THLARAU VS THLARAU (Penticost Ni Pual)

Lal Isua vana a lawn hnuah, Penticost ni a lo thleng a; Zirtirte chu an vaiin hmun pakhata an awm khawm laiin an chungah Thlarau Thianghlim a lo thleng a; an zain Thlarau Thianghlimin an lo khat ta a.Thil mak tak mai a lo thleng ta! Ṭawng dangin an ṭawng a; an ṭawng hman chu eng ṭawng nge a sawi lo va. Mahse mipui lo tlan khawm khan an thusawi chu anmahni ṭawng ṭheuhin an hrethiam nghal vek mai a ni. Hemi ṭuma an ṭawng hman hi tuna ṭawng hriat loh kan tih hi chu a ni lo. Ṭawng hriat loh ni lovin mi tin hriat theih ṭawng a ni a; tunlaia ṭawng hriat loh kan tih hi chu Lusei kan ni emaw, Hmar kan ni emaw, keimahni ṭawng angina kan hrethiam hlawm lo a nih hi. Mipui lo tlan khawm hmaah chuan Petera a lo ding chhuak a, sermon ropui tak a han thlak zui a; tunlai ṭawngin crusade an chhunzawm nghal a ni ber. He hun hi o thleng lo se Kohhran hi a ding zui lo mai thei a ni.

Mizovin thlarau mi an tih ang hi ka ni ngai lo. Kan naupan lai, Pawl 4 kan nih kuma kual khat ka lam bak kha lam tualah hian ka lut leh ta reng reng lo. Sawrkar hna ka thawh hlim khan Mizoram pumah harhna a thleng a. Kohhranin lengkhawmnaah kan zai tui em em mai a. Lam tual sirah tih tak zeta ka lo zai ve chu mi pakhat hian min rawn su dawrh mai a, ka han leh hawi chu, lam tuala mi sut luh a, mi lamtir a tum hi a lo ni a. Kei tehlul lam tura min duh chu han insut luhtir hle hle awm tak hi a ni naa min rawn su leh tur chu ka lo bum zauh mai a. Amah chu chak takin lam tualah a tlan lut a, min rawn nawr zui leh lo. Kha mi hnu lamah khan lam tual hi ka hnaih ngai ta lo.

Pawl 4 vel kan nih laia kual khat lek ka lam kha Thlarauvin min pawl vang pawh ni lo, lam ve hrim hrim chaka han lam mai kha ka ni nghe nghe a. Khang hun lai khan ka nu chuan, “Hetiang hi chu inthlahchhawn theih a ni,” a ti fo ṭhin a. Tunhnua mithiam ṭhenkhat, The God Gene ziaktu Dean Hamer te sawi ang deuh hian ka nu khan a lo sawisual lem lo hlein ka hria. Ka nu kha Presbyterian ruh tak mai a ni naa lam hi a ngaithei lo viau. Ka pa kha zai ngaina tak mai, lengkhawm taima a ni naa, “An han lam chuk chuk mai hi chu, zai an titui lo,” a ti tlat bawk a. Kei lah hi, kan tlangval ve lai khan, duh duh thlang thei ang zia zang hian, “Taksa chêtna chang chi chu nupui atan ka duh lo,” ka han ti ve khanglang kha a ni a. Ka nu leh ka pa lama min thlahtute ka han ngaihtuah hian a lo inthlahchhawn theih tak tak a ni awm e.

Chutiang khawpa thlarau lo chu ka ni naa, Zalen Huang a nih ang ngeiin inthlahrung lovin ka sawi ve mai dawn a ni.

Kum sanghnih dawn lai kal taah khan tirhkoh chuan, ‘thlarau nazawng ring suh u,” a ti tawh chungin Mizo zingah hian thlarau zawng zawng rin tum tlat chi hi kan ngah hle a ni awm e. Zoram khawchhak lamah khian harhna eng emaw ni a lo thleng a; patling pui pui an bawk vak a; sawntlung an ei a ni awm asin maw le. Chu mai a ni lo; harhna chi dang a lo thleng leh a; mipa leh hmeichhia puan an inzawn a; makti taka kan thlir laiin mi thenkhat chuan an hmu ‘thlarau’ em em mai thung a; puitling rilru fim tawh awm tak taka ngaihte pawhin an phulpui hlut mai nia maw le! Thlarau thil vek niin kan ngai a ni ngei ang le.

A khi chhaktiang tlang nuamah,

Hmangaih rim nam thlarau

a leng an ti;

Sawm ve i, Zawl khaw tleitiri,

Nemrâng puan zawn dun

a rem mahna!

‘Thlarau’ chhuanlamin puan inzawnin an mu dun mai a ni lo, a ṭhenin hrin tak tak awm si lovin Biak inah nau an lo vei thul. Mak titu leh awih lotute kha min hmu tisa em em a ni awm e. Thlarau rim a nam dek dek tawh phawt chuan sawisel loh turah an inngai ringawt zel lehnghal. Anmahni sawiseltute chu ‘Thlarau Thianghlim’ tin an puh let theuh mai a. Thlarau Thianghlim chet dan turin an che si lo kha a buaithlak bawk si. Hmanlai leh deuhah phei kha chuan thlarau aṭanga inzawl bik te kha an awm a; hnathawk lovin chhunah an inlen pawh a; zep nak emaw, thla kaw hnua thisa thil taka lo lang chhuakte pawh an awm.

Mizote hian thlarau thianghlim kan ngaisangin kan dah pawimawh hle a. Kristian tihtur diktak pawh a ni. Mahse Thlarau Thianghlim ni chiah lo thleng hian ‘Thianghlim’ title pek kan tum emaw tih tur a ni a. Kohhranin Thlarau Thianghlim zia leh a hnathawh dan a sawi hi zir chiang ila, ti bual bual, maksak lam ringawt a ni lo tih kan hre thei ngei ang.

Kan thlarau mite thil buaipui tam tak leh an thlarau mi dan hi ni tin nun siam ṭhatna lam hawi tehchiam lo a awm nual thin. Kawngpeng ṭhuam lunlai takah traffic tiding hmak khawpa ṭawngṭai rual an han nei a, kawng chhuat awh phui hmuka an an han bawk ṭhup maite kha ropui kan ti a ni awm e. Mahse, nun tak tak leh ze nghet min pe lo a nih hi. Hei chauh lo pawh, kan thlarau mite thlarau mi nihdan thenkhat hi chu chapo taka inngaihtlawmna a ang lek lek thin. Mi dang tana khawlhkham siam chiam chiam hi Thlarau Thianghlim hnathawh dan tur a ni dawn em ni?

Thlarau mi kan sawia hmaih theih loh chu zawlnei intite hi an ni a. Kan ram a tet a, mipui kan tlem ngaihtuahin zawlnei lamah hian kan hausa phian lawi a. Kan mamawh aia tam kan neih changte pawh awm hialin a lang. Tunhma khan inthlan dawnah party tinin anmahni pual zawlnei an nei a ni ber a; an tan lam kha chak turin an puang a. Tunhnai thleng khan zawlnei intiten an la puang zel mai. Zawlneite hi thlarau mi tak an ni a; an puang huai thei viau mai a. A tlangpuiin chhiatna lo theng tur lam an puang uar niin a lang. Vanneihthlak takin an puan ang chhiatna hi a lo la thleng lo hlauh a; puang dik thin se chuan kan nasa lo hle tawh ang.

Thuthlung Hlui huna zawlneite khan an hun laia ram siamṭhatna lam an aupui nasa hle a. Zawlnei an nih chhan ber a ni nghe nghe awm e. Rorelna hmuna tihdan dik lo te, sakhaw biak dan dik lo te an sawisel a; mi hausa khawsak dan leh mi lianho khawsak dan dik lo te an sawisel a; siam ṭhat hna an thawk nasa hle. Kan rama zawlneite hian an umpha meuh lo. Sawrkar kal phung dik lo te, kan khawtlang kalphung dik lote aiin thil eng emaw lo thleng tur nia an rin mak deuh deuh an au chhuahpui a. Mahni chenna ram en khuma America vel zu vei daihte pawh an awm niin a lang. Hetiang zawlnei hi kan mamawh em?

Eng ang zawlnei nge kan mamawh a, eng ang thlarau nge kan mamawh? Penticost ni a lo thlen hian Thlarau nazawng aiin Thlarau ṭangkai kan mamawh tih hi ngaihtuah chhuak ila kan hlawkpui hlein ka ring.

Tharau ṭangkai, ngelnghehna min pe thei.

Thlarau ṭangkai, mahni hnaa taimakna leh rinawmna min pe thei.

Thlarau ṭangkai tak, politician siam ṭha thei.

Thlarau ṭangkai tak, zahtheih loh viau ringawt hi politician nihna tur a ni lo tih kan politiciante hrilh thei.

Thlarau ṭangkai, dik lo haw ngam a dik taka tingam tura kan officer liante hruai thei tur.

Thlarau ṭangkai, bawlhlawh paih mai mai min simtir theitu.

Thlarau ṭangkai, kan ramngaw leh nungcha humhalh nachang min hriattirtu tur.

Thlarau ṭangkai, lehkhabu chhiar ṭangkaina min hriattir thei.

Thlarau ṭangkai, zirna siam ṭha tura tihtak taka bei tura kan hrauitute nawr chhuak tur.

Thlarau nazawng ring lo tura min siam danglam thei.

Aw Thlarau Thianghlim, lo kal la,

Kan tha tichak ang che.