THLAMUANG TAKIN AWM RAWH U!

“I chunga rilru nghattu chu, nangmah a rin che avangin, thlamuang tak maia awm turin i veng ang,” tiin Isaia 26:3 ah kan hmu a. Thlamuang tak maia awm hi chhiar leh sawi liam puat awlsam tak, mahse a taka chan harsa tak a ni thung. Khawvela kan awm chhung hian thlamuang taka awm hi thil pawimawh leh ṭul tak a ni. Chumi atan chuan thil ṭul leh mamawh a va tam si em! Thlamuang tak maia awm tur chuan ramchhungah remna leh muanna a awm a ngai a, khawtlangah rorelna dik leh ṭha, ei leh bar a thlaphan lohna, hmasawnna tluantling leh kai rual neihte a ngai ṭhin. Chhungkuaah pawh damtlanna te, tumah suahsual rawngbawl awm lohna leh ruihtheih thil laka fihlimna te; mimal ang pawhin zirlai leh hnathawhah hlawhtlinna ṭha leh lungawithlak tak neihte a ngai bawk. Hengte mai pawh hi a taka thlentir chu thil harsa tak a ni.

Kum 2020 bul lamah Hripuiin min nuai a, kum hnih zet min chenchilh hnu meuh chuan thlamuanna tak tak neih a harsa hle mai. Hlauhthawnna hlirin kan khat a - hrileng thar, eizawnna leh zirna ah hma lam hun chiang thei lo, inrelbawlna mumal lo – a chhan hrang hrang sawi tur a tam awm e. Hengte avang hian thlamuang takin kan awm thei lo va, nitin nun phung, zirna, ei bar zawnna leh Pathian biak thlengin ngai awh a har hle. Thlamuang taka awm tur chuan hlauh loh a ngai a, kan thlaphanna tireh turin thlamuanpuiawm – rin ngam, rinna nghahna kan neih a ṭul ṭhin.

Kum 1966-ah rambuaiin min nang a, Zoram hmun tinah harsatna namenlo a thleng a, mipui nawlpui tan thlamuang taka awm a har hle. Zoram in thim chhahpui a hmachhawn lai hre pha ve vek lo mah ila, kan hriat theih chinah pawh sawi tur a tam hle. Zan lamah curfew puan a ni a, tlaiah DC Office tlang aṭangin siren tihrik a ni ṭhin. Siren a rik ruai ruai tawh chuan laklawh a awm thei lova, thei leh thei lovin, bak-lengin in lamah kan tlan haw ṭhin anih kha! Curfew avangin zan lamah a chhuah theih lo va, inkhawm leh thildang reng reng engmah tih theih a ni lo. Chumi piah lamah, sipai duty-ten khawlai an fang a, Patrol Duty thawm kan hriat tawh chuan kan titi leh thusawi lai zawng zawng a tawp a, eng tithim in, kan ngawi ṭhiap ṭhin. Kan kawngkhar an rawn kik ang a, an lo lut palh ang tih hlau reng rengin thlabar takin kan awm ṭhin.

Phai lamah lehkha kan zir a, thlawhna te la awm ve hek lo, Aizawl-Silchar kawngah Sipai Convoy hnungah muangchangin kan kal ve ṭhin. Hmanhmawh theih a ni lova, sipaiho an din hlek chuan kan vaiin din leh nghah a ngai a. A chang chuan Captain zun chhuah vang te, an nula rim leh thingpui in nghak ringawt tein darkar khat chuang chuang kawngpui kama kan din changte pawh a awm ṭhin.

Ṭum khat chu Kawnpui ah Dak In thar hawn tur a ni a, a hawng turin Minister an sawm a. Aizawl aṭangin hmanhmawh takin Minister hi Kawnpui panin zingah a chhuak a. Zanlawn vel aṭangin an hmaa sipai motor tlan chuan a dang tlat mai a, an leh pel thei ta hauh lo va. Mel sarih zet an inzui hnuah kawngpui zau lai an thlenin an leh pel thei hram a ni awm e. Minister thinrim lutuk chuan sipai motor hmaah a motor a dintir sauh sauh va, sipai motor-ah chuan tlan lawnin an hotupa chu a han ṭham a. Sipaiho chuan silai kau in, Minister chu kap mai thei turin an tin fur ta mai a, boruak a rit hman hle a ni. Minister thinrim chuan sipai Major dar bel chu a pawhthlaksak a, a chhuk leh ta a; sipaiho pawhin silai chu an hmetpuak ta bik lova ni.

Hetiang vel sawi tur hi rambuai lai kha chuan a tam awm e! Hetiang anih avang hian kum 1974-a Brig. T Sailo AVSM (L) in Human Rights Committee a rawn din pawh khan, sipai laka min chhandamtu anih beiseiin mipuiin kan bawh hle reng anih kha!

Hnai vai deuhvah lo lut dawn ila. Tunlai hian in leh lo ṭha tak tak nei, mahse mahni hminga dah ngam si lo kan awm ṭhin an ti a, dik tak maw? Delhi-a chhungkuaa kan awmlai khan Aizawla pa lar tak pakhat chuan sum tam takin in ṭha tak a rawn lei a, Pathian hnena lawmthu sawina neihpui turin Kohhran leh khawtlang hruaitute a sawm a. Chumi tuma a thusawi ropui tak mai chu, “He in hi Pathian malsawmna liau liau a ni. Rim taka kan thawh rah aṭanga kan lei a ni a, lawmthu min sawipui rawh u,” a tih kha a ni. Aizawla in sa tam tak hi an insak thlirpuiin, a ṭhatzia leh a ropuizia han sawipui dawn ila, zawh pawh ngai hauh lo hian insakna atana loan an lak tam zia leh an hmunhma an hralh nasat zia te an sawi chul ṭhin, an ti.

Veng pakhat ah pawh in thar ṭha tak mai lawmna an nei dawn a, an ṭhenawm pa, an chhungkhat laina hnai tak chuan, “Eiruk a sak ania, a lawmnaah ka kal thei lo,” a ti mauh mai. Hmun dang pakhatah ve thung chuan, an in thar lawmnaah a neitupa chuan, “Kan in sak leh a lawmnaah hian Pathian leh midang laka inthlahrunna tur awm in ka hre lo,” a ti a, a ropui khawp mai. A hmasa zawk khi chuan rilruah muanna tak tak a nei lo anih pawhin a hnuhnung zawk khi chuan a nei ngei ang le!

Pathian hnena thilpek chung­changah pawh hian, rilru muang taka pe ngam lo tam tak kan awm, an tih tlat chu! Ṭhenkhat chu kan lak luh aṭang ni lo vin, miten min ngaiha mawi chin nia kan hriat, a awm tawk aṭangin thilpek kan hlan a; neih loh kan hlau va, nei nih kan ngam bawk si lo va, kan inthup tlat thung, an ti. Ṭhenkhat ve thung chu pachhe lutuk a inngai, thawhlawm thawh tur nei lo tlat a inhria an awm, an ti bawk. Thlamuang taka Pathian hnena thilpek hlan pawh hi a lo harsa ta hle a ni mai awm e!

Rawngbawltu pakhat pawh Upa-te sum hman danah a lungawi lo va, Kohhrana thilpek pe lo vin, Para-Church leh NGO, hmun dangah hlir a pe ṭhin, an ti. Bible zirtir dan nen chuan a inmil lo mai thei. Thilpek hi Kohhranah pe nia kan inngaih chuan a harsa a ni thei e; amaherawhchu, Pathian hnenah thinlung taka hlan tur kan ni a, Kohhran leh Upa-te chu Pathian aiawha dawngtu mai an ni. An hmang dik lo anih chuan a mawh chu an phur mai ang, a petu lam tan buaina tur a awm lo. Chutiang chu anih avangin Kohhran Committee member-te phur hi a rit reng a ni! Keini chuan lungawi tak leh thlamuang taka pek mai hi kan tih tur a ni.

A chunga kan tarlante aṭanga chiang tak chu thlamuanna tak tak nei tur chuan keimahni lam hi kan pawimawh a ni. Isaia 48:22 ah, “Mi suaksualte tan chuan muanna reng reng a awm lo,” tih leh Jakoba 1:6-8 ah Ringhleltu, “…rilru bulbâl nei lo, a thiltih zawng zawnga nghet lo mi chuan Lalpa hnênah eng mah hmuh inring suh se,” tih kan hmu a. Chutih lai chuan Lal Isuan thlamuanna a pek changtute erawh chu an thla a muang ṭhin a ni. Lal Isua ringtute chuan mangang lo va, tih tak zeta ṭawngṭaia kan thlen chuan, thlamuanna, rilru reng renga hriat sen loh khan kan thinlung leh ngaihtuahnate Krista Isuaah min ven sak dawn a ni (Philipi 4:6), tih kan hmu a.

Thlamuanna dik tak chu he khawvel buai tak ata inlak hranna a ni lo va, he khawvel buai taka awm chung pawha Lal Isua nena len dun, Amah ring chunga thlamuang taka len hi a ni zawk. November ni 7, 2022 khan Galili Dil kam, Lal Isua thihna hneha a thawh leh hnua a zirtirte hnena a inlarna leh Petera nen an indawrna hmunah khan ka ṭhu a. Mipui tam tak zi nuai nuai karah khan ṭawngṭaiin, Pathian nen kan inbia a. Khatih lai tak khan, ka rilru chhungrilah thlamuan veng vengna a lo thleng tlat anih chu! Sum leh pai, in leh lovin thlamuanna min pe lo, thuneihna leh thiltihtheihna in min pe hek lo; thlamuanna tak tak min petu chu Lal Isua chauh a ni.

“Khawvel hmawr tawh takah kan ding,” kan ti fo ṭhin. Tunlai khawvel kan thlirin, kan tu leh fate ṭhan lenna atan kan it mawlh lo. Mahse khawvel ngamtu, Lal Isua neitute kan ni a; thlamuang taka awm thei tur chuan keiniho hian kan ram leh hnam siam ṭha tura Pathian ṭih chhuan thar kan din a ngai a ni. Chungho kuta kan ram hi kan dah phawt chuan; kan la zawh ngai loh kawng zawhin, kan hmaah eng nge awm hre lo mah ila, thlamuang leh rilru dam takin kan awm thei ngei ang.

Lal Isua kutah innghat ila, kan thinlung leh ngaihtuahna te min vensak dawn a ni. “Thlamuanna ka hnutchhiah a che u; keima thlamuanna ka pe a che u; khawvelin a pek angin ka pek loh che u hi. In thinlung mangang suh se, hlauh pawh hlau suh se,” (Johana 14:27) a ti si a. Min hmangaihtu hi vuan ila, hlim leh lawm takin i awm ang u. Min hmangaihtu hi ring ila, thlamuang takin i awm ang u.

- Dr. Lalbiakmawia Ngente