DOLLY PARTON (Queen of Country Music)

Upa ṭawng takin, khatia kan han tleirawl ve kha, a hun lai zela hla lar kha chiang kuang lo tak chuan kan hre ve zel zul thin a; tunlai anga internet te a la awm loh avangin hla thu erawh chu kan hre fuh lo viau thin. Mahse a thu lamah kan buai tehchiam ngai lo va. Zaithiam zai chu a awmzia hre kilh kelh lo mah ila an zai thiam kan ti mai a ni. Chung zinga pakhat chu Dolly Parton hi a ni.

Zaithiam lar, ngaihsan hlawh tak mai Dolly Parton chuan kum 80 mi niin a lei hringnun a hmang zo a, mual a liam ta. Indopui Pahnihna zawh hlim, India Independent hma, kan nu leh paten Burma zawm nge ṭha India zawm, Crown Colony zawk em ni dawn tia an ngaihtuah a, an inhnial lai vel kha a ni thei awm e, kum 1946, January thla ni 19-ah a lo piang a. Kum 80 leh thlasarih a dam chhung hun hmangin kum 2025 August ni 25-ah mual a liam ta a ni.

Dolly Parton hi a lar vanglai tak pawh khan ka ngaithla tlem viau naa a hla pahnih khat avang tal pawh hian eng emaw chu ziah ve ngei ka duh ta a ni. Hla hi 3000 zen zawn a phuah an ti a, chung zinga pahnih ka duh ve fo thin chu Deportee leh Coat of Many Colours hi an ni a. A hla dang hriat ka ngah lo hle mai. A hla sak lar tak mai, a nun ngeiin a pal tlang tawh hmanga a phuah Coat of many colours hian kan naupan lai min hriat chhuahtir thin a ni

A hla thu tlangpui chu hetiang deuh hi a ni awm e. Naupang chu chhungkaw harsa taka lo piang a ni a; kawrlum thar pawh an lei thei lo. Mi tute emaw hian bawm pakhatah puan them dah khawm an rawn pe a; rawng chi hrang hrang, puan ze inang lo tak tak, kutphah tiat lek leka hlaite an ni. Chu chu a nu chuan kawr lum atan a ṭhui khawmsak a. Puanthem intiat lo deuh deuh, rawng ze hrang nuaih mai a ṭhui khawm pah chuan Bible-a rawng ze hrang hranga ṭhui kawr fual neitu Josepha chanchin a hrilh bawk a. Naupang chuan a kawrlum thars chu mawi a tie m em a, school-a a ṭhiante hmuha hâk thuai thaui a nghâkhlel hle a ni. A tûk a lo thleng a; naupang chu school kal turin phur takin a insiam a. A kawrlum thar, a nuin uluk taka a ṭhuisak chu hain, a school pheikhawk hlui tawh tak mai, pawr fap leh a chip pawh pawp hial tawh chu a bun a; a kekawr lah chu hmun hrang hrangah bel kai nual tawh a ni. Chuti chung chuan a hlim em em mai a; a nuin uluk taka thuisak kawrlum thar a ha tlat alawm. Mahse, a rin loh leh beisei loh deuh maiin school naupang dang chuan an lo nuihsawh a; naupang tan chuan rilru nat lohna rual a ni lo. Sum leh pai eng zât mah an nei lo, mahse a nuin hmangaihna rilru nena uluk taka a ṭhuisak a kawrlum a hâk lai chuan hausa a inti a, a lungawi em em mai a ni. A ṭhiante chuan chu thinlung chhungrila lungawina leh hausakna awm chu an hmuhpui phak si lo. Hei hi a hla awmzia kaih tawi a ni.

Kum 1966-ah MNF chuan India laka inlâk hran a, independent duhin India an do ta a. Kan ram chu rambuai a lo ni ta mai si a. Rambuai denchhenin khaw hrang hrang chu khaw pakhata awm khawm turin sipaiin min han khawm rup rup mai a; kan khua chu kan chhuahsan hnu kar hnihnaah silpaiin an hãl ral vek a. Kan pianna khua, kan in leh lo kan han chhuahsan kha, phuahchawp ṭàm an tih mai khan min han nuai zui ta a ni a; kan ṭâm a, kan rethei em em mai bawk a. Chung hun lai chuan kum khatah kawr vawi khat, ‘masi’ kawr kan lei thei ṭâwk ṭâwk a, chu chu kum tluanin kan ring ṭhin a. Pheikhawk pawh savun pheikhawk kan nei phak lo va, puan-pheikhawk kan lei hram a, chu pawh chu chawlhni leh school bakah pheikhawk bun a ṭul hun apiangah kum tluanin kan bun ṭhin a ni a. Chuti taka kan bun rim avang leh a ‘quality’ lam a san tehchiam loh avangin kum tawp lamah chuan a chhîp lamah, ke zungpui lang thei khawpin a pawp hman hial thin. Kekawr tlawn hi tlangval chin lo chuan an ha lo va, naupang tan chuan kekawr bul bak beisei theih a ni lo. Kan kekawr bul neihchhun chu ni tin kan hâk avangin kum a vei hmain a mawng a pawp hman a; a ṭhenin pawnthemin an bel a, bel lem lova mawngtam langa ha kan tam hle bawk. Naupang tan kekawr mawng pawp hâk kha thil zahthlâkah kan ngai lo, zahthlâka ngai turin kan dinhmunin zir miau hek lo le. Zêp nâk emaw, puitling chin, kekawr tlawn hate pawh a mawng pawp bel ṭhat ha an tam hle. Chung hun lai chuan kum laklawhah thawmhnaw kan lei ngai lo va, kan beisei hek lo. Ṭum khat chu sawrkar pisa lam atangin a ni awm e,(Ka hre chiang tawh lo) naupang thawmhnaw an sem a, dawng turin nu leh paten an fate an hruai zung zung mai a. Kan in atangin chiang takin an lang thei a; ka nu nen, ka naute pahnih nen kan thlir a; a chhan leh vang ka hre phak lo, mahse eng vang berin emaw ni kan dawng ve thei si lo va. Ka nu hnenah chuan kan unau thumin kawr thar kan han ngen a ta a nih chu! Kawr thar lei chu sawi loh, ei tur pawh kan tlachham fo si a. Ka nu mittui chu dan rual lohin a lo luang ta zung zung mai a. Rei kan ngen thei bik lo.

Chutiang hun harsaah chuan sawrkarin school naupang uniform tur a rawn sem a. Kan school uniform chu rawng eng(yellow) a ni a. A bân leh a ipte tlâng erawh chu a sen a ni hlauh thung a. Mi uniform ṭhuina bang puanthem chu ka uten an khawl khawm a. Kawr min ṭhui sak a. A eng hlangin a daih lo va, a sen hlangin a daih hek law. An phuahkhawm ta a. A hma lam chanve a sen a, a chanve dang a eng a, a hnung lam zawng a eng a. A nghâwng a sen a. A bân lehlam a sen a, a bân lehlam a eng a, A hma lam eng lamah ipte sen an ṭhui a, a sen lamah ipte eng an ṭhui thung a. An ṭhui zo ka han ha chu le, mawi ka va han ti tehlul em! Kha kawr ang reng renga mawi ka tih kha a la awm ngai lo. Mi thawmhnaw ṭhuina them lâk khawm a nihna khan ka tana a hlutna leh mawina a tikiam phak lo reng reng a ni. Khang hun laia kum lak lawha kawrthar neih kha zawng a hluin a ropui bawk a ni e. Dolly Parton hla ‘Coat of many colours’ ka ngaihthlak hian ka hre chhuak ziah ṭhin. Tunah chuan kha hun harsa leh thim kha kan kalsan tawh a. Remna leh muanna hnuaiah chhungkua kan khawsa tawh a. Kan awh zawng leh duhzawng a danglam ta.

Mihring nunah hian eng hi nge hlu ber ang? Silhfen aiin taksa a thupui zawk lo em ni tih leh taksa aiin nunna a thupui zawk lo em ni tih hian thuril thûk tak an sawi a ni. Kan nunna atana ṭul hi a pawimawh a; a behbawm dang hi chu kan dinhmuna zirin an hlut dan a lo danglam mai mai thin a ni. Kum laklawha kawrthar neih a ropui thin ang khan tunah chuan a ropui tawh lo. Kan khawsak a changkang a, neih kan ngah ta a, engkim mai hi tunhma lak chuan hnianghnar tak kan ni tawh e. Mahse mihring rilru hi khuarkhurum mawng nei lo ang mai a ni a. A neih theih tawk leh a neih chinah a lungawi ngai lo va, a neihsa bak neih belh zel a duh thin. Kum khata ṭum khat chiah thawmhnaw kan lei theih lai khan, chaw ei khawp nei lo fo mah ila, kan hlim lo reng bik hauh lo va. Tunlai naupang kawr thar nei ai hian kan kawr thar neih chhun kha kan hlimpuiin kan lungawipui daih zawkin ka hre tlat ṭhin a ni. Beisei tur a awm loh avangin kawr thar kan beisei fo lo va; kan lungawi mai a ni. Beiseina hi mihring nun nawr kaltu pawimawh tak, hma lam min thlirtirtu a nih rualin, rualawhna uchuak tak, lungawi lohna min thlentu pawh a lo ni thei dawn a nih hi.