Dr Lalchhuanawma Tochhawng

Guest writer

Dr Lalchhuanawma Tochhawng

AMC INTHLAN THLIR LÊTNA

AMC inthlan a zo a, result kan hre ta a. State sawrkarna chelh mek ZPM chuan seat 19-ah seat 17 zet lain chiang takin AMC ah ro an rel dawn ta a ni. MNF leh Congress-in seat khat ve ve an la a; party dangin seat lak an nei lo. AMC corporator atana thlan tlin zawng zawngte kan lawmpui a; tling zo ta lo te pawh hma lam hun atan duhsakna kan hlan bawk a ni. AMC inthlannaah candidate te khawtlang huapa mi ṭha leh fel tak tak an ni a; tling zo ta lo te pawh anmahni mi mala an sual bik vang a ni lo tih kan hria a; an awmna party -in boruak chak a neih rih loh vang emaw, thil dang vang emaw a ni ang.

ZPM an chak chiang hle mai a; state sawrkarna chelh mek an nih avangin an chak loh chuan a mualphothlak lehzual dawn a ni. Engti ziaa heti taka chak thei nge an nih ang tih hi inrinsiak deuhte pawh a ngai awm e. State-a sawrkarna siam mek an nih vang hi a ni thei a, a ni vek lo thei bawk. By-election lo awm tawhah an chak lo fo mai tih kan hria a. MLA bye-election-ah te, Village Council leh Local Council inthlan thatnaah te an chak lo thin a. Mizorama khaw lian ber fal nalh Aizawlah, AMC inthlanpuia heti taka an chak leh si hi a tua te tan pawh zir chian tham a ni thei ang.

Candidate-te kha mi ṭha leh mi fel tak tak vek an ni a; an awmna party kha a pawimawh tel a, an awmna party kha tun dinhmunah mipui nawlpui hîp vak lo an ni a ni mai thei a; chu bakah an awmna party hruaitute kha puh theih an nib awk awm e. Political party hi ṭha hrim hrim leh ṭha lo hrim hrim a awm lo. An hruaitute ṭhat leh ṭhat lohah a innghat mai a ni. An hruaitute kha hmana hruaitu lo ni tawh te pawh an ni nual a; mipui nawlpui, party rilru pu nghet bur lem lo tan vote châkawm an ni leh nih loh hian eng emaw chen chu awmzia a nei ngei ang.

Eng pawh ni se thil lang chiang tak chu party mal vote ringawtin eng party mah hi an chak zo lo tih hi a ni. Aizawlah hian party ṭan ngheh bur nei ve lo hi mipui zatve ai hian an tam hial mai awm e. Chung mite thlêk lam chuan kawng ro a su em em a; chak phahna leh chak loh phahna tham zet a ni. Kan thusawi tihchianna tha tak chu MLA by-election kha a ni thei ang. Aizawl pawnah daih MLA by-election a awm a; Aizawl lam atangin mipuiin an ngaihven ven em em a; chuti nanga ngaihven em emtu mipui zinga neutral tam takin Ruling party candidate kha an duh lo a, tling lo se pawi an ti miah lo. Aizawl khawchhungah, AMC inthlanpui a lo thleng a, MLA by-election-a ruling party candidate tling lo se titute tho khan State sawrkara ruling party candidate-te chu hneh takin an thlang tling leh mai a ni. Hei hian thil pawimawh tak, politician-te tana inenchianna tur a tar lang kan ti thei ang. Chu chu, mipui nawlpui hian thil tha leh mi tha kan duh tih hi a ni. Chu bakah, neutral leh swing vote pawimawhna pawh a tar lang kan ti thei ang. Mipui nawlpui mamawh ngaihthah phah khawpa party mi leh sa induhsak chiam hi heng neuitral leh swing vote kan tih te hian an duh lo tih a lang a. Sawrkarna chelh mek ZPM bakah party dangte pawhin an hriat chian a tha hle a ni.

Chung mipuite chuan eng nge an duh? Delhiah kan nupain Uber taxi kan hmang a; driver chu a titi nasa hle mai a. A thusawi pawimawh ka tih em em chu a chunga kan sawi ang tho khi a ni. “Mipui nawlpui a tam zawk hian dan ang taka inenkawl hi kan duh vek a. Party mi leh sa tlem te hian dan pehhela thil tih an ching a, mipui kan bet tlawk tlawk a. Contract hna sing hnih-khat man lek lek an thawk a; tam tak hlep tumin hna an thawk a, hlep tam an tum avangin an hna pawh a chhia. Hengte hi mipui tam zawk hian kan duh lo. Kawngpui leh a chhehvel enkawl danah pawh hian dan anga kal mai hi mipui tam zawk hian kan duh a. Mi huamhap tlem te hian khawlhkham an siam thin a ni,” tiin a sawi a. Hei hi Delhi-ah chauh ni lovin, Mizoram leh Aizawlah pawh hian a dik hle awm e. AMC hi khawpui enkawltu a ni a. A hnuaiah an kutke ni turin Local Council a awm leh bawk a Dan leh hrai pawh a duang ngei a. Mahse a dan siamte hi a hminga siam ve mai mai emaw tih a awl chang a awm. Lei laih chungchangah te, leivung paih chung changah te, ran khuahkhirh lamah te, lirthei leh lirthei dahna chungchangah te a chak tawk lo thin hle tih hi phat rual a ni lo.

Mipui an thuhmun fo thei lo tih angin ngaihdan leh duh dan a danglam hle ang a. Hlawm khatna chu Party-a ruh tak takte leh kan sawi tak mipui bawlpui beisei kha a inang hauh lo ang. Party-a ruh tak takte pawh an beisei dan a inang lo bawk ang a, mipui nawlpui zingah pawh beisei dan inang lo tak tak a awm ang. Mi zawng zawng hi a mal mala tihlawm kim theih kan ni lo va, chhungkua zawng zawng hi chhungkaw mal te te anga tihlawm kim theih kan ni lo. Duh dan inang lo, mamawh inang lo, ngaihdan inang lo awmkhawm kan ni. Chutiang awm khawm chu hrut rual kan ngai a, min hrut rualtu tur chu dan hi a ni. Dan chu misual hremna tura siam a ni ringawt lo va, tumah indip tawn lova kan khawsakho theihna tura lo awm a ni. Kan zavaia that tlan theihna turin AMC hian dan ang takin hna thawk se kan tu leh fate thlengin an chhawr thei dawn a ni. Dan lo leh dan pehhela chhungkaw mal kan tihlawm hian chhungkaw sawm tivui ang kan ni a; chutiang zelin mi mal pawh dan lova kan duhsak uchuak viau a nih chuan mi sawm kan tivui zel a ni.

Inthlan hmaa campaign au hla ka beng verh tak pakhat hi han sawi tel hram ka duh a. Party pakhata an hruaitu lawk tak takte khan “Aizawl atanga khawpui sawn duh leh duh lo in bukna” hiala sawiin boruak siam an tum a. A pawi ka ti hle mai. State Capital sawn hi politics inbeihna atana hman chi niin ka hre lo va, mahse an hmang ta tih loh rual a ni si lo. Mizoram pumpui dinhmun thlir lo va, Aizawl mipui vote duh avanga an rilru fuihpawrh tumna te pawh a ang rum rumin ka hria. Inthlan result a lo chhuak a, khawpui sawn chung chang campaign nana hmangtute chuan Corporator pakhat chiah an vawrh tling thei a. Khawpui sawn tuma an puh te khan corporator 17 zet an nei ta si a. “E khai, khawpui sawn hi a ṭul ta a ni e” an ti ngam tawh ang em? “Mipui tam zawk duh dan a nih hi” tiin sawrkar hi khawpui sawn turin han nawr ngam se a va lawmawm dawn tehlul em!

Engkimah hian a pawimawh ber chu hruaitu an ni zel. State sawrkarah Chief Minister a pawimawh ber a, Chief Minister ṭha leh ṭha lovin sawrkar ṭha leh ṭha lo a siam a; Municipal Corporation-ah pawh Mayor a pawimawh ber dawn a. Local Council-ah pawh Chairman hi a pawimawh ber. Mayor viak tha leh huaisen, Local Chairman viak tha leh huaisen te hi khawpui hmasawnna atana kan mamawh em em an ni. Mi pakhatin engkim kan ti sen lova, engkim kan hre thei hek lo. Chuvangin thawhho a ngai a, thawhho dan awmze nei tak neih a ngai bawk thin a ni. Thurawn zawng zawng hi zawm theih a ni lo va, zawm zel a ṭha hek lo. Mahni inzir a, hmasawn zel hi a pawimawh a ni. Kan Mayor leh Corporator tharte pawh inzir zel se la, mihring ve tho an nih avangin engkim an thiam vek bik lo va, an hre vek bik dawn lo va; an tih ngei ngei tur chu inzir chhunzawm zel hi a ni.

Eng pawh ni se, garage neih vek te, ran vulh leh ui khuahkhirh te, kawng dung then fai kawngah te tal chuan khawpui laili leh khawpui tlang dung chauh ni lo, AMC area pumpuiah hmasawnna i han beisei phawt mai teh ang.