Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

INTHLAN THLIR LETNA

Tluang takin AMC inthlanpui kan zo fel ta a, result chiah kan nghak ta.

AMC hi kan khawpui, state pum huap rorelna hmun, sumdawnna hmunpui, zirna hmunpui Aizawl khawpui enkawltu a ni a. Kan state darthlalang an ni. He khawpui hi ruahmanna fel fai tak nena ṭhang chho a ni lo va; a inrem dan a chhhangchhia a; a chiri ru viau bawk a. Kum 40 kal ta atang tawha mi thahnamngai thenkhat au rite khan ngaihthlak an hlawh lo a ni mai thei a. State sawrkar sum leh pai dinhmunin a tlin ngang lo pawh a ni mai thei bawk a. Heti hian chhangchhe deuhin a ṭhang chho ve zel a; kawtthler leh insak danah ruahmanna awm lova ṭhang na na na chu a chiri lo thei lo va. A kaikuang ber hriat a har ta hle mai. Chuti ang khawpui enkawl tur chuan AMC hi a lo ding a, corporator tur kan thlang ta thin a ni.

AMC inthlanpui lo awm tawhah tun ṭum hi vote tla percentage hniam ber ṭum a ni a. Tun ṭum AMC inthlanah hian vote tla hi 62.77% a ni a; 37.23% zetin vote an thlak lo tihna a ni. Mihring singriat aia tam daihin vote an thlak lo a nih chu, vote thlak lo zât hi singkua a tlin lohna a tlêm hle. Mi heti zâtin vote an thlak loh chhan hi keini hriat rual a ni lo. Mi rilru kan hre lo va, vote thlak lo zawng zawng hi kan hre seng lo va, kan zawt chhuak thei hek lo. Rinthu tal kan sawi ve ang chu.

Vote nei si, zirna leh hnathawhna lam avanga Mizoram pawna awm, rawn haw thei si lo eng emaw zat an awm tih a chiang mai. Vote thlâk tura Aizawla rawn haw vang vang tura beisei chi an ni lo. Dam lohna avanga phai lama awm te, Mizoram chhungah pawh damdawi in lama awm te an awm a. Anmahni leh anmahni enkawltu an chhungte pawh vote thlâk thei lo eng emaw zat an awm bawk. Mizoram hmun hrang hrangah sawrkar hna leh hna dang avanga awm darh an awm a. An rawn haw hman lo emaw, an remchang lo emaw a ni thei a. Hengte avang hian zaa za vote tla turin beisei chi a ni lo.

A chunga kan tarlante khi loh theih loh thila vote thlak lo an ni a. Mahse an vaia belh khawm khian za zela chhutin an sang viau lo ang a, vote tla 70% em pawh kan tlin loh chhan an ni thei lo vang. Kum 2010 atang tawh khan vote tlak thatna lamah a la tha zel a; vote tlak that lohna lamah a la tla tha lo zel a. Hriselna lamah an chhe reng bikin a rinawm loh a; ram danga hnathawk leh zirlai pawh an tam uchuak bikin a rinawm loh. Ward pakhatah chuan vote tla 58.77% chauh a ni a, 41.23% zetin vote an thlak lo. An ward chhunga puitling chin zatve dawn lai mai hi ram danga awm leh dam lo an ni seng hauh lo vang. AMC area pumpuia vote thlak tum lo hrim hrim hi zaa 30 vel lai an ni thei hial awm asin. Mipa aiin hmeichhiain vote an thlak ṭha zawk bawk. Kohhranah te, political party lamah te, khawtlâng inhruaina lamah te mipa hian a fawng lam an chelh deuh vek a. Chuti chunga mipa vote tla percentage hniam zawk hi eng vang tak ni ang maw? Mizo Mipa hi an thi nasa a; kum 50 hnuai lamah hmeichhia aiin mipa an thi hnem daih zawk a ni. Aizawl huam chhungah pawh vote thlâk tura kum tling chinah mipa aiin hmeichhia an tam zawk a; vote thlaktu hi hmeichhia tam zawk tur chu an ni ngei mai. Mahse za zela chhûta mipa vote thlâk a la hniam zawk lehzel erawh hi chua ngaihtuah a ti thui hle mai. Kohhran leh khawtlânga hruaitu chin bak, mipa tam tak hian ram leh hnam leh khawtlâng hi kan vei tawk lo tihna a ni thei ang em? Ram leh hnam leh khawtlâng ṭhat leh ṭhat loh hi mipa kutah a innghat tih hi kan chiang tawk lo a ni thei ang em?

Mi ṭhenkhat sawi dan atangin AMC hi kan ngai thutak vak lo a ni mai lo maw a tih theih bawk a ni. Mi ṭhenkhatin an lo ngai thutak lo a nih chuan tu thiam loh nge ni ang? Ngai thutak lotu kha dem rawn chiam theih a ni lo mai thei asin. Kum 2010 atangin AMC kan nei tawh a; ṭhang khat lian zet ral hnu pawha ngaihpawimawh tura an awm lo a nih chuan AMC hruai tura kan thlan tlinte an inenfiah a ngai a ni mai lo maw a tih theih ang a; kawng leh lama chhut chuan, sawrkar thil leh vantlang thil ngai ho chi hrim hrim hi an awm niin a lang bawk a. Hengho bakah Aizawlah hian sawrkar hrim hrim mamawh lova inngai hi an awm nual a ni awm e. Khawpui enkawltu tur thlanna vote tla a tlêm hi engvang nge tih ngaihtuah a ngai hlein a lang naa mi thiam tak tak niawm te pawh hian an ngai thutak lem lo.

Mihring chu mahni centre-a inhmang tlat a ni a. A khawvel thlir dan pawh amah behchhanin a ni thin. Chu chu sual a ni lem lova, kan mihrinna leh kan pianphung hian a keng tel ve mai a ni. Eng pawh ni se, mihring chuan mi mal taka amah hne hnai apiang a ngaipawimawh a, a ngai hlu a, huat tur chi a nih pawhin amah khawih nasa apiang a haw mai a ni. Chuvangin a nun nghawng lotu nia a ngaih kha a ngaihsak dan a nep fo thin. Vote thlak lo leh politics lam ngaihsak lo intite atanga chhuanlam awm fo chu, “Kan chhawr ve chuang lo” tih leh “Tu pawh tling se kan tan awmzia a nei lo,” tihte a ni a; hei hian kan thusawi tâk khi a nemnghet hle awm e. “Thlan tur ka hre lo” tih leh, “Eng party mah hi an ṭha tak tak chuang lo,” ti an awm fo thin bawk a. Mihring puitling, sawrkar pawhin rilru hmang thei tura a ngaih, mi pangngai ni bawk site hian engati nge thlan tur an hriat loh? Politiciante an han thlir a; thlan tlâka mi ṭha, an duh ang an hmu zo lo a ni mai thei a; candidate mi mal kha ṭha tak pawh ni se an awmna party avangin an vote hreh tho si a ni thei bawk. Hei hian political party pawimawhzia te, an hruaitute pawimawhzia te a tilang kan ti lo thei lo. Party hruaitu, a lu ber leh a kiang hnaia amah hualtute kha an ṭhat viau loh chuan MLA mal leh AMC-a corporator mi mal ringawt khan thil a siam ṭha vek seng lo vang. Party hruaitu chu party mi leh sate thlan a ni a; party ṭhat leh ṭhat loh pawh an kuta awm a ni. Party hruaitu an ṭhat phawt chuan eng party pawh hi thlang ila Aizawl leh Mizoram tan malsawmna a ni ang. Party hruaitu an ṭhat loh a, ram hruaitu ṭha lo an nih chuan mi tam tak rilru a thlep ang a, inthlanah vote thlak turin phur takin an chhuak thei lo vang. Political party hruaitute an inenfiah hle a ngai a, party mi leh sa hrim hrim pawh an inenfiah hle a ngai tihna a ni. Inthlan hma khan boruak siam tumin Party lam an han che viau tak naa vote thlak percentage atangin an hlawhtling lutuk lo a tih theih ang.

“Kan chhawr ve chuang lo” tih leh “Tute pawh tling se kan tan awmzia a nei lo” tihte hi thil ngaihtuah chian loh vang a ni pakhat a. Vote kan thlâk emaw thlâk lo emaw, tute pawh hi tling se, Aizawla kan khawsak phawt chuan kan nun an nghawng vek. Kan khawlai te, kan in leh a vel fel fai leh fel fai loh thu te, kan bawlhlawh senghawi dan te, kan lirthei dah dan mai mai thleng hian a ngawng a. Kan duh emaw duh lo emaw, kan ngaihsak emaw ngaihsak lo emaw, kan nun a nghawng vek a ni.

Vote chu kan thlak zo ta a. Eng party pawh lo chak se la, AMC hi dan leh hrai nei a nih avangin dan ang takin hna han thawk phawt se Aizawl hmasawnna rahbi pawimawh tak a ni nghal kau dawn a ni. Dan nei ve ting si, hmang si lo kan nih chuan a chunga kan sawi tak anga amc ngai thutak lo an awm reng mai dawn a ni. Mipui nawlpui hi chuan dan hi ṭha takin lek kawh ni se an duh a; dan pehhel châk hi an tlêm daih zawk a ni. Dan lal lohna hmunah chuan dan zawmtu aiin dan zawm lotu an nihlawh fo thin a. Mipui nawlpui rilruah dan leh dan siamtute zahawmna a tla hniam thin.