AIKAL

Sawrkar hnathawk chuan leave a la thei a; chu chu danin a phal thlap a ni. Earned leave an tih hi ni 300 thleng a khawlkhawm theih nghe nghe a. Earned leave ni lo, commuted leave a awm bawk a, casual leave a la awm bawk a. Leave dang reng reng lank remchan loh hunah pawh Extra Ordinary Leave hi lak theih a ni bawk.. Mahse leave hi sawrkar hnathawk zawng zawngin a pumin an nei kim kher lo. Earned Leave ni 300 khawl tur chuan kum sawm tal thawh phawt a ngai a; zirtirtu tan bik hian earned leave an neih tlem avangin khawl tam a har viau.

Hetianga leave nei reng chung hian aikal kan la nasa hle mai a. A chhan hrang hrang a awm a; an insawi thiam ṭheuh mai niin a lang. Leave leh aikal hian inzawmna a nei miah lo a ang hle.

Engvanga aikal hi hluar viau nge a nih?

Dam lohna avanga hnathawk thei lo an awm a; leave la zel tura leave nei tawh si lo an ni mai thei. Earned leave leh Commuted leave hmang zo tawh an ni ang. Extraordinary leave an la chiah lo a ni mai thei a. Khawngaihna avangin leave la lovin aikal an laktir a ni mai thei..

Tunhma atang tawh khan sumdawn duha aikal la thin an awm niin a lang. Office lama thawhpuite hah tur emaw an mitmei veng inti deuh si, state pawna zin chhuaha bungraw chawk luh duh site khan aikal lain an sumdawng a ni awm e.

Thawk peih lo hrim hrim aikal laa hlawh chanve ringa thil dang ti an awm thei bawk a.

Aizawl pawn lama awm peih lo aikal la hi an tam hle niin a lang. Bang phal si lo, an dahna hmuna awm peih si lo khan aikal an la ta mai a ni. Mi ṭhenkhat chuan Aizawl pawn lama awm peih lo te hi thiam an chantir ti tih tlat mai a. Tunlai hmasawnna chi hrang hrang hmua hmang ve duh tan chuan thingtlanga awm a huphurhawmzia an sawi a. Aizawl pawna awm duh lo chuan sawrkar hna chu thawh loh law law mai awm a nia. Aizawl pawna awm duh si lo, bang duh bawk si lo te hian thingtlang mi min hmusit hle tih loh rual a ni lo.

Heng zawng zawng ṭobul chu sawrkar leh sawrkar hna kan thlir dan hi a ni awm e.

Sawrkar hi kan ta angina kan en chiah lo, tute emaw ta, a fing leh remhria apiangin a thau an sawh theih niin kan thlir deuh roh tlat mai a. Chutiang chu a nih avangin sawrkarin dan a neihte pawh ‘bend’ theih niin kan ngai tlat mai a ni.

Corruption hian aikal a tihluar ngeiin a rinawm. Mihring hi amah a dik loh chuan dan hnuaiah a huaisen thei lo. Officer lian hlemhle tak chuan a hnuaia mite kha dan angina a enkawl ngam hauh lo vang.

Indaih lo chhuanlama aikal la an awm bawk niin a lang. Heihi zirchian a ṭha hle ang. Hospitala nurse thawkte hi an indaih lo hle a. Nurse pakhatin khum a enkawl theih zat tur eng zat nge, chumi mil chuan nurse kan nei em tih te hi enfiah a ngai a. Kan nei phak lo a nih chuan engvanga nei lo nge kan nih tih ngaihtuah a ngai a. Kan sawrkar hna lak dan hi enfiah ngam a ṭul dawn a ni. Chutih laiin Office ṭhenkhat indaih lo hi hnathawktu chhawr tlak loh an tam vang a ni em tih te pawh zawhna awm thei a ni.

Kan rilru a pangchang em em mai hian aikal lakna kawngka zau takin a hawng bawk. Pathian meuh pawh pangchang taka be thin kan nih ang bawkin sawrkar lakah kan pangchang em em mai a. Chu chu sawrkar hnathawk chauh an ni lo; sumdawng leh mi rethei thlengin kan pangchang viau a ni. Dan ang chiah lo deuha kan kal dan min han sawisel chang hian, “Keini mi rehtei te te, kan eizawnna chu ti khati,” tiin ṭah hla kan chham fo mai.

Kan dawizep a; mi pawisawi kan hlau a; dan kan hmang ngam lo. Hemi kawngah chuan a lal lal hian mawhphurhna an nei sang zel ang. Mahni staff te hmangaih lo leh hrethiam lo nih hlauh vang te, mi pawisawi hlauh vang te, hotu sual nih kan hlawh ang tih kan hlauh tlat avangte hian dan ang chiah lo deuha intihlawm tawn kan tum a ni awm e. Hotu nihna chelh chin tam tak hi mi zawng zawng tihlawm tum an ni ta em ni tih mai tur hian an hnuaia thawkte tana sawrkar dan han pawhfan mai te hi mi ṭha nihna emaw an ti deuh tlat niin a lang.

Kan society hi a mak khawp a; mi leh sa kan inchiah piahin kan inzawm put mai a. “Heihi ka ṭhianpa fapa, heihi Pavalai Pawla ka committee pui, heihi kan nu ṭhiannu fapa,” kan ti thliah thluah mai a. Intihvui tawn kan hlau ṭhum mai a ni ber. Chu inzawmna chu tunge tichat ngam ang? Tichat ngam khawpa huaisen hi awm se, a tirah hrehawm tiin phun viau mah ila thang thar lo kal zel tur tan a tha zawkin a rinawm hle a ni.

A thu hrimah kan intihlawm tum dan hi a tlo lo va; a dawihzep thil viau bawk a ni. Mizote hi hnam huaisen han inti chiam thin mah ila kan huaisen vak lo. Dik leh dik lo ramri kan kham ṭha ngam lo fo mai. Keimahni himna tur tawk velah hian kan che ngam ṭawk ṭawk a ni ber.

Mi ṭhenkhat chuan sawrkar hna an bansan huna an awm dan tur thlirin mi zawng zawng tihlawm an tum em ni aw a tih theih a. Chutiang mite pawh chu an inang lo. Mi ṭhenkhat chuan politics an khelh zui duh avangin mi zawng zawng tihlawm an tum a ni thei a. Mi ṭhenkhat erawh chuan an pute, politician leh a behbawmho tihlawm a; hna atanga ban hnua eng eng emawa chhawr zui inbeiseiin dik chiah lo pawh an lo ‘amen’ pui thin a ni mai thei. Politician-te chu vote zawng, vote mamawh tih inhre em em mai an ni deuh vek a. Tumah tivui ngam lo; mi zawng zawng lawm taka chhuahtir tum ringawt niawma sawi te pawh kan neih hi. Chutiang mite chuan dan ang taka sawrkar khalh kal aiin dan pehhel deuh pawh ngai se mi tute emaw tih lawmna tur a nih chuan dan ang lo deuha kal mai pawh an pawisa lo a ni ang. Anmahni tan chuan ṭha awm tak angina a lang naa ram pum leh mipui pumpui tan chuan a lo tha der si lo.

Mahse heihi a chiang; mi zawng zawng kan tilawm thei lo tih hi. Sawrkar hnathawk zingah ngei pawh aikal tihtawp duh tam tak an awm a hian a nemnghet viau a ni.

Dan lova thil kan tih a, mi tute emaw kan tihlawm hian kan tihlawm aia tam tihlawm loh kan nei thin. Thil dik lo hian nghawng a nei a, mihring moral a tihnualin a tichhia a; chu chu a man a sang hle. A man chu ṭhalai nun beidawng te, vantlang nun tlachhia te, dan leh hrai anga inenkawlna mumal lo te hi a ni a. A man kan pek hi a sang lutuk. Ram khata cheng, sawrkar pakhat hnuaia awm kan nih tlat avangin a man hi kan hria emaw hre lo emaw, kan duh emaw duh lo emaw, kan vaiin kan pe a; a nghawng ṭha lo pawh kan vaiin kan tuar a ni.

A tir atanga khan dan ang thlapin lo kal ila, intih vui hlau reng rengin aikal kan inlaktir vak vak lo tawp ang. Intihlawm tawn kan tum lutuk leh dan tak tak aia inhriatthiamna dan kan chawi vawng lutuk thin kha tawpah ngaihmawhawm tham aikal kan nei ta a nih hi.

Tun sawrkar thar hian kalphung thar min hlui a; beiseina sang tak nei chungin kan vote tling a. Vote-tu tam tak, neutral leh vote-swing khan mahni hamṭhatna an beisei lo. An beisei chu dan anga rorelna fel leh dikna laltir hi a ni. Sawrkar tha leh tha lo chu rorelna fel leh fel lohah teh loh theih a ni lo.

Tuna sawrkar tihtur chu aikal tihtawp vek a; a bul aṭanga ngaihtuah ṭhat leh a ni. Chutih hunah chuan leave la thei apiangin leave an la ang a; hna atanga bang duh an bang mai ang. Chutiang a nih loh chuan tunhma ang bawk khan chhangchhe takin kan kal reng ang. Dan anga kal lova dan lo anga kal tlat hian rah ṭha a chhuah tak tak lo.