CHHUNGKAW MAICHAM

Ka pi, Lalchhingpuii chuan kum 93 mi niin ni 29 August , 2022 khan ropuina ramah min kaisan a. A hringtunu hian kum 40 mi chauh a nihin ka pi te unau kha a boral san a. Ka pi pasal, ka pu pawhin an chhangchhiat berh lai tak, an fapa tlum ber kum khat leh a chanve mi lek a nih laiin a boral san veleh a, hmeithai rethei tak niin, fapa 4 & fanu 4 a enkawl chhunzawm ta a ni. Lamchhip khawchhuak, ziak leh chhiar pawh thiam lo nimahsela, Pathian a hmangaih tlat avangin ka pi in a tu leh fate min enkawl dan a entawn tur min hnutchhiah te zinga ‘chhungkaw maicham’ chungchang kha ka rilruah a awm reng mai!

Chhungkaw Maicham vawn nun reng: Kohhran hrang hrang ten Kristian Chhungkua kan ngai pawimawh em em a, campaign hial neiin beihpui te kan thlak ṭhin. Kan intehna ber pawh nitin chhung inkhawm kan neih theih leh neih theih lohah a ni a. A pawimawh reng a ni. Nu leh pate chuan chhungkaw enkawlna turin nilengin hnathawkin kan ṭul a, in kan haw hi chuan kan chau ve hle tawh ṭhin. Ei zawng lem lova in lamah chhungkua leh fanaute enkawla awm te pawh kan awm. Mahnia nu leh pa nih fawma fa enkawlte, eizawnna avanga mahni chhungkua, nupui/pasal fanau kalsan a, hmun hrana awm te kan awm bawk.

Tunlaiin ṭulna leh inawm tleina hrang hrang a tam ta hle. Nu leh pate pawh kan hman leh hahdam hun, mahni pawipang khawih a hahchawlh theihna hun kan neih chhun chu in kan haw a, in a kan awm laite a ni a. Chauh tawh hnu leh rilṭam tawh viau laia chhung inkhawm neih pawh a peihawm loh ve ṭhin khawp mai. Amaherawhchu he zawhna hi inzawt ṭheuh ila- kan hahdam duh vanga chhung inkhawm ngai pawimawh lova chaw ei vat thlang zawk ṭhin kan ni em? Chutiang mi nih ai chuan ril a lo ṭam emaw, tih tur ṭuldangte ai pawha thuthlung vuan nghet tlata- fateah chu nun chu tuh a, chhungkaw maicham vawng nungtu kan ni dawn le? Zing lama naupang sikul kai hma leh nu leh pa te hnathawka kan chhuah hmaa chhung inkhawm neih a lo har deuh anih pawhin, tlai chaw ei hma emaw zanah emaw chhungkuaa Pathian chibai buk a, nitin Pathian hnena kun ṭhin nih hi a pawimawh takzet a ni.

Leveticus 6:13 ‘Maichamah mei a nung reng ang a, a mit tur a ni lo,’ tih kan hmu a. Chhungkua hi kohhran te ber, sorkar te ber, zirna in te ber, mihring nun inchher ngil leh inchher kawihna hmun a ni an ti ṭhin a. Chhungkua a nitin a Pathian be ho kan nih chuan, Kristian chhungkaw innghahna lungphum phumin kan fate ah rinna chi kan kui ṭiak ṭan a ni nghal der tih hi hriat a ṭul hle.

‘Chhung inkhawm hi thil tam tak inzirtirna bul a ni a, vanram kawng zawhna tura kailawn hmasa ber a ni e,’ te pawh an ti hial! Biak ina inkhawm a, sande sikul a an zirtirtute hrilh chauh hi kan fate tan a tawka kan ngai anih chuan, Kristian chhungkaw dinnaah kan tum a ṭhelh chiang hle tihna a ni ang a, fate enkawl kawnga nu leh pa te kan hlawhchhamna hmasa ber a ni hial ang. Vanram kawng zawhna kailawn hmasa ber leh pawimawh ber kan fail tawh chuan, kawng dang aṭangin pass a har tawh hle dawn a ni. Sap thufingin ‘bul ṭan ṭhat chu a chanve zo’ te an lo ti hial a. A bul kan ṭan dik a, kan ṭan ṭhat chuan a rah duhawm tak kan seng dawn a ni. A tawp zawh ṭhat a ṭul tel tih erawh theihnghilh lo ila.

Ka pi kha hmeithai lehkhathiam lo mah ni sela, nitin chhung inkhawm nei lovin ni liamtir a remti ngai lo va. Khawi hmunah pawh awm ila, chhung inkhawm hun anih chuan a theih phawt chuan kan haw ṭhap zel ṭhin. Kumhlui thlah zan te hian kan In pui, Venghnuai ah khan chhung inkhawm nei turin kan awmna hmun ṭheuh, hmun hran, veng hran aṭang te in kan kalkhawm ṭhin a ni. Nu mawlmang te ni mahsela, chhungkaw maicham vawng nungtu ani tih ka hmu tlat a. Chu chu kan chhungkua ah tuh ka tum, a ti mittu nih ka hlau em em a ni.

Rev. Vanlalbela’n, ‘Kristian chhungkua chu chhungkuaa mi, Pathian nena inzawmna neia Lalpa maicham mit lo va vawng nung tlattu awmna apiang chu Kristian Chhungkua a ni,’ ti a Pathian hnen aṭanga hrilhfiahna a dawn hi a dik hle.

Kan fate chu zirna inah kaitirin, an tihchhiat kan hlau em em a- in lamah enpuiin ṭhenkhatte phei chu kan fate ai pawn kan ṭang hial ṭhin. Khawvel zirna lama kan intlansiak a, theihna zawng zawnga an zirlai pui tur leh an hmasawnna tura kan tlan lai hian, rinna zirtir leh Pathian thu ataka an nunpui theihna tura kawhhmuha kaihhruai kawngah, Sande sikula an zir hi kan duh tawk ang tih a hlauhawm hle a ni. Sande sikul takngial pawh kaitir lo kan awm ang tih a hlauhawm lehzual. An sikula an zirlaiah mah kan ṭang anih chuan, an thlarau nun chawm a, rinna kawnga ṭhan len zel nan leh Pathian ṭih nun an neih na turin chhungkua aṭanga bul ṭan a tul em em, chhungkaw maicham tih nun reng hi tih makmawh a ni si a.

Chu maicham ah chuan Pathian thu inhrilh a, sawi hona te hmangin, infuih leh inzirtir na atan te kan hmang thei. An harsatna sut kianpui thei tur pawha kan faten an rin loh nu leh pa kan ni ang tih a hlauhawm hle a, chumi thleng lo tur a kan fate nen kan inhriatchian a, kan inkawmngeih a kan inpawhna bul a ni thei a ni. Chhungkuaa harsatna kan hmachawn ho te hian naupang an puitlingin an chhel hma em em a. Kan hmuh phak lohah pawh Pathian rinchhana harsatna hmachhawn kan zirtirna hmun a ni thei bawk a ni. Sawi mai ni lova a taka an hmuh chuan an nunah nghawng ṭha tak a nei nghal tihna a ni ang. Khawtlang a sualna tam tak hi chu chhungkaw maicham kan vawn nun tawk loh vang te, kan fate kawngdik leh ṭha zawk kan zirtir tawk loh vang te a ni fo ṭhin. Chuvangin, he chhungkaw maicham hi Kohhran kut ke ni tur te, khawtlang leh ram tana mi chhenfakawm ni tura kan inchherna kailawn hmasa leh pawimawh ber a ni.

Kan nunah, kan chhungkua, nupui-pasal inkarah, fanau teah, hnathawhna hmunah, rawng­bawlnaah te harsatna leh manganna thlipui ten min nuai chang a awm ṭhin. Vicki Harrison chuan, ‘ṭah hi tuifawn ang a ni a, tam chang leh tlem chang a nei a, kan tih tur chu hleuh zir hi a ni mai,’ a ti. ṭah a kun tlawk tlawk a lungngaih hian awmzia a nei lo a. Mi fing lungpui chunga in sa anga kan chhungkaw dinna leh innghahna lungphum chu Isua Krista anih chauhvin, tui chu kan hleuh kai thei dawn a, eng anga tui lian leh thlipui pawn min nuai mahsela, kan nghin lohna tur kawng awmchhun chu a ni .

Ka pi kha Isua Kristaah a innghat ve tlat ṭhin a. A tu leh fate tan nitin Pathian hnenah ṭhahnemngai takin a ṭawngṭai ṭhin. A bik takin zirtawpni tlai apianga kan tana chawngheia a ṭawngṭai fona kha vawiin thlenga kan nun vawngtu leh Pathian khawngaih kan channa a ni ka ti lo thei lo! A boral hmaa ‘ka van kai ni anih dawn vangin, ka ruang chungah kawr var in lo ha vek dawn nia’ a tih khan ka ngaihtuahna a ti kalthui hle mai.

Nu leh pa tam tak, chhungkaw maicham mai ni lo, fianrial hun neiin Pathian nen inkungkaihna ṭha tak nei an awm ang. A ṭhen te chu chhung inkhawm nei zeuh zeuh chauh te kan ni bawk ang. ṭhenkhat erawh fianrial hun chu sawi loh, chhungkaw maicham pawh nei ngai lo kan ni thei. Kan fate hian tunge kan Pathiana, eng hi nge kan ngaihpawimawh bera an hriat tih hi inzawt fo ila. In a kan awm ho lai hian kan eng ti lai nge an hmuh tam ber? Kan mobile phone sik neuh neuh reng nge an hmuh tam ang Pathian thu sawia, Pathian kan fak a, Pathian hma a kan kun a kan ṭhingṭhi lai? Pi C. January w/o Rev.Vanlalthlana(L) thusawi hi ka hrechhuak leh ṭhin- Abrahama Pathian, Isaka Pathian, Jakoba Pathian kan tih ang chiah hian, ka fate hian engtik ni ah emaw chuan ka nu Pathian tiin Pathian hi an la hria ang a ti hmiah mai.

Chhungkua a cheng ho lo, hnathawhna leh ṭulna vanga hmun hranah kan awm hian, nupa kar mai ni lo, kan fate hian an tuar in, tlakchham an neih phah ṭhin an ti a. Hetiang kan nih ngat phei chuan chengho aia tan lehzual kan ngai tih inhriat a ṭha khawp mai. Khawvel a changkang tawh a, whatsapp videocall, zoom, google meet te kan hre deuh vekin ka ring a. Inbiak mai ni lovin kan chhungkua a kan intawn remchan hun berah,a huhova chhung inkhawm neih theih dan kawng zawn ni se a ṭha viau awm e. Internet/power lam a harsa anih pawhin hmunkhat a awm lo chung pawn thlarau hmunkhata hruaiin chhungkaw maicham vawn nun reng kan tum chuan chhungkaw kehchhe tur hi Pathianin min venhim sak dawn a ni.

Mi tam tak chuan ṭha takin he maicham hi an vawng nung reng a ni ngei ang. Lo inthlahdah tawh te pawh kan awm thei a. A pawimawh zia la hre lem lo pawh kan awm thei. Chhungkaw maicham pawimawh zia leh chhungkuaa Pathian aw kan hriat ho theihna hmun pawimawh tak anih zia te hre tharin. Pathian thuah “Maichama mei chu a nung reng tur a ni” tih kan hmuh ang khan CHHUNGKAW MAICHAM hi i vawng nung reng ang u. Hmeithai rethei te mahin chhungkaw maicham a vawn nun reng theih chuan- mi fing, thiam leh remhre zawk te phei chuan Pathian rinchhan a intichakin an va ti alh lehzual nasa dawn em.

- Ammie Lalnunpuii