SAWRKAR KAN THLIR

Sawrkar hi tu ta bik mah a ni lo va, Party mal ta a ni lo tih kan sawi a; kan hre fo bawk a. Chuti chung chuan tunhma aṭang tawhin Party mal ta ang ziazanga ngai tlat Party sawkar kan hrawn fo ṭhin a; kan ning em em a; a tawpah chiang fein an tla dawp zel a nih kha. Kha tih hun lai atang khan mi ṭhenkhat chu an beidawng hial niin a lang. Mahse beidawn mai tur a ni lo. Kum hnih khatah ṭha thut lo mah ila, engtikah emaw chuan a chhia hi a ṭhain a la thlak em em ang.

Kum 2023-ah kan inthlang a; thil lawmawm tak tak lo thleng zinga langsar tak chu sum leh paia lei theih loh, chhia leh ṭha hriatna hmanga vote thlak ngam mipui tam tak an awm tih hi a ni. Sum sem thawm a ring a; sum mai ni lo, in hmun te, television te, puansukna khawl te, fridge te pawh an sem a ni awm e. Tuizem sem thu phei chu tumahin kan hai lo vang. A sawi uar deuh phei chuan inthlan nia nuai za zet seng an awm an ti. Mi sawi zawng zawng hi tak tak a ni lo mai thei a, a ni mai thei bawk a; keini hriat ve phak rual a ni lo. Sawi tur a awm a, sawi thei an awm chuan sum a leng nasa hle tak tak a ni mahna. Chutianga sum seng nasa leh thil sem uara an sawite chu chiang takin an tla tho a ni awm e. Mipui tam tak hi suma lei theih loh an ni tihna a ni a; a lawmawm lutuk a; beisei bo kan la ni lo.

Suma lei theih loh, rilru thianghlim taka vote thlaktute hian eng nge an duh? Kalphung thar, dan anga thil dik ti tur sawrkar an duh a ni. Mizo mipui, ram siam ṭhat duh, kalphung thar beiseitute beiseina hi tihthlawn chi a ni lo. Mipui lam chuan an tihtur tiin vote an thlak a; an duh anga ṭha tura an ngaihte an thlang tling ta a; tunah chuan thlan tlinte chet ve hun a ni ta.

Khawvela nunna nei tawh phawt chuan damkhaw chhuah zel a duh chuan a thil tawn leh a chunga thil lo thleng mila a insiam rem a; kalphung thar a siam zel a ngai. Ramsa lian leh chak em em dinosaur te khan nun phung thar an siam thiam lo a ni ngei ang, an chak a an hlauhawm tehreng nen an mang der mai a. Insiam rem thei lo te, kalphung thar nei thei lo tam tak, nunna nei ve si an mang tawh a; an la mang mek bawk a ni. Sik leh sa lo dangam zel te, ei leh in lama thil danglam lo thleng ṭhin te a awm a; an hmelmate laka an himna tur kawng thar reh a ngaih chang a awm bawk a. Heng thil thleng mila nun kawng thar zawh theih lo an mang zel a ni ber e.

Mizote pawh hian hnam anga kan damkhaw chhuahna tur chuan kalphung thar hi kan mamawh a; ngaihtuahna thar, ngaihdan thar, tih dan tha leh tlo kan chher chhuah a; kan tu leh fate himna tlanna tur kan ngaihtuah a ngai a ni. Tuna sawrkarna chelh mek hi kalphung thar min tiamtute an ni a, beisei takin kan thlir mek a ni.

Kalphung thar chu eng nge? Ram hrang hrang leh state hrang hrang dinhmun a inan loh avangin ‘thar’ hi a inang thei lo va; a inthar hleih zung awm asin.

Keini state tana kalphung thar pawimawh em em mai chu, ‘Dan ang taka thil tih” hi a ni. Ram dang leh state danga kalphung pangngaia an neih tawh keini tana kalphung thar a han ni hrim hrim mai hi kan vanduai a ni. Dan awm mang lo emaw tih tura kan chet ṭhin avangin kan chhang chhe em em a; mi ṭhenkhatin fiamthua functional anarchy an tih ang mai kan ni fo. Kan hruaitu ṭhenkhat phei kha chuan mipui hmaah, “Dan hi break tur a ni lo va, bend tur a ni,” an ti ngam a ni awm e.

Dan hi pehhel emaw, pawhfan emaw tura siam a ni lo, zawm tura siam a ni a; dan anga rorel tura thlan an ni a; dan anga hna thawk tura rawih an ni. Kan aiawha kan thlan chhuahte hian hna an thawh hmain thutiam an la vek a. “India Danpui laka rinawm turin” thu an tiam bakah, “Constitution leh chumi atanga dan siam zawng zawng te zawm vekin mipui zawng zawng chungah hlauh bik leh huat leh chuam bik nei lovin dik takin ka hna ka thawk ang” tiin thu an tiam a ni.

Dan kan mamawh avanga dan siamtute hi thlang ṭhin kan ni a. Mihring hi dan tel lo, a chhia leh ṭha hriatna nen ringawta thlahthlam chi a ni lo tih Eden huan atang khan a chiang daih tawh a. Dan mamawh lo ang maia che tur kan ni lo.

MLA te, Minister zawng zawngte hi dan anga thlan, dan hmanga lak luh, dan hmanga thawk tura rawih, dan siamtute an ni a. Officer zawng zawng hi dan anga lak, dan anga thawk tura hlawh neia rawih an ni. Heng nihna kan sawite hi mi ṭhenkhat tlemtein hamṭhatna an neih theihna tura duan an ni lo va; mipui tana rawng an bawl theihna tura siam an ni. Mipui tan a nihzia tifiahtu chu sawrkar hnathawk an sawn hian order-ah, ‘in the interest of public service’ tih a ni zel hi a ni. Mi mal hlawkna tur leh party mal hamṭhatna tura sawrkar leh sawrkar hna te, sawrkara nihna te siam a ni lo. Mipui tan leh mipui ṭhatna tura siam an ni.

Mihring awmkhawm chuan dan an mamawh a. Mahni ṭheuh indah pawimawh leh mahni hmasial pui pui hmun khata khawsa khawm kan nih avangin dan hmanga hrut rual kan ngai a. Dan a lal loh a, dan pehhelna a tam chuan ram leh mipuiin an tuar ṭhin a; mi thiltithei leh mi hausa an vawk lal len fo ṭhin a; a tuar nasa ber chu mipui nawlpui leh mirethei te kan ni. Dan lal lohna ramah chuan dan zawmtu aiin zan zawm lotu leh pehheltu an nihlawh fo thin a. Chu chuan dan a tizahawm lo va; mipui rilruah dan zah lohna leh dan ngaihnepna a tuh thin.

Dan chu a pawimawh em avangin “Dan angina an thawk em?” tih hi sawrkar kan thlirna tur tarmit leh kan tehna tur tehfung a ni. Chu chu tuna sawrkar mek leh sawrkar kal tawh te kan thlirna leh kan tehna a ni ni lo thei lo.

Sawrkar kan thlirna dang a awm a; chu chu inthlan hmaa an thutiam te kha a ni. Manifesto an nei a; manifesto hi an lo inziah ṭhat siak deuh mai mai a ang tak tak a. Inthlan zawh hnuah an theihnghilh a; mipui pawhin kan hrereng tawh lo fo mai. Tun aṭang chuan an manifesto-te kha tehfunga hman tum ila, an thu leh hla, ziaka awm ngei te kha ching chhuakin tehfung atan hmang zel ila, tun sawrkar chauh ni lo, sawrkar lo awm leh zel tur atan hmang zui tawh ila; politician an fimkhur ang a; officer leh hna lian chelh an fimkhur ang a; kan ram hian a ṭhat phah ngei bawk ang.

Kan sawrkar hrawn mekah hian beiseina sang tak kan nei a; Dan lalna sawrkar kan duh a; dan hmaa mi tin kan inan tlanna tur kan duh a; chutiang duh chuan hman aṭangin mi tam tak an au a; an thawm ri a la reh lo va; a reh mai mai lo vang. Mihring famkim lo kan ni a; kan hruaitute pawh vantirhkoh an ni bik lo tih kan hria. Pathianin ‘eng lo awm rawh se’ a ti a, chawp leh chilhin a lo eng nghal uarh mai a; kan hruaitute erawh chu mihring an nih tlat avangin vawi leh khatah kan fel dual thei dawn lo tih kana hria a. Chuti chung chuan thil thar kan beisei a; kalphung ṭha lo aia ṭha kan duhin kan beisei a, kan thlir tlat a ni.

Tun atanga kum eng emaw zat ral hnuah, ṭhangtharin thlir lêtin an la sawi zui zel dawn a. Ṭhangthar lo awm zel turte mita thiam chang ngei tura thawk turin sawrkar kan duh a. An thutiama ding nghet a, dan ang taka thawk zel turin kan beisei a ni.