Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

DONALD TRUMP LEH TLAWNG LEI DAWH

Donald Trump-a chu khawvela ram ropui ber America ram hruaitu, an President thawm na zet mai a ni a. Sihhmui lei dawh erawh chu India rama State ropui teh chiam lo Mizorama thil thleng a ni daih thung a, eng nge maw inzawmna an neih le?

Donald Trump-a chu Republican party atanga lo invawrh chhuak a ni a; chu party chu Conservative Christian-te bukna a nih avangin an duh ang zawng taka campaign kha a hlawk dawn tih a hria a; an rilru hmin theihna lai a chuk chat chat a ni ber. Tichuan inthlan a lo awm a, a chak ta mai reng a ni. President a nih phat aṭangin a thawm a lian hle mai. Tunah phei chuan khawvel economy a sawi nghing a; ram hrang hrang a vau a, a ngur chhur chhur mai bawk a. Ui kawlh inhrosa te pawh a ang lek lek fo mai.

A mimal nun te han thlir chuan engtin nge Conservative Christianten an duh viau theih le tih tur chi a ni a. A tlin theih chhan hrang hrang zinga pakhat chu sakhua hi a ni tih erawh chu phat theih a ni lo ang. Sakhua a tlinpui theih chhan pawh hi kan thlir dan a inang lo hle awm asin. America rama Conservative Christian chauh an ni lo va, Mizorama inti thlarau mi leh inti zawlnei ṭhenkhat thleng hian Donald Trump-a zunah an uai a. Mi ṭhenkhat phei chuan Pathian Hriak thih niin an pawm thlap mai a ni awm e. Hengho hian Pathian hriak thih a nih leh nih loh chu an hre bik hauh lo a. Pathianin hriak a rawn thih lai tak khan a bulah, anmahni hmu phakin an lo awm ve hauh awm si lo va; an rinthu behchhanin ngaihdan an nei ve mai a nih hmel. Chutiang chiah chuan kei pawhin inthlahrung miah lovin Donald Trump hi Pathian hriak thih a ni miah lo tih hi ka pawm dan a ni. Eng atan nge hriak a thih ang? Khawvel economy chawk buai turin em ni ang le?

Khawvel sik leh sa lo danglam zel leh khawvel lum tial tial hi mi thiamten an vei em em a; a tihtawp dan tur an ngaihtuah nasa hle. Donald Trump chuan amah thlang tlingtute rilru sukthlek mil turin climate change hi a pawm lo va, Paris Accord aṭangin an inhnukdawk ta hial a ni. Chu mai a ni lo va, khawvel mipui kan lo dam tlana kan hrisel tlan theihna tura thawhhona lian ber World Health Organization aṭangin an inhnuk dawk ta bawk a. A chet dan han en hi chuan America hi ropui ber se, ram dang hi chu rethei deuh mah ila, America khuang vuak ruala lam thei tawk vel hian awm ila a duh ber hial mai awm e. China an er em em tih hi a term hmasa leh tuna a hmalak dan atang hian a lang thei a. Chu chuan America anga lian leh chak, anmahni anga changkang ram dang an awm ang tih an hlauhzia a tilang thei. Isua Krista rilru nen chuan a inpersan viau ang. An duh dan anga thil a tih chuan an vote tlin chhan hlawhtlingah an ngai mai a ni awm e. America a ropui a, khawvel chunga a len theihna tur a nih chuan khawvel boruak hi lo chhe zelin khaw lum zual zel avanga chhiatna hrang hrang hi pung viau mah se an pawiti lo em ni aw tih tur a ni. “Aw hnam zawng zawng leh chi tin ṭawng tin, Van Lal nau ang a ṭahna Kalvari-ah, An dang chuang lo ve,” tih hla sa thei zia zang an ni lo.

Aizawl leh Lengpui leh Mamit District inkal pawhna kawnga lei pawimawh tak, Tlawng lei chu kum 2025 April ni sarih niin an dawh kai thei ta hram a. Mi ṭhenkhat chuan he lei hi India rama Network Inclined Arch Bridge hmasa ber tur a ni an ti. Enchhinna atan min rawn hmang tihna a nih hmel hle. Chutiang ang lei dawh tur chuan he company hian tawn hriat eng ang nge a neih a, eng ang behchhanin nge he company hi sawrkar khan a thlan tih te hi rilrua zawhna awm a ni. Kum 2021 March thla velah an dawh ṭan daih tawh a; zawh hun turah an zo lo va, hun pek belhah pawh an la zo thei lo va. Krismas hmain, Krismas chak lak hun dawnah thla khat zet, VIP kal tlang theih siin khu lai kawng khu mipui tan an han khar tlat pek a. Social Media lamah thu a lo darh ta a: “Bridge ruang âm an siam zawh hnuah an hlâng kai thei lo va, lei dawh companny hotute chuan Kristiante Pathian hnenah hlan ila kan dawh kai mai ang tiin beiseina sang tak an nei ta a. Kristiante Pathian hnena hlanna hun nei ila kan dawh kai mai ang,” an ti tih thu hi a ni a. Mi ṭhenkhat chu an lawm em em mai a; i ṭawngṭai ang u tiin mi an insawm vel hial a ni awm e.

Tichuan an hlan kai ni a lo thleng a; Pastor pakhat a ṭawngṭai a, an hlang kai thei ta a ni tih hi kan thu keuh thluk dan chu a ni ta a ni.

He thu hian he lei dawhtutena min hriat chianzia leh min bawl nasatzia min ngaihtuahtir a, ka thin a rim lo thei lo. A huna an zawh loh chu thuhran, mipui tana harsatna an siam rei zi ate kha a nasa lutuk a. State dang ni se an chhui ang a, mipuiin an zim luih luih duh hialin ka ring. Keini chu awm hmunah kan phun kan phun a; kan hruaitute pawhin an vei tehchiam lo ni hian a lang tlat a ni. An lo hlawhchhamna leh miopui phurrit an siam zo zai kha thup tumin kan sakhua hi hmanruaah an rawn hmang a. Kan sakhua leh kan Pathian hming lamin inthup mawi a, kan ka mi hupsak an tum ta a, an hlawhtling ta hle niin a lang.

India ram state hrang hrangah, Tlawng lei aia sang daih, a aia thui daih hmanlai ata tawh company hrang hrangin an lo dawh tawh thin a. BRTF leh company ṭhenkhatin Mizoramah ngei pawh lei an lo dawh tawh ṭhin a. China rama an lei dawh te, Japan rama an lei dawh te phei chu sei pui pui, sang tak tak a ni. Ṭawngṭaina a ngai an ti ve duah lo va, an dawh hlawhtling zel chu a ni. Engati nge khu lai lui te tak te, lei sang em em leh thui em em pawh ni kha ti taka rei an hlawh chham? Tawn hriat an nei ṭha tawk lo a ni thei a, an engineer te an thiamtawk lo pawh a ni thei. Inthup mawi tuma kan sakhua leh kan Pathian hmanga min bawl phuan chiam hi a huatthlala ka ti lo thei lo a ni.

Lei chu an han dawh kai ta ruah mai a. Anmahni chu lawmin an au a; an au hlaah Isua hming a lang leh lawi miah lo. A hriate sawi danin an vai pathian hming tho an lam leh a ni awm e. Baptisma chan phah phei chu an awm ka ring reng reng lo. Min bawl lovin an thinlung tak takin ti se a dan a dang daih ang.

America lam boruak kan han sawi hmasa a. Eng nge inzawmna a neih? Sakhua leh politics hi inbumna awlsam ber a ni an tih hi khawvel ram changkang ber USA atanga India ram state rethei taka cheng leh mihring zawng zawng zingah a la dik zel a nih dawn hi.

Engati nge sakhua a nih taka ngaihtuahna fim hi a bo tlat thin le? Ngaihtuahna fim leh sakhua hi kal dun thei reng a ni naa politics leh sakhuaah leh hmangaihnaah hian ngaihtuahna fim hi a bo hma em em mai a.

Kan lungnona hi mihring kan nih chhungin paih bo theih a ni lo va; thu leh hla mawi te leh kan hlimna tam tak hi kan lungnona behchhana lo piang an ni. Politics leh sakhuaah chuan kan lungnona – passion/emotion- chawk tho thiam apiang an hlawhlting thin a. Amaherawhchu engkim hi lutuk a nih tawh chuan a ṭha lo. Pathianin ding leh vei thliar thiam turin ngaihtuahna fim min pe a; kan hmang tangkai ve ngei tur a ni Ngaihtuahna fim bo khawpa kan lo che palh a nih pawhin harh chhuah a, insiam ṭhat vat hi kan tihtur a ni. Lungnona ringawt behchhan hi chu a tlo lo. A boruak a dai thuai mai thin. Dan anga hma lak a nih loh a, dan lekkawh lama kan chak loh viau chuan misual leh mi pamham ṭhenkhatin remchangah lain, ‘Mipuiin an theihnghilh thuai ang’ ‘A boruak a dai leh mai ang’ tiin mipui hi min palzut fo dawn a ni.