A PAWIMAWH BER

“Dam chhung tawi teah hian, hei hi a pawimawh ber, Isua i nei tawh em? In chhungkua in dam em?” tia Pu T. Laldintluanga’n mawi taka a phuah, Stacy Punte in lung kuai, dam dep maia a sak kha kan ngaithla a. Kan fanu mi lai hnenah, “Eng nge pawimawh ber chu ni ang le?” tiin kan zawt a, “Hei hi,” ti deuh tawpin min chhang a. “Kan dam chhung hun rei lo teah hian, eng vanga khawvela lo awm ve nge kan nih a, engti turin nge kan awm?” tih hi puitling tam takte pawh, thih ni thlenga hre chhuak lovin a awm theih ngei ang.

Khawvelah hian ‘thil pawimawh’ tia sawi tur a tam ta hle mai a. Kan hnate pathian ta hial pawh kan tam tawh awm e. Sum neih belh zel tur te, khawsak nawmna tur te, kan tu leh fate tana hnutchhiah tur te ngaihtuah reng reng a ṭhenkhat kan hmanhlelh laiin, ṭhenkhat dangte tan erawh chuan a tuka ei leh in tur ngaihtuah ringawt pawh thil pawimawh hmasa ber a ni thei bawk ang.

Mihring piang tawh zinga finna ngah ber tia sawi ṭhin Lal Solomona, khawvel pawh a chhia a ṭha zawnga chen tawhtu khan, thu tam tak a sawi hnua a khaikhawmna chu, “Heng thu zawng zawng khaikhawmna hi i ngaithla teh ang: Pathian ṭih la, a thupekte vawng rawh; hei hi mihring zawng zawng tih tur chu a ni mai,” (Thuhriltu 12:13) a lo ti a. Mihringte hi eng anga ropui leh fing pawh ni ila, Pathian ṭih a, Pathian thilsiam kan nihna leh, Ama thupeka nung leh che mai tur kan nihna kan hriatfiah hma chuan kan nun hian awmzia a nei tak tak thei ṭhin lo.

Tunlaiah mi kan thiamin, kan fing tawh a; thil sual tih kan duh lo va, thil ṭha lo lakah pawh kan inveng thiam tawh hle a. Kawngpuia ṭhalai han inbakkaih deuh pawh insual mai lova ṭha taka indawr dante kan thiam tlang tawh hle. Hawihhawmna chu changkanna chi khat a ni tih hriain, kan nun pawh kan fimkhur tlang tawh hle tih a hriat a. Kan ṭhalai tam takte phei chuan, ruihtheih thil chu sawi loh, ei tur ṭha lo tinreng lakah insumin, zuk leh hmuam lakah pawh an insum thei tawh hle a. An taksa an enkawl ṭha a, an pian leh hmel pawh hmuh a nuam tawh em em a ni. Ram changkangte aṭangin nun dan mawi leh ṭha kan entawn a, ram veina rilru ṭha tak tak kan pu chho zelte hi kan ram tan beiseina siamtu pawimawh tak pawh a ni awm e.

Pawn lama kan lan danah chuan tunlai chhuan dam mekte hi chu kan ṭha a ni! Ram dang aṭanga rawn thlirtute tan pawh Mizoram chu ram nuam leh ralmuang, mipuite pawh inlungrual leh inhmangaih tawn tak kan ni a tih theih ngei ang. Mahse, chhungrila kan dam lohzia chu kan rah aṭangin a rawn lang leh ṭhin a. Mizoram khawtlang nun leh khawsak zia zirchianna hrang hrang kan thlir aṭang ringawt pawh hian tihfuh theih loh eng emaw chu kan nei a ni, tih a ngaihtuah theih ang. Sunday School kal ṭhat leh chhung inkhawm neih ṭhatah thla a la muang zel dawn em? Chhungrila Pathian nena inzawmna tak tak kan neih si loh chuan, “Siamtu Pathian hi a lungawi ang em le?”

Kan nun khalhtu

Kan ngaih pawimawh tak tak chu kan nun khalh kaltu, kan nun chhungrila bet tlat leh nung reng, kan nun kawng siamtu a ni ṭhin a. Chu chuan thil kan tih chhan, kan dam chhan leh kan kawng zawh duh lam a hril ṭhin. Kan ngaih pawimawh lam apiang chu awnin, hlimna leh hlutna kan zawnna kawng thleng a hril ṭhin bawk. “Mihring nunah hian eng nge pawimawh ber?” tih inzawt ta ila, ram hrang hrang, sakhaw hrang hrang, hnam hrang hrang, kum bi thliah hrang hrangten kan ngaih pawimawh zawng a danglam vekin a rinawm. Mizoram anga kan thlir chuan, ram leh hnam hmasawnna, rorelna dik leh fel leh khawtlang ralmuanna hi kan ngaih pawimawh leh duh tlan ber a nih a rinawm. Chutiangin, sawrkar leh pawl hrang hrang pawhin, a tawpa kan thlen tum chu, ram leh hnam ṭhanna leh mipuite tana ṭha ber tur ngaihtuah hi a ni.

Pawl hrang hrang, NGO, Kohhran leh sawrkar te hian thil tum ṭha tak tak kan nei a. Mahse, heng pawl leh sawrkar siamtute hi mihring awmkhawm kan nih angin mize hrang hrang leh ngaihdan hrang hrang nei kan ni. A huhova kan thil tih tumte a ṭhat em em laiin, mi pakhat rinawm lohna emaw, fel lohna emaw avangin, kan thil tumte kan hlen thei lo fo a. Mahni ṭanghma ûm ran chunga pawla ṭhahnemngai taka thawk leh inpete hi a tichhetu leh a kal tluang tur, a hlawhtlinna daltu lian ber an ni thei a. Pawl chhungah, mi pakhat chauh pawh, tum hran nei rana a thawh chuan pawlin a tuar phah ṭhin. Chutiang bawkin, ram hruaitute zingah pawh, mi ṭha tam tak karah mi ṭhalo pahnih khat vangin hma a sawn theih loh fo a ni.

Kan chhungkuaah eng nge pawimawh ber?

Hman deuh nena khaikhin chuan kan ramah chhungkua ngaih pawimawhna a lian tawh hle mai a. Social media-ahte pawh kan nupui/pasal fanaute, “Ka khawvelte – My world, my life,” tia puangzarte pawh kan tam ta hle. Paho pawhin an fate an ngaihtuah a; inkhawmna leh sikulah emaw, park leh birthday lawmna, intihhlimna hrang hrangahte an hruai lai hmuhte hi a nuam hle a ni.

Kohhran Hmeichhia leh MHIP-ten an lo suangtuah ṭhin, chhungkaw inkawmngeih, chhuak ho dial dial te pawh hmuh tur an tam tawh hle a. Hengte hi a ṭha lama hma kan sawnna pakhat chu a ni ngei mai. Chhungkua aṭanga bul kan ṭan loh chuan thil engmah hi a ṭha tak tak thei lo va, chhungkua aṭanga nun kawng kan inzirtir tluk a pawimawh hi a awm lo reng a. Mi tam tak chhungkaw hlutna hre lo an la awm laiin, mi tam tak, chhungkaw ngaih pawimawhna lama pass mark hmu pawh kan awm nual tawh awm e.

Mahse, hemi phena zawhna pawimawh tak awm chu, “Kan chhungkua hi Isua neitu kan ni em? Lungrual takin tu rawng nge kan bawl a, kan chhungkua chungah hian Isua a lungawi ang em?” tih hi a ni. Kan Pathian hi thikthuchhia a ni tih kan hria a, chithlah Pathian ngaihsak a zawng a ni. Chhungkua kan ngaih pawimawhna kawngah hian, a dintu leh bulpui ber hi kan kal kan leh mai chuan ringlo mite nen kan danglam tam pui dawn lo a ni.

Ṭhahnemngai taka kan tu leh fate tana hna kan thawh a, in leh lo kan din a, an hma lam hun kan ruahmansak a, hah taka kan buai phili lai hian, kan thinlungin a vei leh ngaih pawimawh ber, kan thinlunga lal ber chu kan chenpuite hian an hmuh hmaih hauh dawn lo va. Kan ngaihhlut thilte bawk an rawn ngaihlu ve leh mai dawn a. Chu chuan an nun kawng zawh tur pawh a hril dawn a ni. Kan nun khalh kaltu chu, dam chhung khawsak rel nge, Isua ke bula awm, tih hi kan inzawh fo a ṭul a ni. Hla siamtuin a sawi ang khian, Isua neih hmasak hi chhungkua kan din hma aṭanga pawimawh hmasa a ni a. Kan chhungkaw lungphum, kan innghahna chu khawvel taka kan inhmangaihna piah lamah, Pathian aṭanga chhuak hmangaihna a nih ngei a va pawimawh em!

Isua nei lo chhungkua, fel tak tak, khawvel mite zingah hmuh tur an tam. Isua nei tak taktu chhungkua erawh, kan thil buaipui leh ngaisak zawngah kan danglam tur a ni. Matthaia 10:37-ah, “Tu pawh a nu emaw, a pa emaw, keimah aia hmangaih zawk chu ka mi ni tlak a ni lo; tu pawh a fanu emaw, a fapa emaw keimah aia hmangaih zawk pawh ka mi ni tlak a ni lo,” ti meuhvin a sawi a. Mihringte leia kan inlaichinna aia pawimawh hmasa chu Amah nena kan inlaichinna hi a ni. Hei hian Amah aṭanga chhuak kan nihna leh Ama ta kan nihna te, he khawvel kan chhuahsan hnuah pawh Ama hnena haw leh tura buatsaih kan nihna a tilang chiang hle awm e.

Zing thawh aṭanga mut dawn thlenga kan rilru luah hnem bertu, kan rilru put hmang hruaitu leh kan nunin a buaipui ber hi eng nge ni tih kan inen chuan, kan nuna lal ber leh pawimawh ber chu kan hre thei ang. Kan tlin loh leh buainate chhuanlam a, mahni chauh inngaihtuah a, ni tin khawsak rela kan buai em em lai hian, “Isua hi kan chhungkaw member pakhat ang chauh nge a nih a, kan chhungkaw lu ber?” tih hi mahnia kan inzawhna ni se. Buaipui tham Isua hi kan chhungkuaa kan buaipui ber a nih hmasak phawt chuan buaina dang tam tak lakah venhimin kan awm ngei ang.

Khawvela Amah ngei mihring taksa pua lo kal a, “Chungleng savate hi en rawh u; buh an tuh lo va, an at hek lo, buh inah an seng lut hek lo; nimahsela, in Pa vana mi chuan a chawm si a. Nangni chu anni ai chuan nasa takin in hlu zawk lo ve’m ni?” (Matthaia 6:26) titu thu hi kan nuna pawimawh ber chu a ni.

- Dr Evelyn VL Hmangaihzuali