hmanga mihring nihna (identity) zir chiangtu pakhat James Marcia chuan, mihringte hian kan nihna chungchangah zawhna neiin thil zawn kan nei vek tih a sawi a. Kan nihna mumal taka chin fel duhin nun kawng zawh dan turah duhthlanna kan siam a, chumi tihlawhtling tur chuan kan inpe ṭhin a ni, a ti a. Heng hmang hian Identity Status (nihna dinhmun) pali a thliar hrang a, chungte chu –
1. Identity Diffusion: Nuna thil zawn pawh nei lem lo, nun kawng zawh turah pawh inpekna mumal nei chuang lo.
2. Identity Foreclosure: Nuna thil zawn nei hran lo, mahni duhthlanna ni lem lo mite hrilh leh zirtir ang anga nun kawng leh nihna thuawih taka nunpui mawl ve tawp.
3. Identity Moratorium: Nuna eng emaw zawn nei reng, mahni nihna a chiang tak tak thei lo, nun kawng zawh dan turah pawh inpekna mumal nei tak tak chuang lo.
4. Identity Achievement: Nun awmzia leh thil zawn nei a, mahni nun zir chiang. Thil hrang hrang a zir emaw, zawn chhuah aṭanga duhthlanna mumal tak nena nun kawng zawh tura inpe, mahni duhthlanna ngeia mahni nihna a chiang.
Nun awmze neia hmang reng reng chuan a nun hman danah tinzawn neiin, hisap mumal tak nen nun kawng a zawh ṭhin a. Identity dinhmun kan sawi tawh zingah hian Identity Achievement neih theih hi a ṭha bera ngaih a ni a, Foreclosure leh Moratorium-ten an dawt a, Diffusion dinhmuna awm hian nun kawng zawh mumal lohna a thlen duh tlangpui.
Entirna hmangin han sawi zau hlek ila. Mi thiamte chuan, “Tu nge ka nih?” tih zawhna hi tleirawl kum 12 aṭang velin a awm ṭan tlangpui an ti a. Tleirawl phat aṭang hian ngaihtuahna puitling, thuk leh ril zawk neih theihna a lo awm ṭan a, mahni nihna zawngin, zawhna an zawt ṭan a. Mahni inhriat chian tuma zawhna an neihin tilunghnual lova fuih zawk an mamawh em em a, an zawhnate ching fel tur hian nu leh pate, zirtirtute leh an chheh vela awmte an pawimawh hle a ni. ‘Identity crisis’ tiin hetiang hun an tawn lai hi sawi a ni ṭhin. ‘Crisis’ chu buaina tiin a lehlin mai theih a, mahni nihna chungchanga buai ve map hi a lo ṭha zawk a; chin fel erawh a ngai a ni.
Mizo tleirawlte hi ‘Kristian Identity’ chungchangah an buai hle niin a lang ṭhin a. Kristian an nihna chhan, chhandam nih inhria a, mahni duhthlanna ngeia Kristaa an nihna chu ka nihna a ni tih theih hi ‘Christian Achieved Identity’ dinhmun a ni. A awmzia hrechiang hran lo a, thuawih taka Sande Sikula inkhawm mawl chho mawp mawp, sualna nei em em lo, Kristiannaah pawh thuk em em chuang loa Kristiana inchhal tawp pawh thil awm thei a ni. Chung dinhmun chu Christian Foreclosed Identity kan ti thei ang. Kristian inti chung si a sual kan huat lem loh danah hian, hei hi Mizo Kristian inti tam takte dinhmun a ni mai ang em, tih hi zawhna ngaihtuah zui tham tak a ni.
Christian Moratorium Identity dinhmun chu Kristianna a chiang ngam chiah lo, piantharna tak tak la chang pha lo nia inhre si, a ruka thlamuang lo leh rilru insual dinhmuna awm mekte pawh a tih theih ang. Kristian nih chhan chiang hran loa Kristian intih mawl tawp ai chuan hetia zawhna neia buai rukte pawh hi Christian Achieved Identity neihna kawng sialtu a ni a. Mahni nihna pawh chian tum hran lo a, hmathlir nei lo leh nun kawng mumal zawh lo, inpekna leh inthlur bingna pawh nei lem lo Kristian Diffused Identity dinhmun ai chuan dinhmun beiseiawm a la ni zawk a ni.
Kristian nunah hian hei hi tleirawlte harsatna bik chauh a ni kher lo. Puitlin hnu pawha mahni nihna ching fel lo, chiang lo taka nun hmang bawrh bawrh hi mi tam zawk kan lo la ni mai lo maw tihte pawh ngaihtuah theih a ni. Amaherawhchu, Kristian hnam kan ni a, Kohhran leh chhungkuaah Pathian thu nena seilian vek ni tura ngaih kan ni a. Chhia leh ṭha hriatna leh thlarau lama zawhna nei thei khawpa rilru puitling ṭan tleirawlte rilruah, Kristaa an nihna tuh ngheh mai bakah, an duhthlanna hmang ngei a, hrechiang chunga Krista zui tura an nihna an siam ngheh hi ngaihpawimawh a ngai hle. Sacrament/Baptisma Department zirlai tleirawl, dan chhunga lut tura hrualte phei chu, chhandamna thu uar taka hrilhfiah niin, an duhthlanna ngeia chhandamna an pawm thu Kohhran hmaa puangin, urhsun takin Kohhrana lawm luh an nih ṭhin reng hi. Tihtak takna nen an intiam em tih erawh chhut zui a pawimawh hle.
Kan nihna (identity) hi kawng thum – ego identity, personal identity leh social identity ti tein a la ṭhen leh theih a. Kan ego identity chu chhungrila kan pianpui zia, ṭhatna leh ṭhat lohna te pawh huam vek hi a ni a. Keimahnia inthlak danglam ngai lo pianpui ze nghet te pawh a tih theih ang chu. Personal identity erawh kan duhthlanna hmanga kan nihnaa kan chhal hi a ni a, social identity ve thung chu kan duh vang reng ni loa kan nihnaa bet telte hi a ni. Entirnan, Kristian chhungkuaah ka piang a, ka duh vang reng pawh ni loa Kristian ka nihna hi ka social identity a ni. Kristian chhungkuaah ka piang a, Kristianna chu ka duhthlanna hmanga ka vawn bawk chuan ka personal identity a ni tihna a ni.
Zin kawng inang lo vek zawh mek mi tin mai hian, Pathianin a bik taka min duan chhan leh min kohna hi kan inchian hmasak a ṭul hle a. Mahni pianpui nihna sa te, kan duhthlanna hmanga kan nihnaa kan pawm tak te, kan duh vang reng ni lova nihna leh mawhphurhna keimahnia bet te hre chungin kan nihnaah kan chiang tawk kan ti nge, kan la chiang lo? Chiang lem loin nun kan hmang bawrh bawrh zawk em ni? Heng zawhnate hi lo inzawt nawn fo ṭhin ang u.
Hna zawnga rilru buai taka ka awm ṭhin lai khan, Pathianin min dahna leh kohna chu zirtirna lamah a ni tih hre deuh tho mah ila, ka duh ang hna ka hmuh mai loh avangin ka beidawng em em ṭhin a. Hna awm ang ang, ka thawh awm lo tak takte dilin ka rilru leh tha ka seng nasa hman viau a. Chutianga ka awm lai chuan NexGen Organization dintu, Dr. Lalmalsawmi Hmar hian, “Pathian kohna che chiang hmasa la, chu chu i chian hmasak phawt chuan i hah thlawn dawn lo a lawm,” tiin min fuih a. Hei hian thutlukna ka siamna kawngah thui tak min kaihruaiin, min pui a ni.
Midangte zirtir tur te, chhungkaw enkawl tur te, ram rorel tur te, rawngbawl tur te, sumdawng tur te, tidam tur tein kohna inang lo tak tak kan dawng vek ang. “Pathianin min siam chhan ka tihhlawhtlin theihna tur hmunah tak ka awm a, hlim takin ka nihna inpawmin hringnun ka hmang a ni,” ti thei khawpa chianna nun neih hi a hlu em em a. Hei hi kan nun zin kawnga kan zawn pawimawh ber a ni tur a ni.
- Dr. Grace Lalkhawngaihi