Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

NON-PRACTICING ALLOWANCES (NPA)

Hman aṭang tawh khan zing lam leh tlai lam Clinic te, Non Practicing Allownces te hian sawi a hlawh fo tawh ṭhin a. Kan ngaimawh lai ber chu NPA la chunga zing leh tlaia Clinic an hawng hi a ni. UT lai khan tihtawp an han tum deuh a; mipui mamawhna avangin a tawp thei lo.

Kum 2009 velah khan sawihona a awm a. Chumi ṭum chuan private practice hi eng nge a nih, eng chin nge a huam tih hi sawrkar hian ramri a kham em tih ka zawt a. Chumi ṭuma chairman chu bureaucrats a ni a. “Dan hmanga ramri kham a ngai lo, mahni chhia leh ṭha hriatna hman mai tur,” tiin min chhang a. Chhia leh ṭha hriatna ringawt hi a tawk zo lo tih Eden huan aṭang tawh khan a chiang em em mai si a. A buaithlak a ni.

Mipui mamawh a nih chhung chuan zing kar leh tlaia inentir te, private hospital-a an thawk zauh zauh ṭhinte hi a tawp maiin a rinawm loh hle. Mipui mamawhna hi Civil Hospital leh a hmun hma hian a zo lo tih tlang hriat a ni. A hmun tawt taka in sak belh a, khum tih tam ngawt chi a ni tawh lo.

NPA la duh lo kha eng angin nge an enkawl ang? An thunun tak tak thei ang em tih te hi zawhna pawimawh a ni. (1) NPA an la chung pawha an control theih loh, kal tlai reng mai te, (2) khaw eng zahna nei lo ang zia zanga rilru zawng zawnga private clinic ngaihtuah te hi awm ta se eng angin an tih ang? Heng mite hian NPA an lak loh phei chuan mahni an inthiam chawp ang a; Damdawi in lama an thawhpuite kep reng ngai khawpin sawrkar hna an ngaihthah mai lo vang maw? Mimal tinte hi vensen an ni tak tak dawn si lo. Sawrkar damdawi in hna hian a chhiat phah lo ang tih sawi har tak a ni.

Hetia NPA leh private clinic sawi chhuah leh ṭhin a ṭulna chhan hi chi hnih a awm thei:

Daktawr ṭhenkhat, private clinic lama inhmang uchuak, a hun taka damdawi in thleng ve zeuh zeuh chauh ṭhin an awm vang a ni thei a. Rilrua private clinic chauh ngai pawimawh, damdawi in lama hmasawnna tur aia mahni clinic ngai pawimawh te an awm vang a ni thei ang em? Chutiang chu an lo awm khiah a nih pawhin tlem te an niin a rinawm a; daktawr hrim hrim vaihma burh lovin anniho chu hrem mai âwm tak a ni. Mahse, mi sual mal hrem ai chuan invaihma hi kan ching ve hrim hrim a; hei hi sim a hun ta hle. Sawrkar hna kan thawh ve hlim chuan Financial Year tawp dawnah TA bill leh MR Bill an siam sup sup a. Office tinah Cashier an hausa fu zel bawk. A tisualtu tak hrem chat chat mang si lovin sawrkar hnathawk min vaihma a; damdawi ina admit chauh lo chu MR Bill an phal ta lo ringawt mai a. Mi sual tlém avangin sawrkar hnathawk zawng zawngin kan tuar ta a ni.

Itsikna vang a ni thei bawk. Sawrkar hna thawk dang, daktawr anga private practice tihna tur thiamna nei ve lo, a fawng lam chelha inngai si, daktawr ṭhenkhat sum hai luh dan ‘block’ chak hrim hrim an awm a ni mai thei. Chu chu mipui hmakhua ni lovin rilru chhung rila itsikna inphum ruin a hrin chhuah a ni. Sawrkar hnathawk tam tak an hun awlah an sumdawng a, sawrkar hian engah mah a ngai lo niin a lang a. Mahse, mipui mamawh ngawih ngawih private practice erawh chu kan helh em em mai a. Kan sawi tak ang khan tute emaw rilru chhungril takah hian itsikna hi a lo inphum ru reng a ni mai thei a ni.

Duty hour piah lama inentirna an siam hian inentir manah maian tel hnih khat te inpe mai mai se tu mahin kan sawisel lo vang a; tuna sawiseltute bawk hian ‘hah thlawnna” “sum siam thiam lo” tiin an nuihzat tho mai thei a ni.

Mahse, an lo tam deuh si a thik tham a lo ni ta a. A thiktu leh ngaimawhtute zingah pawh an chhang eitute ngei pawh an lo tel ru ṭeuh mai a ni awm e. "Ka pu/Ka pi in inah i rawn theih em, damdawi in lovah khawiah nge ka hmuh theih ang che?" titute bawk kha thiktu an lo nih ta tlat. A nihna takah chuan daktawrte hi Mizorama sawrkar hnathawk zingah chawh ruala hlawh hmu tlaka thawk nasa ber an ni hial awm e. Damdawi In pawn lamah damlovin an nghah ṭeuh lai pawhin damdawi inah an mamawh chuan, "Aw le," an ti a, an kal nghal mai zel a ni.

Daktawr zir tur hian PU(Sc)/Class 12th Science ṭha taka pass a ngai a; tunah phei chuan NEET-ah tlin ngei a ngai tawh nghe nghe. Ṭhenrual pawl hman lova an inkhung chang a tam em em a. Mi pakhat chuan, “A hun laia zir ṭha peih vak lote kha engtin tin emaw sawrkarah ngaihdan sawi thei dinhmunah an lo ding a; an lehkha zir laia an tluk lohte kha an itsik leh mai a ni,” a ti. Tak tak a ni thei mai awm e.

Eng ngati nge India sawrkar hian Non Practicing Allowances a siam tlat tih hi zawhna kan zawh tur a ni. A chhan pali zinga pakhat chu daktawr zir chhung rei hi a ni a. Graduate an zir chhuah meuh chuan an rualpuiten master degree an nei hman a; Post Graduate pawh, seat an hmuh hlauh chuan kum thum an zir leh a. Chu pawh chu Master degree dang MA etc, aiin a rei leh zawk a. He thil hi keini state tehlul hian kan tidanglam dawn lo reng reng a. “Daktawr te hi kum thumah graduate se, PG pawh kum hnih zir ni rawh se,” kan lo ti ve ngawt thei lo; kan thuneihna piah lam daih a ni.

Specialist ni tura a kalkawng hi a hautak em em a. Pawn lam aṭanga thlir ang ngawt hi a ni lo. Tun hma chuan Specialist an nih hian sawrkarin hlawh pung hi advance-in a pe ṭhin a. Tunah chuan a tawp tawh lehnghal! Specialist te hian an thiamna man hlawkna sawrkar aṭangin an hmu tawh lo.

Daktawrin “NPA ka la lo ang a, private practice ka ti ang,” an tih hi hlauh viau zawk tur a ni. NPA a lak loh phawt chuan thunun an har hle ang. Kawng sira motor dah tlat, garage nei duh miah lo te, AMC dan bawhchhiaa lei lai leh in sa te pawh engtia ti thei lo Mizo Kristiante hian engtin vakin kan thunun dawn lo reng reng a; mipuiin kan tuar dawn a; a hlawkpuitu tur chu private hospital leh private clinic a ni mai. Chu chu mi rethei tan phurrit a ni dawn a. Chu ai chuan tuna kan kal dan anga kal mai a; NPA avanga daktawr kan la chelh hram hram hi a ṭha hle zawk ang. A tira India sawrkarin NPA a siam chhan pawh a ni tel.

Private clinic hrim hrim hi a pawnga taka hmuhmawh viau loh a ṭha awm e.

Inelna a siam. Kan daktawrte pawh hian an inhre kher lo mai thei. Mahse private clinic hian anmahniah a ṭha zawngin inelna a siam khawp mai. Thiamna lamah te, damlo dawnsawn kawngah te, an private clinic mai ni lo, damdawi in lam thlengin hmasawnna a pe nasa hle a ni.

Private clinic hi dam lo tan remchan riauna a nei a. Hun a remchang a; damdawi ina kal hman lo tan te a remchang hle, Damlo ṭhenkhat natna sawi hreh chi leh zakzum deuh tan a ṭha. Damdawi in chu kan hria ang a; privacy awm miah lo ang mai a ni a. Ka inentir laiin ka bulah, ka ṭawng hre phakin dam lo dang leh an hruaitute an ṭhu ṭhup a; zakzum deuh tan phei chuan hrehawm tak tur a ni. Chutiang hmuna inentir ai chuan private clinic-ah, daktawr hmaa mi dang hriat ve hauh loha mahni natna chungchang sawi a nuam zawk ang. Ram changkanga an tih angin daktawrte hi an duty-na hmun OPD-ah pindan hrang ṭheuh, privacy pawh ṭha tak kan pe thei lo va, pek tumna pawh kan nei lo a ni ang. Chuvangin dam lo tam tak tan chuan open air deuh thaw ang maia OPD-a inentir ai chuan, private clinic hi a nuam zawk reng dawn a ni. Pay lama an tlukpui Officer dang chuan anmahni pualin pindan an nei thlap a, kan nunna atana pawimawh daktawrte erawh chu pindan pakhatah kan khung khawm ṭhup mai a. Damlo inphelh ruah ngaite chu puanzar phenah a hmingin an va inphelh ve hram chauh a ni. Damlo zakzum deuh tana a hrehawm dan tur hi kan ngaihtuah phak meuh lo a nih hi.

Kan damloh lai, kan mangan ber laia kan nunna enkawltute, kan pangchan em emnate hi a hrek zawnga enkawl lovin, phur taka an thawh theihna tur kawng kan zawnsak ngei zawk tur a ni.