Tetelestai - It is Finished - A kin ta

Khawvel inlumletin ken tel zingah thil ṭha taka kan lo ngaih ṭhin a aia ṭha zawkin a rawn thlak thleng ṭhin hi thil lawmawm tak a ni kan ti thei awm e. Kan lo hriat fiah tawk loh leh kan lo hman sual tam tak te kha a dik zawk leh a ṭha zawkin a rawn luahlan tihna a ni a. Naute hnute pek chungchangah ringawt pawh hnute bal (colostrum) lo chhuak hmasa ber hi naute tan a ṭha lo an ti a, hun rei fe kan pawm hnuah mitthiam ten naute tan a ṭhat leh pawimawhzia an hmuchhuak a, tunah chuan pek loh kan hlau ta hle ang deuh hi a ni kan ti thei ang. Chutiang zelin hmana ṭhil ṭha nia kan hriat tam tak hi khawvel changkang zelah hian her rem hret ngai leh thlak deuh thawk ngai ta hial pawh sawi tur a tam awm e.

‘A bul ṭan ṭhat chu a chanve zo tluk’ tih ṭawngkam pawh hian min al hneh hle ṭhin kha ani a, tunah chuan a chanve zawh ringawt a tawk tawh lo tih kan hrethiam tawh a, a tawp khar ṭhat a pawimawhzia kan inzir tir thar leh ta a, a lo pawimawh hle a ni tih chu sawi ngai lovin kan hrethiam vek awm e. Bul ṭan ṭha viau mah ila a tawp kan khar ṭhat loh chuan kan thil tihin tehfung a nei thei lo va, teh theih loh chu pawm tlak loh tihna tluk a lo ni leh zel a. A tawp a tawpah chuan kan hnukharna ber hi kan thil tih tehna ber a lo ni leh nge nge ṭhin avangin a tawp zawh ṭhat hi khawvel kalphung thar ṭha ber chu a lo ni chho ta.

Insak thiam tak pakhat pawh hi an puten a hnathawh ṭhat vangin an ngai hlu hle mai a. A hna aṭanga chawlhhlen hun a lo thlen dawn chuan, an hotu ten a hna hnuhnung ber atan in ropui deuh mai sa turin an ti a. Chu pa chuan ka hna ka bansan tawh dawn a, ṭha taka hna thawh hian awmzia a nei tak tak tawh chuang lo ti rilru chungin ṭhahnem ngai lo deuh hian a insak tur chu a sak chhunzawm a. A insak lai a han zawh chuan an pu ber chuan chu in chahbi pek pah chuan hei hi kan hnuaia i thawh chhunga i ṭhahnem ngaihna leh i hnathawh ṭhat avangin lawmman atan kan pe a che a ti e an ti. A tira mi fak hlawh leh an pu te tilawm em em ṭhin tu khan a tawp a khar ṭhat loh vangin ama kutchhuak ngei chu lungawi lo takin a luah a ngaihphah ta a ni.

Football khawvelin beiseina sang tak nena a thlir rawn mek, Inter Milan a khel ṭhin Adriano chu kum 19 mi lek a nih lai aṭangin football ngaisangtute mit fuk rawnna a ni chho va. Beiseina sang tak nen hlawhtlinna leh chawimawina tam tak a dawng chho mek e tih laiin, a pa thih thu in a han den meuh chuan, naupang chhia ang maiin thlem pawh thlem ngam lo khawpin lungchhe takin a ṭap hawm hawm mai a. Hmalam hun eng tak nei, football thiam tehna a ber ni thei tur si khan a inkhelh theih hun chhunga hun tawp a khar ṭhat loh avangin zu bawihah a tang a, a chanchin sawi zui tlak loh khawpin a football zin kawng a hmang zo va. Football thiam ṭhin, thiam tluantling ta lo sawi apianga hming lam ngai a lo ni ta. A thiam ṭhin asin maw le, a fel ṭhin asin aw tia kan hun hnuhnung lama kan chanchin sawi ngai a kan awm a nih tawh chuan a tawp hmawr kan bawk dan a felhlel a, thawnthu ngaihnawm leh midang cho nana hman tlak tur kha chanchin lungchhiat thlak takah kan chan fo ṭhin.

Lal Solomona khan bul a ṭan ṭhat tehlul nen hnu a khar ṭhat loh vangin a pa David lal ram chu ṭhensawmin a awm a, Juda lal leh Israel lal ram chu indo reng rengin an buai a ni tih kan hmu. A hausakna leh a finna in khawvel deng chhuakin, khawvel hmun hrang hrang aṭangin a finna thu ngaithla turin kal khawm bawk mahse, chutiang dinhmun hlangkai theitu Pathian chu hre reng lo leh a ṭih loh avangin, Pathian hnamthlan chunga lal tur haichham hial khawpin a thlah leh zel te chu hnawl an ni a. Chanchin ngaihnawm loh takin hnu a khar tih kan hmu. A hausakzia leh a finzia hahipin sawi ṭhin mah ila, lal Solomona anga damlai hun hmang turin tumah kan inzirtir ngai lo chu a nih hi. Tui chhunchhuah bula Samari hmeichhia, pasal panga lai neitu khan Tuinung lui a hmuh khan amah chauhva tuinung lui tlan a duh tawk mai lova, a chipui te pawhin tuinung lui an tlan ve theih nan theih tawp a chhuah a nih kha. A hun hmasa lamah lo dai pelh deuh pawh ni mahse, a hun tawp khar dan khan lung a va ti awi si em!

Taitesena pa thinchhia leh thinram tak ṭhin khan a hun tawp lamah mizia a thlak a, Mizo chanchina tlawmngai leh zaidam kan sawi apianga kan sawi ban theih loh chu Taitesena tho kha zuk ni a. Kolkata a kan lehkha zirlai a kan ṭhianpa pakhat chuan Pathian awm pawh hi ka ring meuh lo a ti ṭhin a. Chhungkaw rokhawlhna avangin ka zirlai zirzo thei lovin ka haw san ta kha a ni a. Kum 15 aliam leh meuh chuan a Sakramen ṭhehna hriatpui tura sawmna ka dawng ta tlat mai. Ka nau ka ṭhian ni bawk ka ngaihtuah em em ṭhin khan ka dam chhunga ka nih phak loh tur leh ka tih ve theih ngai hauh loh tur rawngbawlna chanvo ropui tak a chelh ta reng mai. A hun hmasa lama Pathian awm ring meuh lo tu kha Pathian awmzia tlangaupui tu pawimawh ber te zinga chhiar a lo ni ta.

Kraws lera Isua ṭawngkam hnuhnung ber ‘A kin ta’ tih Bible ziaka kan hmuh hi Grik ṭawng chuan ‘Tetelestai’ tihna a ni a. Sumdawnna ṭawngkam atan a hman a nih chuan leiba zawng zawng tlak sak sawi nan an hmang a, Rorelna ṭawngkam a hman a nih chuan roreltuin tang tura thutlukna a siam hmanga hremna tawktu chuan a tang tlingtla tawh tih sawinan a hman a ni thung a. Sipai indona ṭawngkam atan a hman a nih erawh chuan, indonaah ropui taka hnehna chang tawh sawi nan an hmang thung ṭhin. Lal Isuan Kraws lera ‘A kin ta’ a tih hian thil pathum min tih hlawhtlin sak tihna a ni a, Sual avanga kan bat zawng zawng min tlak sak a, kan bawhchhiatna vanga hrem hmabak leh sual phuarna vanga kan tuar tur zawng zawng chu min tawrh tlak sak tawh a, Hmelma setana nena kan indona vanga kan natna leh kan dam lohna zawng zawng pawh min hnehsak tawh tihna a ni a. Chuvang chuan Kraws lera Lal Isuan min tih zawh sak tawhna chu hmachhuan a hnehna puang mai tur kan lo ni. Tetelestai - It is Finished - A kin ta - tia kan hun tawp khar thei tura ṭan lak a ṭul hle a ni.

Ka pa kha mi fel famkim a ni hauh lova, a thihni a thuziak an tar ka la hriat reng chu, ‘Mitin tan a ṭha, Pu…, i hmun ruak hi tunge luah ta ang’ tih hi a ni a. Ka pa khan thil ropui tak a tih ka hre lem lova, mahse ka pa hun tawp khar dan chu a lungawi thlak in a chhuanawm ka ti lo phal lo a ni. Tuna la dam mek te hian bul kan ṭan ṭha viau a ni thei e, kan hun tawp hi a aia ṭha leh zual zawka khar thei turin ṭan la sauh sauh ila. Midangte tihhmuhtu ni thei turin keimahni a theihna awm hi ṭangkai leh hlawk taka hmang tu ni ṭheuh ila a duhawm hle mai. Kawla ni chhuak chhiar ṭheuh ṭheuh hi kan hun tawp khar dan a inang lo thei viau dawn a lo ni. A hnung zui tura min kotu kan Lalpa Isua ngeiin - Tetelestai - It is Finished - A kin ta - tia hnu a dal ang khan, keiniho hian kan ti ve thei dawn lawm ni? Thlan lunga kum inziak pahnih inkara kan nuna thil thleng te kha, kan chanchin miin an la rawn sawi tur a la ni dawn tih hre reng in, siamtu duh dan leh min din chhan ang taka a tawp khar ziktluak thei turin damlai hringnun chhiar zawh dan i zir thar ang u. Tetelestai.

- Lalnunsiama Khalthang