Guest writer
Dr Lalchhuanawma Tochhawng
AMC KAN THLANG DAWN
Aizawl Municipal Corporation hi Aizawl khawpui enkawl tura duan a ni. Aizawl khawpui hi Ward 19-ah ṭhenin local council nen thawkho zelin min enkawl a.
AMC hian Aizawl khawpui chhunga enkawl ngai zawng zawng hi a enkawl lo. AR chhuahsan ram hman zui dan turah pawh AMC aiin State sawrkar a thu zawk tih a chiang hle a nih kha. AMC kan hriat lar dan ber chu bawlhhlawh paih chung changte, sumdawnna lama Dawr licence pek te, vantlang inthiarna siam te, in sak phalna chung changte hi a ni mai awm e. Mahse heng bâk hi thil tam tak an kutah a awm tel a. An thawh tur ang taka thawk tur chuan tihchak deuh deuh pawh an ngai ang.
Kuminah AMC councillors kan thlang dawn a. Ward tinah candidate an rawn inpho lang leh ta a. Veng chhunga mi hming ṭha te, tlawmngai pawl atanga rawn inhmang chho te an ni hlawm ang. Mi ṭha leh tling nia Party lamin an ngaihte kha mipui rilru hip turin an rawn pho chhuak a, mi fel leh ṭha tak tak an ni hlawm a. Aizawl khawpui tana hna ṭha tak tak thawk thei tur hlir an ni ngei ang. Mi ṭha nia kan ngaih hi MLA atan te, AMC atan te pawh kan thlang thin a, kan beisei an phak lo fo thin. Politics hi football ang deuh a ni a, playground chhunga han khelh chiah hian, a ko tlâng atanga lo sawi ang ngawt hi a ni lo fo thin a ni awm e. Kan beisei em em te hian beisei an phak lo leh tlat thin. He thil hian mihring an pawimawh rualin kalphung ṭha pawimawhna min hriattir ngei teh se. Dan a awm a, dan ang zela hnathawh hi kalphung ṭtha kan neih theih hnaivai ber a ni. Dan anga hna thawk thei lo leh hna thawk ngam lo chu mawhphurhna pek tlâk an ni lo.
Inthlan a han hnaih meuh chuan eng eng emaw a lo ri thar leh ta a. Mahse keini ang tan chuan a chiang em em chuang lo. April ni 9-a Vanglaini chhuakah khan AMC Ex Mayor thusawi a lo lang a; sawi fiahna te, State-a sawrkarna chang mek sawiselna a ni pah bawk a; AMC sawiselna chhan lêtna a ni tel bawk awm e. ZPM sawrkarin a ngaihthah avanga Aizawl khawpui enkawlna tur cheng nuai 3400 zet Central sawrkara kir leh (Lapse) a sawi hi tak tak a nih chuan uiawm tham tak a ni. Vaibelchhe 34 hian Aizawl khawpui hmasawnna tur thawk ila hmuh theihin hma kan sawn hial awm e. A lapse chhan tak tak hi State sawrkarin a tih tur a ti lo ni ang. Chutiang bawkin AMC lam hian a lapse loh theihna turin eng ang chiahin nge hma an lak a, state sawrkar an nawr tih hi hriat tel theih a chakawm hle a ni. Lehkha vawi eng zat tak theh lût ang maw! Mahni awm hmuna vui hmui pu a, ṭhu thluang mai an nih chuan dem tur dang an awm lo vang a; nasa taka an nawr pawha State sawrkar hian a hlamchhiah a nih chuan state sawrkar thiam loh a ni.
Bawlhhlawh paih motor eng emaw zat sawrkarin a pek chu mi mal kutah loan hmangin an pe chhuak a. Hei hi a ṭhat riauna a awm a. Hetia an tih hian, motor neitute hian sawrkar hnathawk rilru pu miah lovin an thawk ang a, bawlhhlawh paih motor hi an thawk ṭha zawk hial awm e. Privatization chi khata pawm mai chi a ni. State sawrkar pawh hian heti hawia hma lakna hi uar se sawrkar sum senna tur tam tak a hum thei awm e. Mahse, heng bawlhhlawh motor-te hi loan hmanga an pek dawn khan lirthei petu State sawrkar nen eng angin nge an inbiak tih hi a pawimawh a. Inrawn tawnna awm miah lova an ti a nih chuan a famkim tawk lo vang. Sawrkarah ziakin driver leh motor enkawlna chungchangte hi an thlen fo thin ang em? Bawlhhlawh sawngbawlna hmuna JCB leh Earth mover chungchang hian zawhna a siam lo thei lo bawk. SIPMIU atanga an dawn a ni a; hmantlâk loh an dawng niin an sawi a. SIPMIU hian a chhe sa an pe em ni ang? A nih chuan SIPMIU lam sawi fiahna mipuiin kan hriat a ngai a ni.
Aizawl khawpui hi Mizoram darthlalang pawimawh tak a ni a; uluk taka enkawl hi a chhunga chengte mawhphurhna a ni a. Chumi atan chuan AMC hi tihchak deuh deuh a ṭul a. A enkawltu ber a chak loh chuan hmasawn a harsa hle dawn a ni.
Sum tel lovin hna a thawh theih loh tih a chiang a. State sawrkar meuh pawh sawrkar laipui sum ringa kal a nih avangin a manganthlak ru hle mai. Engtin nge AMC hi sum leh paia pachhe lutuk lova a awm theih ang tih hi zawhna pawimawh ber a ni hial awm e. Advertisement fee te, parking fee te, dawr licence atanga chhiah lak luh te leh a dang tam tak sum lak luh theihna a awm ngei mai a. Heng bakah sum lak luhna dang zawng a ngai a. A awm sa pawh hi tih changtlun deuh deuh a ngai ang. Entinan, parking fee hi Aizawl khaw pumpuiah khawn theih turin Local Council te nen inbiakrem a, changtlung leh kimchang zawka khawn ni se a ziaawm thei ang. Aizawl veng hrang hrangah kawng sira lirthei dah a tam em em a; traffic police an indaih loh avangin hengte hian a thlawnin vantlang kawng hi lirthei dahna atan an hmang ringawt mai a. Traffic police ringawt beisei lovin, local council zawng zawng te kutah an huam chhung atanga parking fee leh fines lak ni se la. AMC leh local council hian an chan tur bithliah siam se la, tun aiin sum a la lut tam daih dawn a ni. Mi tam takin sum tam tham sengin garage an siam hram hram laia sawrkar thuawih lova a thlawna vantlang kawng an hmang reng hi a dik lo hrim hrim a ni. Dawr licence pawh hi local council te nen thawk hovin, local council ten an huam chhunga dawr nei zawng zawng atangin dawr hawn man la tawh se, tun aia kim changin dawr licence man hi kan pe kim zawk bawk ang. Aizawl veng lunlai chauh hi rinzawn lo ila, AMC huam chhung zawng zawng atang hian kim chang taka sum lakluhna ngaihtuah a ngai a ni. Hei hian dawr nei reng si, licence man pe lo te, vantlang kawng sira lirthei dah kumhlun ringawt maite a hrût tel ang a; a ṭhena ruah sur, a ṭhena ni sa tih hi a eng emaw chen a hnawt bo thei dawn bawk a ni.
AMC hian amah maiin engkim a ti vek thei lo. Local Council te nena an thawhho va, an inthlunzawm ṭhat leh zual a ngai tih chu a chunga kan tarlan tak aṭang khian hei hi a fiah thei awm e. Tuna an thuneihna chin hi tihzauh a nih chuan local council nena an inzawmna hian awmzia a nei thui leh zualin a rinawm.
AMC nihphung atana pawimawha ka hriat chu mipui nena inthlunzawmna tha hi a ni a. Chumi atan chuan lang tlang taka hna thawh hi a pawimawh hle bawk a ni. A hun laia lang tlang taka thil tih a nih zel chuan inrinhlelhna a tlem ang a; inthlan dawna campaign au hla pawh a changkang sawtin ka ring. AMC chak tak hi mipui rawngbawlna atan thil ṭul tak tichak tur chuan thuneihna pek tam a ngai a. Thuneihna kan pek tam loh erawh chuan kan duhthusamin hna an thawk thei tak tak lo vang.
Mi ṭha tak tak an rawn inlar a; inthlan zawh hunah chuan, Tuirial thlen thlâk hmaa kawngpui sira bawlhhlawh tling khawm tlat thinte bo hlen hmak tawh se la. Vantlang zunin leh inthiarna hi tun aia fai leh zual turin ṭan han la bawk se la. Aizawl area chhunga luikawr bawlhhlawh lutuk thinte hi titawp turin tihtak zetin hma han la bawk se la. Khawchhung lunlai tak, kawng sir uih kumhlun ringawt maite hi tihbo dan han ngaihtuah bawk se tih te hi thil te tham te te an ni naa a nghahhlelhawm hrim hrim a ni. Dan ṭha pui pui siam mah ila, mihringin kan zir loh chuan silaimu tel lo silai ang a ni. Aizawl enkawl tur chuan mihring puitling leh dik leh huaisen an pawimawh a. Mi zawng zawng tihlawm tum ang zia zânga dan lek lohte hi chhangchhiatna bul a ni. Kawngpui sira dan bawhchhiaa lei lai pawh khap ngam lo chuan AMC hmalakna atan state sawrkar an nawr tak tak ngam dawn lo va. Mi dik leh huaisen, kawng dik a nih chuan mi tihthinur pawh pawisa lem lo kan mamawh tawh hle. Mi ṭha ringawt ni lo, mi huaisen, kan ṭhat tlanna tura hma la ngam thlang chhuak thei ila a va lawmawm dawn em!