Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

KUWAIT RAMA THIL THLENG KHA

Kuwait chu Islam sakhaw zuitute ram a ni a, chuvang chuan zu hi khap bur a ni. Khap bur a nih avang chuan a ruka zu thlawr an awm ta tlat mai a. A ruka ti an nih miau avangin sawrkar leh mithiam en dik miah loh zu chu an in ta a. Al Jazeera-in a puan danin tun hnaiah mai khan mi 23-in an thih phah a. Mi 51 Dyalisis mamawh nghal te, mi 31 zet ventilation mamawh te pawh an awm hial a ni. Mi 21 zet chuan an mit a chhiat phahin a ṭhen phei chu an mit a del ta hial a nih chu. Zu chhe in zingah hian India mi 40 zet chu damdawi ina dah ngaiin an awm nghe nghe a ni.

He mi ṭuma an zu inah hian ‘ethanol’ bakah ‘methanol’ a lo tel hlauh mai a; chu chu an chhiatpui ta a ni. Mizoramah ngei pawh hian ‘methanol’ in palh avanga nunna chan an awm tawh ṭhin.

Zu hi khap bur nge zu dawr hawn law law tih laiah hian kan ngaihdan a inang lo nasa a. Chu chu a buaithlakna lai tak a ni a. Miin ‘khap bur – Total Prohobition aiin zu dawr hawn a ṭha e,’ tih thu an han sawi hian an sawi chu zu a ni chiah tawh lo va, ‘dan’ lam a ni zawk a. Dan lam sawi si kha a hnialtute hian zu chung chang leh zu ngau ngau emaw an sawi tiin zu beh chhanin an hnial ta chiam ṭhin a ni. Khap bur duhtute sawi ṭhin ṭhenkhat ka hriat phak loh leh ka hriatthiam chiah loh a awm nual mai.

“Zu ṭha leh ṭha lo a awm tak tak lo, chhiatpui theih vek a ni.” Engkim hi chhiatpui theih vek a ni ber mai. Sum te pawh hi chhiatpui theih a ni. Zu ṭha leh ṭha lo erawh chu a awm a nih hmel viau. Kuwait rama thil thleng atang hian a chiang thei ang. Ethanol leh Methanol hi chu a inhlauhawm hleih hle mai a. Ethanol in ṭhin te chu kum 80 chuang te pawh an dam fur mai a. Methanol in erawh chu darkar 48 chhung hian an thi hman fo a, an thih loh pawhin mitdel te, taksa dang chhiat phah nghal te an ni.

A man inthlauh dan aṭang pawh hian a ṭha leh ṭha lo chu a lo awm ngei a ni ang. Delhi Excise Website leh Google aṭanga a lan danin an into hleih dan hi nasa tak a ni. Bottle khat Rs 400 vel aṭanga nuai chuang daih te an ni.

“Zu inthiam an awm tak tak lo, a tawpah zu ngawl veiah an chhuak tho tho”: Hei hi ka hriat phak loh thil a ni. Engtin nge an hriat theih bik le. Khawvelah mihring a lu nungin tluklehdingawn riat zet kan cheng a. naupang tluklehdingawn 2.2 vel an tel a. Naupang hi paih ila puitling china chhiar theih hi tluklehdingawn ruk zet an ni a. Khawvela zu in mi an tih hi, World Health Organization chhut dan chuan tluklehdingawn 2.3 zet an ni a. Puitling zatve thuak an tling a nih chu. Chhuttu thenkhat erawh chuan puitling zawng zawng zatve aia tam hret hi zu in an ni an tit hung a. Heng mite hi a tawpah zu ngawl veiah chhuak vek se khawvela puitling zatve dawn lai an ni a. A mak dawn hle mai. Chu chauh a ni lo, mi heti zo zai hi engtin nge a tawpah zu ngawlveiah an chhuak zel tih an hriat theih le. Mi sang hnih khat lek pawh hi an nun kal zel chhui dawn ila a khirh fu hian ka ring si a. Tluklehdingawn hnih chuang daih nun kal zel han chhui char char mai chu, an va fakawm tak em!

“Zu chhiaha hausak ai chuan retheih ka thlang zawk” Zu khap bur duhtute ṭawngkam a ni a. Tak tak a ni ang em aw! Zu chu kan han khap ta a; retheih huam taka sum renchem a, thawhlawm khawn tlem deuh te hi kohhranho zingah pawh hian an awm meuh lo em ni aw?

India sum hi kan hnawl a nih loh chuan zu chhiah ka duh lo ti thei kan ni dawn em ni? Kan State budget hi kan thar chhuah an ni vek si lo va; Sawrkar laipui sum ringin kan che a; sawrkar laipui aṭanga sum siak chhuak thei nihte kha hman aṭangin intihtheih phahna atan kan hmang a. Sum hawn thei deuh chu Airport-ah te pawh kan inhmuak hial lo maw! Sawrkar laipui sum chu State hrang hranga mite chhiah pek tling khawm a ni a. Mumbai, Goa vela zu zuarte pawhin chhiah an pe a. Engchin nge zu chhiah tih thliar theih rual a ni tawh si lo va. Zu chhiah hi hnawl thei kan ni reng reng lo mai a nih chu.

Hemi khing tawk chiah hi zu khap bur duh ve tho hian a sawi zauh tawh. Ani ngaihdan chuan zu khap hi Pathian malsawmna kan dawn theihna tur ni awm takin a lang a. Eng hnam pawh Pathian duhzawnga awmte chu malsawmnain a vur thin,’ tiin zu khap bur a sawi mawi thung a. Khawvela zu khap bur ramte hi ram rethei deuh te, hausa deuh te pawh an ni thei a. A hausate hausakna hi zu an khap vang pawh niin a lang lo.

Zu chhiah tel lova retheih thlang an awm a, inla hrangin an inkulh hrang si lo va. Sawrkar budget an mamawh ve tho si a. Zu chhiah lak duhte thlengin min tirethei ta a ni ber a, a fair chiah lo a ni.

“Zu chhiahin budget a tlin chuang lo” He thu hi lehkhathiam niawm tak takte pawhin tanfungah an hmang chawk mai. Thil pakhat atanga sawrkar budget pumpui hmuh kim theih an lo beisei thin emaw ni tehreng ni. India rama State hrang hrang zingah hian thil pakhat atanga an state budget tlin thei an awm lo. Chhiah hrang hrang an la vek a ni. A chian theih dan tur chu Kohhran thawhlawm ip hi a ni. Thawhlawm ip khat chauh hmangin, thupui(head) khat chauh, entirnan ‘Pathian Ram” tih chauh hi awm se, Kohhran Hmeichhia leh KṬP lamte hian a hranin engmah khawn lo se, Sunday School thawhlawm thleng hian awm lo ta mai se, kohhran hian a sum mamawh zat a hmu ikhaw lo vang. Chuvangin zu dawr hawn duh loh vanga Budget a tlin chuang lo tih hi ṭanfung dika pawm a har viau a ni.

“Total Prohibition duh lo chu zu in duh an ni”: Hetiang thu hi sawi an awm fo mai. Pastor leh upa zingah ngei pawh, zu in si lo, total prohibition duh si lo an awm. Bertrand Russel kha zu in ngai lo a ni a. Mahse total prohibition chu a duh bik hauh lo. Mizo dik tak, Mizorama piang leh sei lian hi kum 30 kal ta daihah khan daktawrin vitamin a chawh a. A vitamin-ah chuan alocohol 4% vel a lo tel a. Chu chu zing leh tlaiah fian te khat-5ml velin ni sawm chhung a ei a. A vitamin eia alcohol tel bak kha zu a in lo reng reng a. Mahse total prohibition hi chu ṭha a ti miah lo.

Zu hian mi mal, chhungkua leh khawtlang leh ram a tibuai a, kan politics pawh a tibuai. Kan politics leh khawtlang a tihbuai dan ṭhenkhat hi chu kan buaipui dan hian a zir loh vang emaw, a zir êm vang emaw a ni thei awm e.

Ethyl alcohol(ethanol) hlang hlak hi rawng nei lo a ni a, a fim ringawt a; a alh duh hle bawk. Mihring in tura an siam reng reng hi tui leh thil dang nena inpawlh vek an ni a. An siam hmang atangin eng nge tel ve tih hi a danglam a, chu chuan a rim te, a rawng te, a taste te pawh a tidanglam. Hei tak mai hi a pawimawh, eng nge tel ve tih hi. A man into hleih chhan te pawh hi an siamnaa tel ve hrang hrang hi a ni thei awm e. Kuwait rama an vanduai chhan pawh tel ve lo tur Methanol a lo tel vang a ni. Kan ramah zu kan han khap a. zu in mi ten an hmuh apiang an in a. Tel ve lo tur a tel ni ngeiin a lang, naupang te tein an thihpui ta tlat mai a ni. Heng avanga naupang te te kan chân hi tu thiam loh ber nge ni ang a, a tawp khawka mawhphur tak taktu hi tunge ni ang? Lunghlu kawngkhar mawi thlen dawnah hian rin loh deuh deuh hi an inchhuahchhal chiam mai awm mang e!

Zu hi ngaihtuahna thara kan ngaihtuah a hun ta hle mai. Ngaihtuahna thara ngaihtuah a ngai ta hrim hrim pawh hi ngaihtuah chian a ngai viau bawk.