KHAWVEL TUKVERH HAWNG ZAU LUTUK LO ILA!

Khawvel tukverh (Social Media) a kan dah mek lai hian, kan hriat tur leh kan invenna tur inzirtirna lam hawi hi chhiar tur a tam viau lo niin a hriat. Naupang aṭanga kum upa tak thlengin kan buaipui a in ang vek tih tur a ni ta reng mai! A tel lova kan awm hleih theih tawh loh Social Media leh Internet hman thiam hi mitin mamawh a nih miau avangin zah sawi lovin thiam ang angin kan han thai kawi ve leh tawp mai dawn a ni a. Hlawkpui leh ṭangkaipui pakhat tal an awm hlauh chuan kan thuziah chhan a hlawhtlingah ngai ila. Chhiartu mai nilova midang kaihruai thei tura min tichak tu a nih leh lek phei chuan he thuziak hian rah ṭha a chhuahah kan ngai thei mai awm e. Chhiartute tan hriatthiam a awlsam beiseiin kawng 13-ah ṭhenin chhawpchhuah i han tum ve leh mauh mai teh ang.

1. Naupang awm tlei nan phone hmang suh – Nu leh paten fate awm tlei nan leh chaw hrai laia phone kan en tir hian an nunah nghawng tha lo naupangah a thlen nasa thei hle a. Mi ina i len chang a naupang chhaih hlim nan a phone i chelek khan mi chhungkaw tan phurrit i siam thei tih hriatthiam a ngai. Thil ṭha tia i inhriatna kha mi chhiatna bul thlen tu a ni thei. Tunlai hian naupan tet aṭanga phone khawih zingah ṭawnglama harsatna nei an tam hle tih kan hriat a ṭha awm e.

2. Khawvel a changkan zel avangin naupang smart phone neih tir hi nu leh paten kan ba lo - Naupang kum tling lo chenin naupang tih lungawi nan phone kan che lek fo a nih chuan, naupang hmaa ruihhlo kan chhawp sak tluk zet in thil pawi a tling thei tih hriat thar a ṭul. An mamawh huna hman ṭawm tur phone i nei tih hriattir la, a ṭul hunah chuan ui lova inhman ṭawm tir mai hi a fin thlakin a him zawk fo.

3. Pandemic vanga Internet hman loh theih loh a nih vang ngawtin naupang kutah phone hlan a ṭha ber lo - An zirlai leh assignment te ti tur in internet an hman a ṭul ngei mai. An zirlai zir thiamna piah lam thleng a phone hman tir hian lehkha zir peih lohna leh rilru sawrbing theih lohna a thlen thei. Phone khawih avangin sapṭawng leh vaiṭawng an thiam phah kan tih pawh hi, a bul ṭhutah an zir chuan si loh chuan an tan a ṭha tluantling lo thei. Mahni in thunun thei an la nih loh avangin an puala phone neih hi kan vil leh kaihruai that loh chuan a him lo hle.

4. I faten Youtube an en i phal a nih pawhin an thil en tur bithliah sak rawh- Youtube an en aṭangin naupang tam takin thil ṭha lo an zir chhuak nasa tih hriat a ṭul. TV en aiin youtube-a milem che thei hlir thlir kual hi tunlaia naupangte thil chin leh atchilh pakhat a ni. Youtube an en aṭangin naupang eng emaw zat hian hmeichhiat mipatna hman khawloh an zir chhuak tih hriat a, fimkhur nana hman a ṭul tak zet.

5. Hmaichhana an tih ngam loh tam tak hi smart phone kal tlangin an ti ngam - Ṭhiante bula tlaktlum loh an hlauh avangin midang hmaa an tih duh loh leh tih ngam loh tam tak hi phone kal tlangin an ti mai ngam tih kan hriat a ṭul. Awih harsa khawpin an chet vel dan hmu lo tan chuan, “chutiang chu an ti ngam dawn em ni?” kan tih ang chi pawh hi an lo ti fe hman tawh ṭhin. Chutiang anih avang chuan Smart phone hman thiam dan leh a him tawka hman dan hrilh hriat fo a ṭha.

6. Taksa sawizawi aia phone ṭhutpui nileng an pung - Naupang harh rual si nilenga smart phone nena in awm tlei tir kan chin rah kan seng mek niin a lang. Naupang thau lutuk leh insawi zawi ngai lo an pung zel a. Naupang zunthlum, lung ṭha lo, harsatna hmachhawn thiam lo an pung mek zel bawk. Hriselna an vawn ṭhat loh avanga naupang tea thi thut thut kan tam zel dawn ni pawhin a Lang. Chutiang laka kan fate an him theih nan chuan an tan hun kan pek tam a ṭul. Phone tel lova infiampui te, bazar pui leh an tui zawng ang tih pui hi a fin thlakin rah ṭha a chhuah zawk nge nge ṭhin.

7. Social Media kal tlanga inzawrh a hluar - Inzawrh kan tih hian midangten kan thil tarchhuah min lo ngaihhlut sak theih nana mit la taka thil phochhuah a kawk ber a. Chu thil chuan pawi thei thleng a thil tihduhna a tuh avangin naupang tam tak an tal buai mek. Social media-a vawrh chhuah tawh chu dam chhung daih a nih tawh avangin ser lian tak nawh reh theih tawh si loh insiam theih na a ni a. Mahni nun tih tawp thleng a nghawng nei thei thil a nih avangin invenna lam in zirtir a ṭul tak zet. A uar falte phei chuan mahni nunna thap thil pawh tih an hreh lo fo tih hriat a ngai ta.

8. Chanchin thar thehdarh hmasa tu nih chakna - Hei phei hi chu thlengin kan ni vek em ni chu aw tih tur a ni. A dik tawk leh tawk loh pawh thlu hman lova thehdarh ta mai mai kan pung tual tual a. Pawi sawina lian tak leh lei chawi theihna a ni tih dawn pha lo kan tam zawk niin a lang. A thehdarh tur tak ten an thehdarh nghah mai hi a finthlak. Ṭhen khat te phei chuan an thu chhuah chungchangah Social media kaltlangin ngaihdam an dilna hmuh tur a awm ta fo mai. Chutiang pumpelh thei tura in hrilh hriat fo hi thil ṭul tak a ni.

9. Social Media kaltlanga finna chhar thar kan tam - Hriatna lamah kan ṭhang nasa tih hai rual a ni lo. Chutih rual chiah chuan thu dik famkim lo phochhuah a tam avangin dan bawhchhiatna khawp pawi khawihna a thleng ta fo mai. Hemi kawngah hian thudik hriat tuma ngaihven nachang hriat a pawimawh. Social Media kawngkam a kan thil hmuh leh char te hi thu bul leh tawp lak nan a hman fo loh a ṭha. Lehkhabu dang chhiar zau lem lo tan phei chuan Social media-a thuziak tam tak hi mualpho pui hlauhawm tak a ni.

10. Khawvel tukverhah kan dah vek tawh avangin mifing fal leh hre tam fal a awm theih loh - Chuti chung chuan thudik erawh a la dingchang zel tih hriat a ṭha. Miin an la hmu dawn tih hre reng chunga dawt leh thudik tluantling lo sawi hi mi nuihzabur nih theihna a ni tih hriat a ṭha. Tam takin chu mi hre reng chung si chuan insum theih lohna leh Social Media atchilh avangin ṭul lo thleng thlenga thuziak leh video tar chhuah an chak a. An insum zawh lohna rah chu ram pum huap a mualpho phah nan an hmang fo tih hriat a ṭha.

11. Mi hriat loh hlauh vanga ṭanpuina pek leh thil ṭha tih kawngah kan in tih hmuh - Thil ṭha kan tih tam tak hi chu kan tih rual hian a hlutna a bo nghal vek tih tur a ni. A nihna takah chuan mirethei kan ṭanpui kan tihte hi kan timualpho letling a, zoram deng chhuakin an retheihna kan tlangaupui tihna tluk a ni. Social media kal tlanga kan thil tih ṭhat pho chhuak kher lova thil ṭha tih mai hi a Pathian thu in a tlo ber nge nge ṭhin.

12. A tak ram thleng tak tak si lova mi hmuh duh tura nalh taka kan chet velna tihlan kawngah kan intlansiak mek - Heng thil hi chu a hmuhnawmah a tawp zel mai niin a lang. A tak tak chan tir tura ṭan lak phah nan hmang hlauh ila a hlawk thlak ngawt ang. Nu leh pa hmangaih tak tak si lova Social Media-a pho chhuah tura lem chan thlengin kan intihhmuh tih theih tura hmuh tur a tam ta hle mai. Kan in hmangaihna hi mi hriat leh hmuh kher nghak lo hian chet chhuahpui thuai ila keimahni tan hlawkna kan chhar chhuak a ni mai.

13. Hmuhnawm min tise tih vang leh mi hriat hlawh duh vanga nunna thap hial a chet lak ching an awm- Smart Phone hmanga kan thlalak en ṭhat ngam pawh ni lo tur lak kan intihhmuh mek. Chhungte ṭah khua tisei tur a vanduaina a thlen hmaa insumkar thiam ṭhalai nih ngam a pawimawh dawn chauh. Insum theihna hi Thlarau rah te zinga pawimawh ber a ni tih hre thar ila. Min hretu tam lo mahse min hre chhun te rintlak a nun hman mai hi a finthlak in a tlo.

Hla phuah tuin “Ka mit hmuh leh benga ka hriat te hian sual ah min hruai lut,” a tih hi a va dik em! Kan khawvel tukverh hawn zau loh ngam a ngai ta hle a ni.

- Lalnunsiama Khalthang