MIZORAM tan VISION

Thufing chuan ‘hmuhlawkna awm lohnaah chuan mite an boral ṭhin’ a ti a, kan hmalam hun tur hi mit ni lo, kan thluak hmanga kan thlir lawk a, kan hmuh lawk a ngai a ni.

Vision chu hma lam hun thlir lawkna, tuna hmuh loh leh la thleng lo thleng tura duhna, hmuhna a ni. Vision chu theihnghilh theih loh, rilru a rawn awm leh ṭhin, suang­tuahna kha a ni a, kan vela thil thlakthleng ngai, kan hmalama thil thleng se kan tih kha a ni.

Vision hi mihringte hian kan mamawh em em a, thilsiam dang nena kan inanlohna pawh a ni. Khawvel leh a chhunga thil awm te hi a inthlak reng a, keini pawh he inthlakthleng lo awm ṭhin hian min nuai vel reng a ni. Thlen tumna hmuh lawk (Vision) kan neih loh chuan khawvel inthlakin min nuai a, kan buai zo a, vision neih loh chuan miten min kalsan a, hma min sawn khalh a, kan duh lo chungin danglamna in kan tumlohna hmun min thlen ṭhin. Vision kan neih tlat erawh chuan kan kalna chin leh kan kal tumah kan chiang ang a, kan velah thil thleng awm ṭhin mahse kan buai chuang lo ang a, kan dam chhan, kan tih turah kan chiang em em ang a, min tiphurin min tichak dawn a ni.

Kan vision-te hi a ropui tur a ni a, a lian tur a ni. Harsa deuh mahse tihhlawhtlin theih a ni tur a ni. Vision lian leh pawimawh tak tak chu a vision neitu ber pawh a thleng lo palh thei a, mahse midang tam tak tan malsawmna ani thei thung. Kan vision-te hi kan mimal hamṭhatna tur a ni satliah lova, midang tam tak tan malsawmna, Pathian thiltum tihpuitlinna zawk a ni tur a ni.

Khawvelah hian Vision nei ṭha te chu miten an zui duh a, hruaitu pawimawh tak leh danglamna thlentu ani ṭhin a ni. Ram pawh hruaitu in vision a neih ṭhat chuan a danglam nasa thei em em a, hruaitu vision nei ṭha lo ram chu a buai nasa in hma a sawn thei lo a ni.

Mizoram, he khawvela kan ram neih chhun tan hian engnge kan vision? Tun aṭanga kum nga, kum sawm, kum sawmnga ah hian eng ang ram nge nih kan tum? Kan ram awmdan tur hi hmuh lawk kan nei em? Bible meuhin ‘hmuhlawkna a awm loh chuan mipuite an boral ṭhin a ti si a’ hmuh lawk – Vision neih a va ṭul tehreng em!

Elon Musk a, Tesla company leh Space X dintu, khawvel entrepreuner ropui leh tuna hausa ber, Sikeisen a khawpui din tumtu chuan heti hian a sawi, “Hmasawnna hi amah in a rawn kal ngawt dawn lo. USA pawhin hmanah thlaah mi an kap kai a, amaherawhchu chumi hnu-ah chuan vawi khatmah an in kap kai tawh lo mai ni lovin, International Space Station-a inkah kaina tur rocket pawh an nei tawh lova, Russia ta an hman a ngai a ni. Egypt pawhin Pyramid an siam thei tawh lova, ruang ṭawih thei lova siam pawh an thiam tawh lo, a nihna takah chuan an hnungtawlh zawk a ni," tiin interview pakhatah a sawi a ni. Khawvel hi a kal zel hian hmansawnna hi a thleng lova, ram tam tak an hnungtawlh zawk a, hmasawnna hi kan duhthlanna leh thlen tir tum ngeia hma kan lak loh chuan a thleng lo thei a ni,” a ti.

Kan ramin hma a sawn a, kan thlak danglam dawn chuan hmasawn turin Vision leh Goal kan neih a ngai - MIZORAM tan VISION kan neih a ngai a ni.

South Korea ram hi indopui pahnihnaah khan an tla chhe vek a, chuta ṭang chuan theihtawp chhuahin ruahmanna ṭha tak nen an bei a, kum 25 chhung lekin khawvel ram changkang an ni hman an ti. Kan ram chu ziak leh chhiar zir chawp aṭanga bul ṭan chauh kan ni a, A AW B pawh missionary ten min siam chawp sak kan ni. South Korea ang em em chuan hma kan sawn chak lo a ni thei, mahnia ram inrelbawl thei kan ni lo bawk a. Anni hi an incheina, music leh fashion-ah te kan entawn nasa lehnghal, an hlawhtlinna thuruk thawhrimna, taimakna leh an company din zozai ang te hi kan entawn ve a va ṭul em!

Mizoram hi kum 35 zet state kan ni tawh a, kum 35 dang lo awm leh se kan hmasawnna dan tur vision kan neih si loh chuan khaw nge kan thlen ang, tum kan neih miau loh chuan kan hmasawn dan a lungawi thlak leh thlak loh pawh a hriat dawn loh a ni. Amaherawhchu, vision kan neih a, kan ziah chhuah a, mi zawng zawng hriatah tarlan a nih chuan kan thlen leh thlen loh a hriat theih dawn a, chu chuan a thlen theitu tan nawrna/ chona a siam ang a, kan ram tana vision tihhlawhtlin tumin kan bei mup mup tawh mai dawn a ni.

John Maxwell a, khawvela leader­ship zirtirtu lar tak chuan “Eng­kim mai hi hruaitu azirin a sangin a hniam ṭhin” a ti mauh mai. Chuti a nih chuan hruaitu ṭha kan neih a pawimawhin kan hruaituten Vision an neih ṭhat a va pawimawh dawn tehreng em!

Mizoram hruaitute hi sawrkar fawng chelhtute chauh ni lovin mipui sukthlek tidanglam theitu zawng zawng hi hruaitute kan ni a, mawhphurhna kan nei vek a ni. Mizoram hmasawn leh ṭhan zel nan hian tehfung leh kan tum kan thlen hun tur te kan ruat a va ṭul em. Entir nan: Buh leh bal kham khawp kan thar hun tur, power khamkhawp kan siam chhuah hun tur, kawng ṭha leh inkalpawhna ṭha a fur a ṭhalah khaw tinin kan neih hun tur, zirna ṭha leh changtlung, ramdang mite pawh zir tura an rawn kalna khawp kan neih hun tur, mitinin hriselna ṭha leh damloh pawha inenkawlna ṭha kan neih hun tur, phai vai dan mai mai theih lohva kan awm hun tur, kan ram economy ṭhat hun tur, kan thil siam leh thar chhuah te kan hralh chhuah dur dur hun tur, petrol leh diesel leh mamawh dang te hnianghnara nei ram kan nih hun tur, Pathian duh dan a ram hruaitu leh mipui te pawhin kan awm a, kan jail te a ruah hei huai hun tur te pawh thil thleng thei vek a ni. Kan ramah hian vision neihna khawp thlak danglam ngai harsatna kan nghah em em a, hruaitu ṭha leh dik tak, vision nei ṭha kan mamawh takzet a ni.

Kan ramah hian hlimin lawm ve viau mah ila India ram chhunga state rethei ber pawl kan la ni a, mi ṭanpui ngai, chawmhlawm state kan ni tlat mai. Hemi titawp tura vision kan neih loh chuan hma lam kan pan lo mai ni lovin kan hnungtawlh thei a, kan ram neihchhun hi kan chan vek thei bawk. Mahni intodelh mai ni lo, midang leh ram dang te ṭanpui thei zawktu, midangte tana malsawmna ni turin Vision lian leh thui tak kan nei dawn lawm ni? Kan zawlnei leh mihlim ṭhenkhat pawhin kan ram hi ropui zel tura an hmuh lawk hi a chhunga mihring awmte vision kal tlang chauhin a ropui thei tih kan hriat a ngai a ni.

Rome ram ropui chhiat chhan chu a ram hruaituten nawmchenna leh eirukna te, mahni leh chhungte an inhaivur vang te a ni an ti. Kan ramah hian a fawng chelhtuten mahni inhaivur kan ching fo ṭhin, hei hi kan tawp a hun tak meuh. Hruaitu ṭha chuan mahni inphatin a mah leh a chhungte tan mai ni lo, ram pumpui ṭhatna tur a ngaihtuah ṭhin a, chutiang a nih lohva, ram pum a chhiat chuan amah leh a chhungte thlengin an chhe vek dawn tho a ni. Chutiang chiah chu tunlaiin kan ṭhenawm ram Sri Lanka-ah kan hmu a, an ram president leh an chhungte chu ram dangah tlanchhiat an ngaih phah hial a nih kha. Sri Lanka dinhmun thleng lo turin kan ram tan hian ṭan i la sauh sauh ang u.

Hawh u, kan ram, Mizoram leh a chhunga chengte hian hmathlir thar – Vision i nei ang u. Kan pi leh pu te pawhin thlirin RALTIANG ram an lo ti a nih kha. Chu raltiang ram chu kan la thleng lova, khawsak nawm, nawmchen leh nitin eitur neih ṭawkṭawk hi raltiang ram chu a la ni lo ve. Hmanlai kan Pi leh Pute chu intodelhin midang tumah ngai lovin an awm thei a, an hawi sang vah thei a ni. Tuna kan dinhmun hi zawng hawina lam apiangah lung a awi rih lo ve, hei aia ṭha hi kan ni thei a, kan ti thei a ni. Pathian nung betu leh neitu, Israel te Pathian, lei leh van zawng zawng siamtu fate tan hei aia ṭha hian kan ram hi kan siam thei a ni.

Khawvela ram changkang tam ber te hi Pathian hriatna avanga lo changkang leh hmasawn an ni a, Pahian ṭih hnam chuan hma an sawn mai ṭhin. Chuvangin kan ram kan hnamin hma a lo sawn a, a lo danglam a, vision ṭha tak tak kan neih theih nan leh kan ram hruaituten vision ṭha tak an neih theih nan ṭawngṭai ila. Pathian ṭih tlat ila, kan ram hi a vulin khawvel hriatah a la par chhuak ngei ang.

- Dr Vanlalsiama Chhangte