MILIM (STATUE)

Ni khat chu pa pakhat hian an inhnuaia bungraw dahkhawmna pindan a tifai a, milim (statue) thinga ker, mawi leh dangdai tak a chhar hlawl mai a. Milim inker dan chu a khirhkhanin a chingchivet hle a, thiamna bik nei ṭha takin uluk taka a siam a ni tih chu a rin theih mai a. Milim hlu tak tur nia a hriat avangin fimkhur leh dimdawih takin a tifai a. Nimahsela, a hlui tawh em avangin a rawng te chu a khawk a, a kut leh ke te chu a bung ta rum mai a. Thing duap taka siam a lo ni tlat mai! A uiin a thin te a rim hial a. A siamtu chuan thing tlo tak tur a hmang lo chu mak a ti hle a.

Hun leh ni a liam zel a, kar tam tak a liam hnuah pawh, chu milim chu a rilruah a cham reng a. Mithiam ten kha milim ang kha tunlaia an khawl leh hmanraw ṭha ber ber leh thiamna nasa tak nen pawh a ang an siam thei tawh lo tih a hriat phei chuan a siamtu chu a demin thing duap a lo hmang kher kher chu mawl a ti lehzual a. A siamtu chuan, thil lo ngaihtuah thui nise chuan, milim mawi leh tlo tak, midangte neih ve reng reng loh chu an ṭhutkhawmna pindanah a hung vang mai tur. A siamtu chuan thil a va ngaihtuah kim lo tak em!

Kum tam tak a lo liam a, van­duai­thlak takin a nu, amah duat leh hmangaih em emtu, ani pawhin a hmangaih em em chuan a boralsan ta hlauh mai a. A tuar thiam lovin nâ a ti hle a. Ni tam tak chhung chu chaw pawh ei ṭha thei lo leh mut pawh mu ṭha thei lovin a awm a. Zan khat a mu thei lo chuan a mobile phone a thlalakte chu a en a. Kum tam tak kal ta a, a milim chhar thla a lakpui chu a hmu ta hlawl mai a. Ngaihtuahna tam tak a neih thar tir leh a. Amah chu milim siamtuah chuan inchanin, a siam laia a rilru put hmang awm leh a ngaihtuahna thlek dan awmte chu a ngaihtuah zui a.

Milim siamtu khan a milim kha uluk hle mahse, tlo tak leh kum tam tak daih tura siam a lo tum reng reng lo va, a neituin a lawm leh duh lai daih tawk chiah a siam a lo nih hmel zawk a. A neituin, duhtak a, a hlutna hriaa a enkawl chhung a daih kha a tum ber a lo nih hmel a. A neitu awm tawh loh hnuah midang daih, a hlutna leh a bika siam a nihna hre lovin a lo rochun chuan a awmzia tak tak a hloh dawn a ni. Thil hlu bik kan neih, keimahni tana hlu tak te hi midangin min lo hlutpui ve vak lo mai thei. Milim pawh kha a hlutna hre lo ten inhnuai hnawmhnawk zingah an lo dah ta mai reng a ni.

Chutiang bawkin min Siamtu hian a bik takin, uluk takin min siam mahse la, he leia awm reng tur hian min lo duang lo va. He leia kan awmchhunga Amah nena inpawla, hlutna Ama hnen aṭanga kan hmuh anga Ama lawmna turin min lo siam zawk a lo ni reng mai. Min Siamtu thinlung ngaihtuah pha hauh lova he leia kumkhuaa cheng tur ang maia kan inchhekkhawm a, ruahmanna kan siam ṭhinte hian eng tin tak ti lungngai ṭhin ang maw? Kan damchhunga a ropuina puang chhuak tur kan nih laiin milim pawh tluk lovin keini zawngin kan ropuina tur kan um a, kan inseh a, kan innghirngho ṭhin a ni si a.

He leia Siamtu’n rochan atana min pek, kan fanau te bakah kan chhungkua leh ṭhian ṭha te pawh hi thil siam an nih ve tho avangin kan kiangah an awm reng lo vang. Tuna kan awm khawm lai, nung leh dam taka hun kan hman hote hi a lo va hlu tak em! Induhsakna te leh inhlutna te hi dawngsawng thei kan nih lai, hring kan chan chhung ngei hian kan tih lan a ṭul hle a ni. A nu ngei pawh kha, a kianga awm reng tur chuan a ngai bik lo, mahse a kalsan mai chu a lo ring hauh lo. Milim ang khan, amah pawh vaivutah chan hun chu a la nei ve ngei dawn a ni, tih te a in hrechhuak a.

“Naktukah chuan eng nge lo awm dawn in hre si lo. In nunna chu eng nge ni? Chhum rei lo te lo langa, ral leh ta mai ṭhin ang hi in ni si a.” (Jakoba 4:14)

Mi tam tak chu, “Tun” hunah hian kan cheng lo va. “Tun hun a” mihringte hi misual pahnih karah che hleithei lova khenbehin kan awm reng a ni, an ti ṭhin. Chung misualte chu, “Hun liam tawh,” leh “Hun lo la awm tur te,” an ni. Hun kal tawh te kan ngaihtuah let a, a ṭhen kan lung a leng a, a ṭhen inchhirna in kan khat a. Ṭhenkhatin thil lo awm leh tur te ngaihtuahin ṭul lovah kan rilru kan tihah bawk a, tun hun hi ṭangkai lo takin kan hmang ral fo. Tuna kan tih tur kan tih loh avang hian, nakin a kan nun zelah pawh hma kan sawn thei lo va, nun hlawhtling kan neih loh phah theih a ni. Kan lei taksa hi min Siamtu hian kumkhaw daih turin a duang lova. Kan mi ngaihte taksa pawh kumkhaw daih turin a duang hek lo. Hemi hrereng chung hian kan tun hun hi i hmang ang u.

“Ngai teh u, tun hi hun lawm­awm chu a ni a; ngai the u, tun chhandamna ni chu a ni.” (2 Korinth 6:2)

Milim kha, a neitu thih hnuah pawh kum rei tak a la awm a. He leia cham hlen tur emaw kan intih avanga kan chhekkhawm – kan rosum leh pai te, in leh ram te, kan silh leh fen te pawh keini aia daih rei a la awm ang. Kan thawhrimna hrethiam lo leh hlut nachang hre lo te kutah pawh a la tla mai thei a ni. Chutiang hunah chuan ngaihhlut aiin hnawk chan a chang anga, ṭhatna aiin chhiatna a thlen ang a, a zavaiin a la boral tho dawn a ni.

Milim khan a siamtu leh neitute lawmna a pek hnuah a rawngte chu khawkin lo tlabal mahse a lo hmututen a mawina leh hlutna an suangtuah zui thei tho a ni. He leia kan cham chhung hian min Siamtu lawmna tura nun leh a duhzawng tih hi kan chak ber a ni ve ṭhin em? tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Siam kan nih chhan anga kan nun hian min Siamtu kan ti lawm a, kan sulhnu lo chhuia kan chanchin lo hretu tan pawh kan mawiin kan lo hlu mai a lo ni. Min Siamtu pawn hei hi hria in, Bible-ah chuan ti hian a lo inziak.

“Ka taksa siam dan hi a hriata,

Vaivut mai kan ni tih

a hriat reng avangin.

Mihring zawng,

a dam chhung nite chu

hlobet ang a ni a;

Phul pangpar ang hian

A vul thin a.

Thliin a chhem a,

A bo ṭhin a ni,

A awmna chuan a hre leh

tawh lo vang.

Lalpa ngilneihna erawh chu

amah ṭihtute chungah chuan

chatuan ata chatuan

thlengin a awm ang a,

A felna pawh an tuchhuan

thlengin a awm ang;

A thuthlun zawm apiangte leh,

A thuhrilhte awih tuma hre reng

apiangte chungah chuan.”

(Sam 103: 14-18)

Ringtute hi Krista zarah kan va han nihlawh tak em! Lalpa ngilneihna chu, Amah ṭihtute chung­ah chatuanin a awm dawn mai a ni lo va, a felna chu an tuchhuante chungah thlengin a awm dawn a ni. Milim zawng zawng, a tlo leh tlo lo, an ral vek hnu ah; thilsiam dangte ang bawkin he lei taksa hi boralin vaivutah kir mah se, Lalpa inah kumkhuain kan awm reng dawn a ni.

- Dr. Sairengliana Sailo