BAWLHHLAWH LEH HNAWMHNAWK

Ṭhal a liam dawn a, ṭo ruah a lo haw a; tuihawk luankawrah tuihawk tih tham deuh a han luang ṭan chiah a; kawngpuiah kan bawlhhlawh paih khawm, ṭawp tak tak mai a rawn len chhuak hnur mai a. A paihtute kan zak chuang miah lo va; sim tang e tih nachang kan hre hek lo va. Kum tin bawlhhlawh leh ṭawp hnawkin kan khawlai a luah ziah mai a ni.

Ruah bawhawk a lo sur a; tuihawkin kan bawlhhlawh paih a rawn len chhuak a; kawngpui ualau lai takah thil ṭawp pui pui a rawn pho chhuak uarh mai a. A paihtute kan zak miah lo va; sim kan tum lo va, kum tin khel lovin kan hmu ringawt mai a. Tun thleng hian kan la harh chhuak chuang reng reng lo.

Ṭhenawm leh kawmthlang lama chengte tana hnawksaka awm thei tura bawlhhlawh paih thin te hi ziak leh chhiar thiam vek an ni a. Pathian nia thawmhnaw man to tak tak nena induang a; Chungnungbera hnena tawngtai thin an ni.

Kan hmasawn dan hi ngun taka en chuan pukchawpa hmasawn ang kan ni a; mi thil siam sa kan la lut a; changkanna atan kan lo hmang ve a ni. Chutiang chu a nih avangin thil hlutzia hi kan thinlung hian a man tak tak lo fo niin a lang. Kan lei a; kan paih leh a; engtin zel nge an awm kan ngaihtuah tawh lo. Bungraw man to, thawmhnaw changkang nen kan induang a; mahse khawsak phung changkang hi hmaih kan nei niin a lang.

Zarkawt leh Chanmari inkar kawngpuiah car var nalh tak a lo tlan phei a; a hnunga ṭhu chuan car atangin kawng lai takah sikret bawm ruak a rawn paih thla ringawt a. Dawrui Vengthar atanga Vaivakawn thlen hma lawk hian car paw dang atangin a hnunga thu mipa puitling tawh hian tui bottle ruak kawng lai takah a paih ringawt bawk a. Hengho hi lehkha zir ve, ziak leh chhiar thiam an ni a; an lirthei chuanna enin intichangkang ve ang reng tak an ni ngeiin a rinawm. An changkan dan kha a khingbai hle a ni.

Aizawl dai vel han kal ila, Aizawl nula leh tlangval thlenna chin apiangah bur ruak leh sarang ruak a awm zel zul mai. Tuihawk luankawr leh kawr te apiang hnawmhnawkin a bawh a. Henga paihtute hi ziak leh chhiar thiam vek an ni a; thenkhat chu car nalh tak nen, motor cycle nuai tel man nen an kal a; an thawmhnaw ni se man to tak tak, anmahni sawi dan taka ‘branded’ ngat a ni a; an hnuhma erawh chu a ṭawp em em zel mai a ni. Zirna leh sum leh pai hian kan khawsak a tisang teh meuh mai a; thinlung leh rilru lamah puitlinna tak tak min pe em tih hi zawhna lian tak a ni thei awm e.

Bawlhlawh kan ngah tual tual. Kan khawsak dan a danglam zel a; kan neih a pung a, kan duh leh mamawh a danglamin a pung bawk a. Sum leh paiah mipui nawlpui dinhmun a lo ziaawm chho zel a; bawlhhlawh a pung lo thei lo a ni. Kan naupan laiin plastic bur ruak te, sarang ip suak te hi buaipui tur a awm ngai lo. Kan khawsak a mawlmang a; bawlhlawh buaipui tham kan nei meuh hlawm lo.

Tunah chuan kan lo danglam ta hle mai. Chhungkaw tin hian plastic lam chi ringawt pawh kan hmang nasa a; hmanlaia kan hman loh thil tam takin min chiah piah tawh a. Buaipui tham tak zet bawlhhlawh kan nei ta a; chutih laiin faina lamah mipui nawlpui hi kan harh chuang der si lo va; a rah chhuah chu khawpui leh a chheh vela bawlhhlawh tla darh niaih nuaih te; luikawr tinrenga bawlhlawh tla zel zul mai te hi a ni a. Kan lui tui thlengin a bawlhhlawh zo ta a ni.

Bawlhhlawh leh hnawmhnawk hi mihring avanga lo awm a ni a; a senghawi leh a tihriral pawh mihring mawhphurhna a ni. Puitling mawhphurhna a ni nghe nghe.

Kum ruk vel school bul hnaiah kan awm a. Naupang chauh an awm laiin khawlai a hnawk ngai lo. Chawhnu herah, an nu leh pate, anmahni hruaitu tur puiting an lo thleng ṭan a; tuallai a hnawk tan nghal mai a ni.

Veng pakhatah hian naupang pathum, tleirawl ṭan ek ek hi kawngpuiah an kal a; an kal pahin an thil eina kawr chu khawlaiah an paih ringawt mai a. An thiam lo hulhual a; anmahni aia demawm zawk chu an nu leh pate, an zirtirtute, puitling tawh ho kha an ni. An fate kha an zirtir tawk lo hle tihna a nih rualin anmahni pawh naupang entawn tlakin an khawsa miah lo tih a tilang a. Puitling an mualpho tel lo thei lo.

Engtin nge puitling hi kan zirtir theih ang?

Kohhran leh YMA hi tun aia nasaa an chet a ngai ang. Kohhran leh YMA hi kan hlau viau a; sawrkar meuh ai pawhin kan hlau fo a ni lawm ni tih theih a ni. Chuvangin anni atang hian faina kawngah beihpui thlakna rawn intan se a sawt deuh ngei ang. Amaherawhchu faina thu hi teirei peih a ngai a. Ṭum hnih khat hnatlanga ziaawm mai mai chi a ni lo. Kum sawm tal awmze nei taka kan thawh a ngai tih hriat lawk a tha awm e.

Inzirtir uar deuh deuh a ngai a. Chhungkuaa kan inzirtir a ngai a; chu chu nu leh pa mawhphurhna a ni. Naupang entawn tlaka bawlhhlawh kan sawngbawl loh chuan naupang chuan kan tihdan an entawn mai dawn a ni.

Inzirtirna ringawt erawh chu a tawk lo tih hriat a hun ta. School tam takah hmanlai atang tawhin faina kan inzirtir a; mahse tuna kan dinhmun chu a ngai deuh reng a la ni. Puitlingin kan zir lo tlat a; naupang chu ṭawngkain hrilh chiam mah ila a mita a hmuh puitling awm dan a entawn lo thei lo. Chuvangin, hremna nena hma lak a ngai ngei ang. Khawvel ram hrang hranga dan a lo dinchan theihna chhan hi hremna leh zirna vang a ni a. Kan ngaihsan America te, Japan leh ram changkang dangte hi faina lamah an sang hle a. Dan an lo lek kawh ṭhat ṭhin vang a ni. “I fai ang u,” tia thawk lehkhata fai nghal duak an ni bik lo. Dan an lek kawh ṭha a; a rah chu fai a ni mai.

Mihring hi ramsa a ni ve tho a. Zalenna a mamawh ang chiahin thuhnunna pawh a mamawh a. Thununna tel lovin mi puitlingah a chhuak thei lo. Thununna chu sawrkar dan hmanga hlenchhuah a ngai thin. Bawlhhlawh paih dan siam ringawt mah ila a paih dan anga paih lotute kan hrem zel loh chuan kan hlawhtling dawn chuang lo a ni.

Kan kalphungah hian siam ṭhat ngai a awm chuan siam ṭha ngam bawk ila. Entirnan:

Local Council leh VC thuneihna tih tam a; leichawitir theihna pek mai hi a remchang a nih chuan a tha awm e. Han sawi tel hram ila, Sanitation Department hi titawp mai ila. Hnathawktute hi Department dang indaih lo zualah hian dah sawn ni se la. An Department Budget neih thin ang ang te kha AMC hnuaiah Local Council hian an vengchhung tihfaina atan hmang se la.

Bawlhhlawh paih duhdah hrem theihna tur dan siamsak bawk ila. Khawlaia bawlhhlawh paihte, luikawr leh tuihawk luan kawra bawlhhlawh paih te hrem theihna dan fel tak nei bawk se la; an hrem ngei theihna turin AMC lam hian en dikin enfiah zel bawk se la. Chutianga kan kal chuan kawm sawm chhungin hma kan sawn ngeiin a rinawm a ni.

Aurinna hmang tangkai ila. Faina chungchangah veng chhung information centre atanga aurinna kan hman thin hi hmang tangkai ila. Veng chhunga kawr leh tuihawk luankawra bawlhhlawh te, khawlai bawlhhlawh lai bikte hi puang fawk fawk mai ila; mi tam tak chu an bawlhhlawh paih thuah an fimkhur sawtin a rinawm. A chunga kan sawi ang khian hetianga bawlhhlawh a lo awm hian a paihtu chhui ila; chhui chhuah theih loh a nih chuan a bul hnaia in awm zawng zawng kha Local Council lamin cheng za theuh emaw chawitir zel mai se. Kum li kum nga a ral chuan eng emaw chen chu kan ziaawm ngeiin a rinawm.

Bawlhhlawh bawm leh a enkawltu kan neih that a ngai bawk a. Kawtthler tinah hian bawlhhlawh bawm tin 3 dawng tal awm thluah se la. Chu chu a enkawltuin uluk takin enkawl se la. Bawlhhlawh bawm lova miin a paih a; kawtthler enkawltuin a man hian a sum chawitir zat atangin hlawh nei bawk se thahnem ngai takin an thawk theiin a rinawm hle a ni.

Tuna kan dinhmun en hian, faina hi kawng khat chauha beih chi niin a lang lo. Kawng hrang hranga hma lak a, tha thlah lova hun rei tawk tak chet chhuah a ngai a ni.