Guest writer
NexGen
HERO
Khawvel hian ‘Hero’ kan tihte hi kan ngaisangin kan dahsang em em a. Hero-a kan ngaihte chu mi nawlpui aia thil tithei, chakna danglam tak nei leh mihring ai pawha chungnung an ni tlangpui. Hero tih ṭawngkam hi Greek ṭawng “heros” aṭanga lo piang a ni a, midangte chhanhimna leh venhimna lam sawina a ni. Hmanlai Greek leh Roman thawnthua hero-te – Hercules, chakna Pathian an tih mai te leh indo thiam, Achilles te phei chu, Pathian leh mihring thlahpawlh niin mak leh danglam taka piang an ni tih te pawh ngaihnawm ti takin a tam zawk chuan kan chhiarin, lemchan khawvelah te pawh hmuhnawm tak taka lantir an ni ṭhin.
Comics, animation leh lemchan khawvela superhero-te, a bik takin Marvel leh DC-in an han duanchhuahte phei hi chu naupang ber aṭanga puitling pawhin hmuhnawm kan ti em em a. Sum tam tham tak thawk chhuak leh tura insenso ngamna khawpa sumdawnna hlawk tak a tling hial a ni. Lemchan khawvel chu lo dah ṭha ta ila. A tak ramah pawh, hmanlaia mihring pangngai aia mak leh danglama piang ni a an ngaihte tluk em lo mahse la, kan mihringpuite zingah pawh hero anga ngaih hi chu kan la nei zel a ni. Tunlai khawvelah chuan midangte ṭanpuitu, midangte tana inpe ral leh zavai ṭhatna tur atana mahni inphat te hi hero kan tihte chu an ni.
Kan hnam bikah han sawrbing leh ta ila. Mizoten hero a kan ngaih chu “mi tlawmngai” te hi an nih ber hmel a. Khawvelin hero a sawifiah dan nen pawh hian a inzulzui berin a hriat a. Chhiartuten ka thupui hming vuah leh thuziak bul ka ṭan dan aṭang hian, Mizote hian tute hi nge kan hero tur ni ang a, tu nge kan ngaihsan ang tih zawnga ziah zawm awm tak in lo ti mai thei a; amaherawhchu, ka hriat ve zawng rilru lam zirchianna (psychology) lamah ka kuaiher daih thung dawn a ni.
Ṭum khat hna dila ka interview-naah zawhna chhan chian theih loh hi ka nei a, ka rilru a hrehawm em em mai a, interview zawh phat aṭangin eng nge a nih hriat tumin ka chhiar chiang ta a. Ka nuna ka ṭangkaipui em em tur leh ka theihnghilh tawh loh tur pawimawh tak mai ka chhar phah ta a. Chuta min zawh chu PsyCap tih hi a ni a, a lam pum chu “Psychological Capital” tih a ni.
Capital tih hi economics lam zir mite chuan thil eng pawh, a neitu tana hlawkna pe theitu, sum te, hmanrua te, ro thil leh mihring thiamna te thleng hian capital a ni thei vek an ti a. Chutiang bawkin, psychological capital pawh mihring ṭhan lenna kawnga puitu, rilru put hmang hrisel neihtir thei thil sawina a ni. Chumi atana capital pawimawh tak takte chu beiseina (Hope), mahni a theihna awm rintawkna (Efficacy), chhelna/tlona (Resilience) leh a eng zawnga thil thlir (Optimism) tihte hi a ni. Heng thil pawimawh palite hi Sap ṭawnga a thumal hmasa ber ṭheuh hi lakhawmin “HERO” an ti a, chu chu he thuziaka ka sawi zau tum ber zawk chu a ni.
Hero-te chuan midangte chhanhim hna an thawk ṭhin a, mahse kan hun tawn mek en hian mahni ṭheuh inchhanhima hero nih kan ngai phawt tawh zawk em aw tiin a ngaihtuah theih a. Tunlai khawvelin a pawm em em mai pakhat chu “Self - Love,” mahni inhmangaih tih hi a ni a. Amaherawhchu, mi thusawite leh titina tam tak aṭang hian kan hriatthiam dan a inang vek lo niin a hriat a. Ṭhenkhat chuan a hmasial thlakin, mahni chauh inngaihtuah tura infuihna ṭha lo tak angah an ngai a. Hetiang ngaihdan changchawia, midang kepna nei miah lova mahni duh dan dah chungnung ta em em kan awm nawk bawk a ni.
April ni 29, 2023-a Vanglaini article, “Intih Pa Na Chi A Ni Lo,” tih Reuben Lalnunthara Hnamte ziakah khan Mizote hian kan taksa hriselna ngaihven hi tlawmah lak tur a ni lova, mahni taksa hriselna ngaihven hi pa lohna a ni lo tih a rawn ziak a. A dik ka ti hle a ni. Hetiang tho hian kan rilru hriselna lam ngaihven hi nepna a ni lova, kan hnam damna tur chuan Mizote hian, rilru leh taksa hriselna kawnga hmasawn turin, mahni inhmangaih kan zir tel a ngai a ni.
Tlawmngai hnam kan ni a, mahni harsatna avanga midang tihbuai hreh, na chung pawha na lo ti tlat mai, chhel tak mai kha kan ni ve a. Rilru lam harsatna phei chu tun hnaia kan hmelhriat chhoh chauh a nih avang te leh rilru natna chi hrang hrang hming pawh hre thar chho mek kan nih avang te pawhin, taksa natna dang ang chuan pawm harsa kan ti pawh a ni mai thei. Tin, heng natna veite hi tuar zuau leh no anga ngaihnate a la awm avangin ṭanpuina kawng zawn pawh, a tam zawk chuan, a tlai hnuah kan ngaihven chauh ṭhinte hi a pawi em em a ni.
Mitin hian kan phurh tawk harsatna hi tawng thei reng leh tawng vek turah inngai ila. Mihring kan ni miau a, harsatna hmachhawna ṭhang tura duan kan nihna chen pawh a awm avangin hmasawnna kawng zawhna, min tichhetu ni lova min tichheltu a ni tih hi pawm phawt a ngai a. Harsatna ni lova chona anga ngaih theih tumin, kan nuna lo thleng mek leh lo thleng tur chona hrang hrangte hi, hneh taka hmachhawn thei tura inbuatsaih lam hawi tam zawk ila, a hnam ang pawhin hma kan sawnin a rinawm hle a ni.
Kum 2000 chho aṭang khan, rilru lam zir mite chuan, eng nge mihring rilruah thil ṭha lo awm ti a rilru natna zawn kawngah ringawt insawrbing tawh lovin, mihringa ṭhatna awmte hai chhuak turin hma an la chho a. Chung mihring ṭhatnate chu rilru lam harsatna pumpelhna tur atana hmanruaa hman theih dan kawng dap tel a ṭha tihna aṭangin heng PsyCap – HERO tihte hi an lo duang chhuak ta a ni. Hetiang lama zirchianna nei leh rilru seng bikte hi Positive psychologist an inti kher nghe nghe a ni.
Taksa leh rilru a dam loh tawp khawkah chuan doctor-te leh mi thiamte chu kan hero an ni teh meuh mai. Amaherawhchu, mahni tawka hero anga lo nun ve theih dan kawng pali HERO hian min kawhhmuh a ni. Beiseina (Hope) neih tlat te, mahnia theihna awmte ring tawka hman ṭangkai tum ve tlatna (Efficacy) te, harsatna hi chona ṭha tak, chelna min zirtirtu, ṭhan nana hman tur zawk a ni tihna te (Resilience) leh hma lama kawng inkhar zel chauh hmu lova kawng inhawng lam thlir a, kawng inkharte pawh hawn dan tur ngaihtuah a, a eng zawnga thil thlir tlatna (Optimism) te hian harsatna tam tak kan hmachhawn dan a thlak danglam thei dawn a ni.
Tin, beiseina leh chhelna te hi Kristiante rinna nen pawh a inmil em em a. Pathian hian beidawng turin min duang lova, a malsawmna, mihringa theihna sang tak a dah hi ringhlelin lo ngaihniam lo ila. Pathiana kan hlutna hi chhar chhuah tum ṭheuh zawk ang u. Duh taka min siam kan nih laia mahni induh khawp lova lo nun hi Siamtu pawh a zahawm zawk a ni. Hei hi a ni khawvel pawhin a thlakhlelh em em - mahni inhmangaih awmzia chu. Beidawnna kan inhnehtir a, ṭangkai ve miah lo, harsatna hmachhawn thei lo leh beiseina nei ve thei lova inngaihna bawiha kan tan tlat chuan, Pathianin mak leh ropui taka a duan kan nihna kan pawm lo tihna a ni hial zawk a ni.
Hmasawnna hian chona tam tak a ken tel avangin ram hmasawn apiangah rilru lam harsatna pawh a hluar zel a ni. Taksa natna laka inveng tura hma kan lak a kan infuih mek lai hian, rilru lama natna vei lo tura invenhim kawngah pawh ṭan kan lak tel a ṭul a. Ṭanpui mamawhtute hlamchhiah mai lovin, anmahni hriatthiam leh puih kawngah rilru hawng zau ila, mahni ngeiin heng natna hi kan lo nei anih pawhin ṭanpuina dil i hreh lo ang u.
Hmasawnna tluantling nei turin rilru, thlarau leh taksa lamah inbuatsaihin ṭan ila sauh sauh ila. Hmasawnna leh a ken tel zawng zawng hneh taka hmachhawn thei turin Pathian aṭanga chhuak finna leh Pathianin mihringte a pek finna hmang kawp thiam turin thawhho zir ila, midang tan leh mahni tana HERO ni ṭheuh thei turin chhiartute duhsakna ka hlan vek a che u.
- Dr. Grace Lalkhawngaihi